Қазақша рефераттар

Газ заңдары

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Сабақтың тақырыбы

Изопроцестер

Сабақтың типі

Жаңа білімді меңгерту

Көрнекіліктер

СКТ сызбасы, кестелер, графиктер, 87–96-суреттер, үлестірмелер.

Сабақтың әдісі

Сатылай комплексті технология (СКТ)

Сабақтың мақсаттары

1) Білімділік

Макроскопиялық параметрлерді (P, V, T) пайдалана отырып, изопроцестерге жалпы сипаттама беру.

2) Дамытушылық

СКТ технологиясын қолдану арқылы оқушылардың пәнге қызығушылығын арттыру, есте сақтау қабілетін дамыту.

3) Тәрбиелік

Өз бетінше жұмыс істеуге, ойды нақты әрі жүйелі жеткізуге, шапшаңдық пен жауапкершілікке тәрбиелеу.

Негізгі ұғымдар: изопроцестер және параметрлер

Изопроцестердің анықтамасы

Изопроцесс — газ күйін сипаттайтын үш параметрдің (P — қысым, V — көлем, T — температура) біреуі тұрақты болып, қалған екеуі өзгеретін процесс.

Изотермалық процесс

T = const болғандағы күй өзгерісі.

Изобаралық процесс

P = const болғандағы күй өзгерісі.

Изохоралық процесс

V = const болғандағы күй өзгерісі.

Газ заңдары (идеал газ үшін)

Бойль–Мариотт заңы

1662 — Р. Бойль; 1676 — Э. Мариотт

T = const → PV = const

P₁V₁ = P₂V₂

Температура өзгермегенде газ қысымы мен көлемі кері пропорционал өзгереді.

Гей–Люссак заңы

1802 — Ж. Гей–Люссак

P = const → V/T = const

V₁/T₁ = V₂/T₂

Қысым тұрақты болғанда көлем температураға тура пропорционал өзгереді.

Шарль заңы

1787 — Ж. Шарль

V = const → P/T = const

P₁/T₁ = P₂/T₂

Көлем тұрақты болғанда қысым температураға тура пропорционал өзгереді.

Графиктерді түсіндіру

Изотерма (T = const)

P–V координаталарында изотерма — гипербола: P пен V кері пропорционал. Температура жоғарылаған сайын (T₂ > T₁) сәйкес изотерма жоғарырақ орналасады.

Сілтеме: 90–91-суреттер.

Изобара (P = const)

V–T координаталарында көлем температураға сызықтық тәуелді, график — түзу. Қысым артқан сайын бірдей температурада көлем кішірейеді, сондықтан P₂ > P₁ болса, P₂-ге сәйкес изобара төменірек жатады.

Сілтеме: 94-сурет.

Изохора (V = const)

P–T координаталарында қысым температураға сызықтық тәуелді, график — түзу. Көлем ұлғайған сайын бірдей температурада қысым аз болады, сондықтан V₂ > V₁ болса, V₂-ге сәйкес изохора төменірек орналасады.

Сілтеме: 96-сурет.

Үлгі есеп (шешуімен)

Есеп

V = const → P₁/T₁ = P₂/T₂

Берілгені

  • T₁ = 27°C = 300 K
  • T₂ = −13°C = 260 K
  • P₁ = 75 кПа

Табу керек

P₂ ?

Шешуі

P₂ = P₁ · T₂ / T₁

P₂ = 75 кПа · 260 / 300 = 65 кПа

Жауабы: P₂ = 65 кПа.

Сабақтың барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылармен амандасу, түгендеу.
  • Сынып бөлмесі мен оқушылардың дайындығына назар аудару.
  • Оқушылардың назарын сабаққа шоғырландыру.

2) Мақсат қою

СКТ технологиясы арқылы изопроцестерге жалпы сипаттама беру, негізгі газ заңдарын қолдана білуге бағыттау.

3) Жаңа білімді меңгеру жоспары

  1. Изопроцестердің анықтамасы.
  2. Параметрлер: P, V, T.
  3. Газ заңдары.
  4. Графиктер.
  5. Есептер шығару.
  6. Қорытынды.

4) Меңгеруді тексеру

  • Үш процеске комплексті талдау жасату.
  • 6-кестені толтыру.
  • Үлестірмелер арқылы жеке/жұптық жұмыс ұйымдастыру.

5) Бекіту және бағалау

Оқушылардың білімін бағалау; бағаларын күнделікке және журналға қою.

6) Үй тапсырмасы

  • § 30, § 31 оқу.
  • 20, 21-жаттығуларды орындау.
  • Кестені толтыру: заңды кім/қашан ашты, математикалық өрнегі, орындалу шарттары, графигі, процесс атауы.