Қазақша рефераттар

Оқушыларды түгендеу

Павлодар облысы, Баянауыл ауданы, Бірлік жалпы орта білім беру мектебі

Қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі: Байсеитова Сандуғаш Хазизатқызы

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Өткен тақырыптар бойынша алған білімді тереңдету; есте сақталған мәліметтерді нақтылап, бір жүйеге келтіру.

Дамытушылық

Сөздік қорды байыту; ойлау машықтары мен қабілеттерін дамыту; өз ұстанымын қорғауға дағдыландыру.

Тәрбиелік

Пәнге деген құштарлық пен қызығушылықты ояту.

Көрнекіліктер

  • Интербелсенді тақтадағы жемістер салынған вазаның суреті
  • Кеспе қиықшалары, талдау үлгілері, кестелер

Сабақ форматы

Сабақ ойын элементтері арқылы ұйымдастырылып, қайталау жұмыстары сұрақ-жауап, топтық тапсырмалар және талдаулармен бекітіледі. «Қайталау — оқу анасы» қағидасы негізге алынады.

Топтық жұмыс Ойын технологиясы Синтаксистік талдау Фонетикалық талдау

Сабақтың өту барысы

Құрылымы: ұйымдастыру → ойындар → талдау → бекіту → қорытынды

I. Ұйымдастыру кезеңі

  1. 1 Оқушылармен амандасу.
  2. 2 Оқушыларды түгендеу.
  3. 3 Сыныпты 3 топқа бөлу, топ басшыларын белгілеу, бағалау парағын тарату.

I топ

Тілашар

II топ

Шамшырақ

III топ

Білімділер

I ойын. Таныстыру

Әр топ өздерін таныстырып, ұранын айтады. Оқушылар есімдерін сөз тіркесі үлгісімен жалғастырып атайды:

Мысал: «Мен Айнаш — ақылды». Келесі оқушы: «Айнаш ақылды, мен Салтанат — сүйкімді…» (осылай жалғасады).

Мұғалім кіріспесі: «Қайталау — оқу анасы». Бүгінгі сабақта білімді жүйелеуге арналған қайталау жұмыстары орындалады.

1-тапсырма. «Маған ұнайтын жеміс» ойыны

Әр оқушы жемісті таңдап, оның артындағы жасырынған сұраққа жауап береді.

Сұрақтар

  1. 1. «Синтаксис» ұғымы грек тіліндегі қай сөзден шыққан?
  2. 2. Синтаксис нені қарастырады?
  3. 3. «Үздік оқушы», «үш-төрт бала» қандай сөз тіркестеріне жатады?
  4. 4. «Көзді ашып-жұмғанша», «төбе шашы тік тұру» тіркестері қандай мағына білдіреді?
  5. 5. Сөздердің байланысу түрлерін ата.
  6. 6. Абайдың бір өлеңінен үзінді жатқа айт.
  7. 7. Қазақ тілінде сөздер бір-бірімен қандай 4 тәсіл арқылы байланысады?
  8. 8. Сөз тіркесі дегеніміз не? Мысал келтір.
  9. 9. Өзіңе ұнайтын бір мақал-мәтел айт.

Нақты жауапқа бағыт (қысқаша)

  • Грекше түбір мағынасы: «құрау, біріктіру».
  • Синтаксис: сөз тіркесі, сөйлем құрылысы, олардың ерекшеліктері.
  • Байланысу тәсілдері: қосымшалар, септеулік шылаулар, сөздердің орын тәртібі, дауыс ырғағы.

Ескерту: 3-сұрақтағы тіркес түрлері мұғалімнің бағдарламалық түсіндіруіне сай нақтыланады.

2-тапсырма. Фразеологизмдер

Фразеологизмдердің мағынасын білдіретін сөздерді жазыңдар және әрқайсысына сөйлем құраңдар.

I топ

  • Жүрегі алып ұшты
  • Төбесі көкке жетті
  • Желдей есті
  • Ат тонын ала қашты

II топ

  • Жүрек жұтқан
  • Бір шыбықпен айдады
  • Бармағын тістеу
  • Бетінен оты шығу

III топ

  • Ит арқасы қиянда
  • Төбе шашы тік тұрды
  • Көз аларту
  • Мұрнын шүйірді

3-тапсырма. Портрет және мінездеме

Интербелсенді тақтада берілген тірек сөз тіркестерін пайдаланып, кейіпкерге немесе өз құрбыңа мінездеме жазыңдар.

қыпша бел қолаң шаш алма мойын ай десе аузы күн десе көзі

4-тапсырма. «Кім жылдам?» (сөздердің байланысу түрлері)

Мысалдарды байланысу түрлеріне бөліп жазыңдар: қиысу, матасу, меңгеру, қабысу, жанасу.

Мысалдар Түрі
Асқар тау …
Күміс күлкі …
Біздің ферма …
Көзін жұму …
Шапшаң жүру …
Бес оқушы …
Ананың тілегі …
Үлкен үміт …
Басты парыз …

Тапсырма мақсаты — байланысу түрлерін ажыратып, дәлелмен негіздеу.

II ойын. Талдау және бекіту

1-тапсырма. Фонетикалық талдау

  • I топ: «талапты»
  • II топ: «өнерлі»
  • III топ: «үздік»

2-тапсырма. Синтаксистік сатылай кешенді талдау

I топ

Мен жақында ғана қаладан келдім.

II топ

Дәрігерлер ауылға келіпті.

III топ

Мұнымен сәске кезінде таныстым.

3-тапсырма. «Мақалбай атаның қоржыны»

Топ басшылары ортаға шығып, қоржындағы тапсырмаларға мақал-мәтелмен жауап береді. Бағыттар:

  • Оқу-білім туралы
  • Туған жер туралы
  • Ата-ана туралы

Сабақты бекіту

Әр топқа сурет таратылады: I топ — гүл, II топ — күннің көзі, III топ — бәйтерек. Осы суреттер арқылы бүгінгі тақырып бойынша: синтаксис нені қарастырады және «сөз тіркесі» жөнінде нені меңгергендеріңді сызба түрінде көрсетіңдер.

Сабақты қорыту

«Сұхбат алу» ойыны тележүргізуші рөлі арқылы жүргізіледі. Қойылатын сұрақтар:

  1. 1. Бүгінгі сабақтың ерекшелігі неде?
  2. 2. Сабақ ұнады ма? Несімен ұнады?
  3. 3. Осы сабақтан қандай әсер алдыңыз?

Үй тапсырмасы

Әр топқа «сапар» тақырыбы беріледі. Тапсырма: «Сөз тіркесі» тақырыбына байланысты мәтін құрастыру.

I топ

Пойызбен сапарға аттану

II топ

Кемемен сапарға аттану

III топ

Шөл далаға түйемен сапарға шығу

Бағалау

Топ басшылары бағалау парағына қорытынды бағаларын қойып, мұғалімге тапсырады.

Қажет болса, материалдың толық нұсқасын жүктеу бөлімі бөлек орналастырылады.