Қазақша рефераттар

Оқушы мен мұғалімнің амандасуы

Тренинг-сабақ Физика • Математика Мектеп мәдениеті • Әдеп

Орны

Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданы, №161 «Ынтымақ» орта мектебі

Мұғалім

Физика және математика пәнінің мұғалімі — Сейтова Алма Пернебекқызы

Әдістер

  • Сахналау
  • Ситуациялық талдау
  • Сұрақ-жауап

Мақсаты

  • Адам өміріндегі қарым-қатынастың мәні туралы бастапқы түсінік қалыптастыру.
  • Жағымды қарым-қатынасты дамыта отырып, ізгілік пен адамгершілікке тәрбиелеу.
  • Қарым-қатынас мәдениетін үйрете отырып, көңіл күйді басқара білу дағдыларын жетілдіру.

I. Кіріспе: Қарым-қатынас — ізгілік пен адамгершілік бастауы

Қарым-қатынас — адам іс-әрекетінің кең саласы, өмір сүрудің және күнделікті тіршіліктің негізгі арқауы. Адам тек сөз арқылы ғана байланыс орнатпайды: айналасындағыларға ым-ишара, белгі, таңба арқылы да ақпарат береді.

Қас қағу, иық пен иекті қозғалту, басты шайқау сияқты ұсақ қимылдардың өзі қатынастық қызмет атқарады. Халқымыздың «Ымға түсінбеген, дымға түсінбейді» деуі де осыны меңзейді. Тіпті күлу мен күлімсіреу, жылау мен жыламсырудың өзі де адамның ішкі күйін білдіріп, өзара түсіністікке жол ашады.

II. Сахналау: амандасу мәдениеті (жұптық жұмыс)

Қазақ дәстүрі дұрыс амандасуға айрықша мән береді. Дұрыс сәлемдесу — имандылық пен ар-ұяттың бастауы. Төмендегі жұптық сахналауларды орындап көріңіздер:

Сахналау нұсқалары

  1. 1Оқушы мен мұғалімнің амандасуы
  2. 2Ата мен немеренің амандасуы
  3. 3Ақсақал мен замандасының амандасуы
  4. 4Ұлдар мен қыздардың амандасуы
  5. 5Екі студент қыздың амандасуы

Есте сақтайық

  • Сәлемдесу — қарым-қатынастың «есігін ашатын» әдеп.
  • Амандасқанда адам бір-біріне саулық пен жақсы күн тілейді.
  • Тілекші болу — сыйластықтың көрінісі.

III. «Жағдаяттан шыға білеміз бе?» ойыны

Төмендегі жағдаяттарды талдап, сұрақтарға жауап беріңіздер. Мақсат — адамға тіл тигізбей, әдепті түрде көмектесудің жолын табу.

Жағдаят 1: Мұрат

Мұрат — көрікті, киімі жарасымды жігіт. Бірақ көпшілік ортада даурығып сөйлеп, қолын сермеп, ешкімге сөз бермей кететін әдеті бар. Үлкендердің сөзін бөледі, кейде олардың айтқанын күлкіге айналдыруға да бейім.

Сұрақ:

Мұратқа бұл әдеттерін түзетуге қалай көмектесуге болады?

Жағдаят 2: Назым

Назым — келісті, әдемі қыз. Алайда даусы дөрекілеу, сөзі ірі, қатты күледі. Сырт көзге нәзік көрінгенімен, сөйлесу мәнері оның жағымды әсерін әлсіретіп жібереді.

Сұрақ:

Назымға қандай кеңес берер едіңіз?

Мұғалімнің түйіні

Адамның үлкендермен, құрбыларымен, жасы кішілермен сөйлесу мәнері; қоғамдық орындарда, көлікте, қонақта, сапарда өзін ұстауы; сондай-ақ сыртқы келбеті — киінуі, шаш қоюы, жинақтылығы, қимыл-қозғалысы, өнерге жақындығы және білімділігі — бәрі оның мәдениетін танытады.

IV. Рөлдік ойын: әдепті сөйлесу мен өзін ұстау

Төмендегі тақырыптар бойынша жағдаят құрастырып, сахналап көрсетіңіздер:

1) Телефон әдебі

Сыныптастардың телефон арқылы сөйлесу мәдениеті.

2) Қоғамдық көлік

Оқушы, қария және бақылаушының әдептері.

3) Дастарқан басы

Үлкендер мен жастардың дастарқан басындағы өзін ұстауы.

V. «Әдептен озбайық» ойыны

Төменде берілген әдеп қағидаларын өз ойларыңызбен толықтырыңыздар. Әр тармақтың астына мысал келтіруге де болады.

1) Қоғамдық орындарда, көшеде

  • Біреуді мазалаған немесе қолайсыздық тудырған жағдайда кешірім сұра.
  • Адамдарды немесе заттарды саусағыңмен нұсқап көрсетпе.
  • Тесіле қарама, адамдарға бұрылып немесе артынан ұзақ қарама.
  • Көшеде жүріп бара жатып тамақтанба.
  • Біреудің бөлмесіне немесе кабинетіне сыртқы киіммен кірме.
  • Есікті қағып кір; рұқсат берілгеннен кейін ғана отыруға болады.

2) Іс сапарда

  • Жолға шыққанда жағдайға сай киін.
  • Саяхат кезінде жалпыға ортақ, қарапайым киімді таңдаған дұрыс.

3) Театрда

Театрға 15–20 минут бұрын келіп, спектакль басталғанға дейін сыртқы киімді шешіп, өзіңді ретке келтіріп, бағдарлама алып, орныңа жайғасып үлгеру керек. Соңғы минутта кешігу — отырған адамдарға қолайсыздық туғызады.

Тапсырма

Осы қағидаларды адамгершілікке негізделген қарым-қатынас мәдениеті тұрғысынан толықтырыңыздар: қысқа ереже ұсыныңыз, кейін оны күнделікті өмірден бір мысалмен дәлелдеңіз.

VI. Қорытынды: бақытқа апарар ең жеңіл жол

Адам баласының бәрі бұл өмірде бақытты болуды қалайды. Сол бақытқа жету үшін бар мүмкіндігін сарп етеді. Бірақ көпшілік бақытқа апарар ең қарапайым әрі ең сенімді жолды ұмытып жатады: ол — әдептілік жолы.

Әдеп адамның қоғамдағы қадір-қасиетін арттырады. Әдепті адам істейтін ісіне, сөйлейтін сөзіне, қабылдайтын шешіміне мұқият болады. Ол басқаның сөзін тыңдай біледі, өзара сыйластыққа ұмтылады, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетеді.

Негізгі талап

Адамға қойылатын басты талап — асыл да ізгі адамгершілік қасиеттерді бойына сіңіріп, ұлағатты азамат болып қалыптасу.

Күнделікті таңдау:

Сәлемдесу, сабыр, тыңдай білу, кішіпейілділік.

Нәтиже:

Сенім, сыйластық, жылы қарым-қатынас.