Сөнбес жұлдыздарМақсаты
Кіріспе
Мұғалімнің сөзі
Қымбатты қонақтар, ұстаздар, оқушылар! Бүгін біз қазақ өлеңінің аспанында ерекше нұрланып, жарқырап өткен ақиық ақындар — Төлеген Айбергенов пен Мұқағали Мақатаев туралы сөз қозғаймыз. Бүгінгі сабағымызда олардың өрелі өлеңдері төңірегінде ой өрбітіп, поэзияның тереңіне үңілуді мақсат еттік. Айта кетерлігі, қос ақынның да туған күні ақпан айына сәйкес келеді.
1-жүргізуші
Бір күндік сәуледей ағып өткен қысқа ғұмырында қазақтың ұлы ақындары Төлеген Айбергенов пен Мұқағали Мақатаев бізге ұланғайыр мұра қалдырды.
2-жүргізуші
Бүгінгі кеште өмірге іңкәр, өмірді жанындай сүйген сыршыл да сезімтал ақындардың әлеміне сапар шегіп, өлең деген құдіретті мұхитқа бірге бойлаймыз; жырдан өрілген сұлу сазға бірге тербелеміз.
Төлеген Айбергенов: өмір мен өлең өзегі
1-жүргізуші
Өлең-жырда шашасына шаң жұқтырмаған ерен жүйрік талант — Төлеген ақынның өмір жолын біріміз білсек, біріміз біле бермейміз. Ендеше, бір сәт ақын өмірінен деректерге жүгінейік.
Тыңдалым: ақынның өмірбаяны туралы оқушы баяндамасы (Гүлжайна).
Өмір туралы жырлар
- «Жолдар-жолдар»
- «Бір тыйым бар»
- «Өмір»
Орындаушылар: Айдана, Диана.
Туған жерге тағзым
Төлеген ағамыздың туған жерге, халқына, Отанына деген махаббат сезімі — оның ақын ретіндегі басты тақырыптарының бірі.
- «Алматыға»
- «Жаңарған Маңғыстау»
Орындаушылар: Самал, Қаламқас.
Әнге айналған өлеңдер
«Ақерке — Ақ Жайық», «Жаңарған Маңғыстау», «Қазақстан», «Сені ойладым», «Мені ойла», «Ақ қайыңдар» және өзге де өлеңдерге жазылған әндер ел арасына кеңінен танымал.
Ән
Ортаға «Ақ Жайық» әнімен Ақерке мен Сұлтанды шақырамыз.
Мұқағали Мақатаев: өлең өлмейді
«Қарасаз, қара шалғын өлеңде өстім.
Жыр жазсам, жұртым оған елеңдестің.
Өлсе өлер, Мұқағали Мақатаев,
Өлтіре алмас алайда өлеңді ешкім».— Мұқағали Мақатаев
Ақынның өзі өмірден өтсе де, өлеңі ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келеді.
2-жүргізуші
Ақынның өмір жолына қысқаша тоқталайық.
Тыңдалым: өмірбаян (Фариза).
Өлең оқу
- «Өмір деген»
- «Бәрінде қойшы»
Орындаушы: Айдын.
Дәстүр мен жалғастық
Махамбет пен Абайдан бірдей қуат алған Мұқағали атамыз Махамбетті пір тұтып, ұлы Абайдың мұратын өз мұраты санаған.
Өлең оқу
«Махамбеттер», «Абайлар» өлеңдері оқылады.
Поэма мен күнделік
Ақын шығармаларының үлкен бір саласы — поэмалары. Сонымен бірге артында қалған мұраларының бір бөлігі ретінде күнделігінен үзінділер оқылады.
Өлеңнен туған әуен
Мұқағали өлеңдері бүгін де жүрегімізді әнмен тербетіп, сұлу сазға бөлейді. Осындай әндердің біріне кезек берейік.
Ән
Ортаға Абзалды шақырамыз.
Қорытынды
Мұғалімнің түйіні
Табиғаттың тебіренген, қуанған шағынан туған перзент — ақын десек, сол перзенттің иесі де, іздеушісі де — халық. Халқы аман болса, ақынға өлім жоқ. Сондықтан олар — біздің сөнбес жұлдыздарымыз.
Мұқағали мен Төлеген ағаларымызды біз ерте кеткен ғұмырымен ғана емес, жырдағы даралығымен, поэзиядағы өр мінезімен, ой тереңдігімен мәңгі есте сақтаймыз.
Ой түйін
- Поэзия — халықтың рухани жадын сақтайтын мәңгілік қазына.
- Айбергеновтің өзегі — Отан, туған жер, елге махаббат.
- Мақатаевтың үні — өмірге іңкәрлік, адам жанының тереңі.