Ыбырай ауылы
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Бұл жоспар 4-сыныпқа арналған «Ана тілі» пәніндегі Ы. Алтынсарин шығармасына құрылған сабаққа бағыт береді. Негізгі өзек — «Дүниеде жамандық неден?» деген сұрақ арқылы оқушының адамгершілік ұстанымын қалыптастыру, сөз мағынасын терең ұғындыру және ойлау қабілетін дамыту.
Сілтеме
С. Рахметова, Т. Әбдікәрімов, Р. Базарбеков. Ана тілі оқулығы. Алматы: Атамұра, 2011.
Негізгі идея
Табыс критерийлері арқылы диалогтік оқытуды күшейту: әңгіме-дебат және зерттеушілік әңгіме түрлерін дамыту.
Жалпы мақсаттар
- Ы. Алтынсарин шығармасының ерекшелігімен таныстыру.
- Оқушыны адалдыққа, тапқырлыққа, шешендікке тәрбиелеу.
- Сөз мағынасын ұғындыру арқылы ойлау қабілетін және байқағыштығын жетілдіру.
Күтілетін нәтижелер
Біледі
Оқушылар мәтін мазмұнын түсінеді және негізгі ойды ажыратады.
Қолданады
«Дүниеде жамандық неден?» сұрағына дәлелді жауап беріп, жақсы мен жаман әрекетті салыстыра алады.
Сабақта қолданылатын материалдар
1) Сұрақ–жауап
Жеке ойды нақтылау, дәлелдеу, тыңдау мәдениетін дамыту.
2) Кесте
Жақсылық пен жамандықты салыстыруға арналған құрылым.
3) Үлестірмелер
Жылдар, тапсырмалар, қысқа сұрақтар топтамасы.
Оқыту әдістері
Сабақ барысы (кезең-кезеңімен)
1) Ұйымдастыру кезеңі: «Шаттық шеңбері»
Өлең жолдары:
Күннің нұрын алақанға саламын, Жүрегіме басып, ұстай қаламын. Ізгі әрі нәзік, жарық, мейірімді, Болып кетер сонда дереу жан-жағым.
Мақсаты: ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру, сабаққа психологиялық дайындық жасау.
2) Топқа бөлу және ережені нақтылау
Оқушылар қазақ халқы ағартушыларының суреттерін таңдау арқылы топқа бөлінеді:
- Ыбырай ауылы
- Абай ауылы
- Сәкен ауылы
- Ахмет ауылы
- Мұқағали ауылы
Оқушылар өздері құрастырған топ ережесін еске түсіріп, сақтауға келіседі. Топ басшылары сайланады.
3) Бағалау критерийлері
Әр топ басшысы сабақ бойы топ мүшелерін алдын ала келісілген бағалау критерийлері арқылы бағалап отырады. Бұл тәсіл оқушының жауапкершілігін арттырып, жұмыстың сапасына назар аудартады.
4) Үй тапсырмасын тексеру
Үй тапсырмасы қорытындыланады: әр топтан бір оқушы мәтінді мазмұндайды. Содан кейін барлық оқушыға үлестірме материалдар таратылады.
5) «Жылдар сөйлейді» тапсырмасы
Үлестірмелерде әртүрлі жылдар көрсетіледі. Оқушылар сол жылдарға сүйеніп, Ыбырай Алтынсариннің өмірі мен еңбегі туралы әңгімелейді. Формат: жеке жұмыс, кейін қысқа талқылау.
6) Ой қозғау: «Дүниеде жамандық неден?»
Әр топқа парақ беріліп, әр оқушы өз ойын бір сөзбен жазады. Мұғалім оқушылар жауаптарын тыңдап, толықтырып, жаңа сабаққа бағыттайды.
7) Мәтінмен жұмыс: жануарлар суреті арқылы бөліп оқу
Әр топқа жануарлардың суреттері беріледі. Мәтін бөліктері сол суреттермен байланыстырылып ұсынылады. Оқушылар бөлімдерді оқып, бір-біріне түсіндіреді (топтық және жеке жұмыс).
8) Жаңа сабақты қорыту: плакатпен жұмыс
Плакатта берілген ұғымдар талқыланады: қарға, көк кептер, жылан, бұғы, ақсақал. Оқушылар таңдаған суретін түсіндіріп, өз ойымен байланыстырады.
Түйін:
«Жақсыдан үйрен, жаманнан жирен» — мәтіннің тәрбиелік өзегі.
9) Тәрбиелік тапсырма: «Жаман әдеттен арылу»
Оқушылар ақ қағазға өз бойынан кездесетін жағымсыз қылықтарды жазады. Кейін «жаман әдеттен арылайық» деген ниетпен қағазды жыртып тастайды. Мақсаты: өзін-өзі тану, түзелуге ұмтылу.
10) Сергіту сәті
Көзге арналған жаттығулар орындалады (шаршауды басу, зейінді жинақтау).
11) «Жалғасын тап» ойыны
Әр топ өзіне бекітілген қоғам қайраткерлерінің немесе ақындардың өлең жолдарын жалғастырып айтады. Мақсаты: есте сақтау, тіл мәдениеті, топтық қолдау.
12) Дәптермен жұмыс: кесте толтыру
«Адам ой-әрекетінің екі түрі» тақырыбында кестеге сүйеніп, жақсылық пен жамандық мысалдарын жазып шығу.
13) Рефлексия
Не білемін?
Алдыңғы білім мен түсінікті анықтау.
Не білдім?
Жаңа сабақтан түйгенін жинақтау.
Не білгім келеді?
Келесі қадамға сұрақ құрастыру.
14) Үй тапсырмасы
- 106–108-беттер: мазмұндау.
- Ең жақын адамыңның суретін салу.
15) Бағалау
Топ басшылары критерийлерге сүйеніп қорытынды бағалауды ұсынады. Қажет жағдайда мұғалім кері байланыс беріп, бағалауды нақтылайды.