Рационал сандарды көбейту
6-сынып математика: рационал сандарды көбейту
Бұл сабақта рационал сандарды көбейту ережелері жүйелі түрде қарастырылады: таңба ережелері, нөл және бірліктің қасиеттері, сондай-ақ есептер арқылы бекіту.
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Оқушыларға рационал сандарды көбейту туралы түсінік қалыптастыру және ережелерді қолдануды меңгерту.
Дамытушылық
Бірлесіп жұмыс жасау дағдыларын дамыту, пәнге қызығушылықты арттыру, математикалық тіл мәдениетін қалыптастыру.
Тәрбиелік
Ұқыптылыққа, тазалыққа және жауапкершілікке тәрбиелеу.
Сабақтың барысы
-
I
Ұйымдастыру
Сыныптың сабаққа дайындығын тексеру, назарды шоғырландыру.
-
II
Үй тапсырмасын тексеру
Өткен тақырып бойынша қысқаша сұрақ-жауап және қателерді талдау.
-
III
Жаңа сабақты түсіндіру
Таңба ережелері мен негізгі қасиеттерді мысалдар арқылы бекіту.
-
IV
Есептер шығару
Ауызша есептер, деңгейлік тапсырмалар және сергіту сәтіндегі логикалық тапсырмалар.
Рационал сандарды көбейту ережелері
1) Таңбалары әртүрлі сандар
Егер екі көбейткіштің таңбалары әртүрлі болса (біреуі теріс, екіншісі оң), онда көбейтінді теріс сан болады.
(-) · (+) = (-), (+) · (-) = (-)
(-a) · b = -(ab), a · (-b) = -(ab)
Мысал: 4 · (-15) = -60
2) Таңбалары бірдей сандар
Егер екі көбейткіштің таңбалары бірдей болса, онда көбейтінді оң сан болады.
(-) · (-) = (+), (+) · (+) = (+)
(-a) · (-b) = ab
Мысал: (-30) · (-3) = 90
3) Нөлдің қасиеті
Көбейткіштердің кемінде біреуі нөлге тең болса, көбейтінді де нөлге тең болады.
a · 0 = 0
4) 1 және -1 қасиеттері
Кез келген санды 1-ге көбейтсең, нәтижесі сол санның өзіне тең. Ал -1-ге көбейтсең, санның қарама-қарсысы шығады.
a · 1 = a
Мысал: (-2,5) · 1 = -2,5
a · (-1) = -a, (-a) · (-1) = a
Мысал: 7,4 · (-1) = -7,4; (-9) · (-1) = 9
Есептер шығару және бекіту
№520 (ауызша)
-3 · (-18) = 54
-2 · (-15) = 30
-30 · (-2) = 60
27 · (-2) = -54
9 · (-7) = -63
-15 · 4 = -60
Деңгейлік тапсырмалар
A деңгейі
-20 · (-4) = 80
(-15) · 0 = 0
28 · (-2) = -56
3 · (-25) = -75
-21 · (-4) = 84
B деңгейі
22 · (-0,3) = -6,6
(-100) · 0,72 = -72
-88 · 0,1 = -8,8
-3,8 · (-3) = 11,4
-0,4 · (-30) = 12
C деңгейі
-
-1,5 · 0,7 = -1,05
-
0,6 · (-0,5) = -0,3
-
7,2 · (-25,3) = -182,16
-
-0,7 · 0,64 = -0,448
Сергіту сәті: «Ойлан тап» (1)
Көбейтіндіні есептеп, шыққан мәндерді өсу ретімен орналастырып, тиісті әріптерді қойсаң, мақалдың жасырылған сөзі ашылады.
| № | Өрнек | Нәтиже | Әріп |
|---|---|---|---|
| 1 | -3 · 2 | -6 | (ы) |
| 2 | 4 · 2 | 8 | (н) |
| 3 | 5 · 2 | 10 | (н) |
| 4 | -3 · 4 | -12 | (с) |
| 5 | 4 · 4 | 16 | (ң) |
| 6 | -3 · (-5) | 15 | (ы) |
| 7 | 4 · (-5) | -20 | (о) |
| 8 | 5 · (-5) | -25 | (Д) |
Мақал: «… мың болғанына мақтан, дұшпаның жалғыз болса да сақтан.»
Жауабы: «Досыңның»
Сергіту сәті: «Ойлан тап» (2)
Көбейтіндіні орындап, нәтижелері бірдей әріптердің орнын ауыстырсаң, мақалдың жасырылған сөзі табылады.
| № | Өрнек | Нәтиже | Әріп |
|---|---|---|---|
| 1 | -2 · 3 | -6 | (ң) |
| 2 | -10 · (-3) | 30 | (ы) |
| 3 | -3 · (-2,2) | 6,6 | (с) |
| 4 | -6 · (-4) | 24 | (д) |
| 5 | 60 · (-0,1) | -6 | (д) |
| 6 | 12 · 2 | 24 | (ы) |
| 7 | 5 · 6 | 30 | (о) |
Мақал: «… үш күн сынама, үш жыл сына.»
Жауабы: «Досыңды»
Қорытынды
Сабақты қорытындылау
Оқушылар рационал сандарды көбейту кезіндегі таңба ережелерін, нөлдің қасиетін және 1 мен -1-ге көбейту нәтижесін қорытындылап, әр ережені есептер арқылы дәлелдейді.