Қазақша рефераттар

Терінің сыртқы қабаты май клетчаткасы

Сабақтың барысы

Бұл жоспар терінің құрылысы, қызметі және маңызы тақырыбын ойын элементтерімен, тапсырмалармен және талдаумен меңгертуді көздейді. Оқушылар топтық жұмыс арқылы ұғымдарды жүйелейді, дәлелдейді және өмірлік жағдайлармен байланыстырады.

I. Ұйымдастыру кезеңі

1-топ

Терінің құрылысы

2-топ

Терінің қызметі

3-топ

Терінің маңызы

Оқушылар 3 топқа бөлінеді. «Терінің құрылысы», «маңызы», «қызметі» жазылған сөздер үлестіріліп, әр ұғым өз орнына дұрыс орналастырылады.

II. Үй тапсырмасын сұрау кезеңі

1) «Ер дәулеті — еңбекте»: сұрақты суретте

  1. Денсаулықты нығайту, сақтау туралы ғылым: гигиена.
  2. Жасушаны зерттейтін ғылым: цитология.
  3. Адам бүйрегінің массасы: 150 г.
  4. Бүйректің өте қауіпті ауруы: нефрит.
  5. Бүйрек қызметін зерттейтін дәрігер: уролог.
  6. Бүйректің негізгі құрылымдық және қызметтік бірлігі: нефрон.

2) Тест сұрақтары

№ Сұрақ Нұсқалар Дұрыс жауап
1 Адам бүйрегінің массасы? A) 100 г · B) 150 г · C) 350 г B
2 Үрмебұршақ пішінді жұп мүше? A) өкпе · B) жүрек · C) бүйрек C
3 Бүйректің ойыс жағындағы ішкі кеңейген қуысы? A) бүйрек астауы · B) бүйрек қақпасы · C) нефрон A
4 Бүйрек ұлпасы неше қабаттан тұрады? A) 3 · B) 2 · C) 1 B
5 Зәр шығару мүшесін көрсет. A) жүрек · B) өкпе · C) бүйрек C
6 Бүйректің сыртқы қоңырқай түсті қабаты? A) ми заты · B) қыртысты зат · C) бүйрек астауы B
7 Бүйректің ішкі бозғылт түсті қабаты? A) ми заты · B) қыртысты зат · C) бүйрек астауы A
8 Бүйрек үсті бездері қай бездерге жатады? A) сыртқы секреция · B) ішкі секреция · C) аралас B

3) Өзін-өзі бағалау

  • 7 дұрыс жауап — «5»
  • 5 дұрыс жауап — «4»
  • 3 дұрыс жауап — «3»

III. Жаңа сабақты меңгерту

Ой жинақтау

Тақырыпқа кіріспе сұрақтар арқылы негізгі ұғымдар еске түсіріледі және жаңа материалға көпір құрылады.

«Білгенге маржан»

  1. Тері — тұлғамыздың сыртқы жабыны.
  2. Қимыл-қозғалысты жеңілдетіп, еркін қозғалуымызға мүмкіндік береді.
  3. Судың мөлшерін белгілі көлемде сақтауға ықпал етеді.
  4. Микробтардың ағзаға енуінен қорғайды.
  5. Ысып кетуден де, суып кетуден де сақтап, дене қызуын тұрақтандырады.
  6. Тері түсі меланин пигментіне байланысты әртүрлі болады.

Терінің құрылысы

Терінің құрылысын сурет бойынша талдап, әр қабаттың құрамы мен рөлін анықтаймыз.

1-қабат

Сыртқы қабат — эпидермис

Эпителий ұлпасынан тұрады.

2-қабат

Нағыз тері — дерма

Дәнекер ұлпадан тұрады.

3-қабат

Тері асты май клетчаткасы

Май ұлпасынан түзіледі.

IV. «Бақытты сәт» ойыны

Ойын бірнеше бөлімнен тұрады: бой сергіту, суретпен жұмыс, «Жұмбақтас», «Сіз білесіз бе?» және «Ойлан, тап!».

1) Бой сергіту (топтық сұрақтар)

1-топ: «Терінің құрылысы»

  1. Тері неше қабаттан тұрады? (жауап жазыңыз)
  2. Қалыңдығы 4 мм-ге дейін болатын терінің үстіңгі қабаты. (жауап жазыңыз)
  3. Тер және май бездері, шаш түбірі, тырнақ негізі орналасқан қабат. (жауап жазыңыз)
  4. Май жасушаларына бай, борпылдақ әрі жұмсақ қабат. (жауап жазыңыз)
  5. Терінің туындылары. (жауап жазыңыз)

2-топ: «Терінің қызметі»

  1. Терінің өкпеге ұқсас қызметі. (жауап жазыңыз)
  2. Тым салқындаудан және қатты қызудан қорғау қызметі. (жауап жазыңыз)
  3. Организмдегі су алмасуды реттеу қызметі. (жауап жазыңыз)
  4. Тітіркенуді қабылдау қызметі. (жауап жазыңыз)
  5. Химиялық заттардың зиянды әсерінен қорғайтын қызмет. (жауап жазыңыз)

3-топ: «Терінің маңызы»

  1. Теріні басқаша қалай атауға болады? (жауап жазыңыз)
  2. Ыстық, суық, күю, үсу сияқты жарақаттарды сездіретін не? (жауап жазыңыз)
  3. Тері түсі қандай пигментке байланысты? (жауап жазыңыз)
  4. Тері мықты және ... (жалғастырыңыз)

2) Суретпен жұмыс

Слайдтағы суреттерге сүйене отырып, терінің қызметтері мен құрылысын сипаттаңыз: әр қабаттың ерекшелігі, бездер мен туындылардың орналасуы, қорғаныш және сезімталдық қызметі.

3) «Жұмбақтас» сәйкестендіру

Ұғым Сипаттама (сәйкестендіріңіз)
Эпидермис Көп қабатты эпителийден тұратын қабат.
Дерма Борпылдақ, жұмсақ әрі ширатылған дәнекер ұлпалық талшықтардан тұрады.
Май клетчаткасы Терінің созылғыштығын және жылу сақтауды қамтамасыз етуге қатысады.
Шаш Төменгі бөлігі жуандау, түк бүртігімен байланысады.
Тырнақ Тығыз мүйізді пластинка.

5) «Ойлан, тап!» (PISA әдісі)

Жағдаят 1

Асқар соққы алып, ауруханаға түсті. Дәрігер оның терісі механикалық әсерге ұшырағанын айтады. Әсіресе көз қабақ терісі қатты зақымданған. Бұл неліктен? Түсіндіріңіз.

Жағдаят 2

Адам тер арқылы тәулігіне шамамен 1,5 л су жоғалтады. Ал құрғақ, ыстық атмосферада бұл көрсеткіш 10 л-ге дейін артуы мүмкін. Неліктен деп ойлайсыз?

Жағдаят 3

Кішкентай Қайсар ойнап жүріп саусағының ұшын жарақаттап алды. Дәрігер тексеріп, жарақат орнында «жаңа тері түзілісі» пайда болатынын айтады. Дәрігер айтып отырған тері түзілісі не?

V. Сабақты бекіту

Төмендегі тұжырымдарды тыңдап, дұрыс/бұрысын белгілеңіз.

  • Май бездерінде түктің шығару өзегі мен түбірі болады.
  • Тері құрылысына қарай 5-ке бөлінеді.
  • Терінің сыртқы қабаты — май клетчаткасы.
  • Тырнақ — тығыз мүйізді пластинка.
  • Тері дәм сезу мүшесі болып табылады.
  • Терінің сыртқы қабаты механикалық әсерден қорғайды.
  • Терінің қышқыл беті микробтарды жояды.
  • Тітіркенуді қабылдайтын терморецепторлар дерма қабатында орналасады.
  • Тері жылу реттеуге қатыспайды.

VI. Оқушыларды бағалау

Бағалау тапсырмаларға қатысу белсенділігі, тест нәтижесі, топтық жұмыстағы дәлелді жауап және PISA жағдаяттарын талдау сапасы бойынша жүргізіледі.

VII. Үй тапсырмасы

  • §54 — оқу, мазмұндау.
  • «Терінің аурулары» және «терінің гигиенасы» тақырыптары бойынша интернеттен мәлімет жинау.