Балалардың табиғат жайындағы білімдерін бекіту
Кіріспе: қонақтармен сәлемдесу және «Шаттық шеңбері»
Балалар, қараңдаршы, бізге көптеген қонақтар келіпті. Ендеше, алдымен амандасайық.
Сәлематсыздар ма?
Сұрақ-жауап арқылы ой қозғау
Тәрбиеші: Біз өмір сүретін әлемде адамдар қайда тіршілік етеді?
Балалар: Барлық адамдар жер бетінде тіршілік етеді.
Тәрбиеші: Адам тіршілігіне ортақ не бар?
Тәрбиеші: Жер, күн, су, ауа, ай, жұлдыздар.
Шаттық шеңбері
Армысыз, қайырлы күн!
Армысыз, қайырымды Аспан ата!
Армысыз, мейірімді Жер ана!
Армысыз, шұғылалы Алтын Күн!
Қуанайық, шаттанайық бәріміз,
Күліп шықты күн бүгін.
Бәріміз күндей жарқырайық.
Бәріміз тату болайық.
Бәріміз дос болайық!
Жас теңізшілер, көңіл күйлерің қандай?
Тамаша!
Ұран
Біз ерекше баламыз,
Айтқан тілді аламыз.
Достарымды көргенде,
Қуана қарсы аламыз.
Саяхатқа дайындық
Тәрбиеші: Бүгінгі ауа райы қандай?
Балалар: Тамаша!
Тәрбиеші: Ендеше, балалар, жолға аттанайық. Бүгін біз екі кемеге отырып, ертегідей Ғажайып аралға сапар шегеміз.
Балалар: Иә, көргіміз келеді!
Саяхат кезінде қандай болуымыз керек?
Тату болу керек, капитанның айтқанын тыңдау керек.
Табиғат: ортақ құндылық туралы әңгіме
Нені білеміз?
Тәрбиеші: Біз немен тыныстаймыз?
Балалар: Ауамен тыныстаймыз.
Тәрбиеші: Біз нені басып жүреміз?
Балалар: Жерді басып жүреміз.
Тәрбиеші: Су не үшін керек?
Балалар: Адамға сусыз өмір жоқ. Гүлге де, егіске де, ағашқа да су керек.
Тәрбиеші: Осылардың бәрі — бізді қоршаған орта. Бір сөзбен қалай атаймыз?
Балалар: Табиғат.
Тақпақтар: табиғатты аялау
Нұрдәулет
Жомарт мынау табиғат,
Өзгергендей бізге арнап.
Қып-қызыл болып жалындап,
Қырда өседі қызғалдақ.
Диана
Табиғатты сүйеміз,
Қамқоршы болып жүреміз.
Күтіп-баптап гүлдерді,
Көмекшілік етеміз.
Русланбек
Жаңбыр жауды себелеп,
Жасырынды көбелек.
Аспан кетті күркіреп,
Бұл не деген керемет!
Қамқорлық туралы қысқа тұжырым
Ластамау
Қоқысты кез келген жерге тастамау, суды былғамау.
Үнемдеу
Суды босқа төкпеу, энергияны ұқыпты пайдалану.
Аялау
Өсімдікті сындырмау, жан-жануарға қамқор болу.
Балалардың жауабы: Табиғаттағы барлық нәрсеге қамқорлық жасау керек: ластамау, таза ұстау.
«Су патшасы» және мыстан кемпірдің тапсырмалары
Оқиға желісі
Балалар теңіздің тербелісін сезіп, ертегі әлеміне енеді. Сол сәтте «Су патшасы» пайда болып, көмек сұрайды: мыстан кемпір оның қызын байлап қойған, босату үшін тапсырмаларды орындау керек.
Мен осы теңіздің Су патшасымын. Сендер ұмытшақтық пен маужыраған ұйқыға бөлейтін теңізге кірдіңдер. Ұйықтаңдар, саяхатшылар…
Мен сендерді ұйықтаттым, себебі мыстан кемпір қызыма тапсырма беріпті. Ол орындай алмады да, тапсырманы шағала арқылы маған жіберіпті. Енді қызымды босатуым керек. Мыстан кемпір: «Тапсырманы орындасаң ғана жіберемін», — дейді. Маған көмектесесіңдер ме?
Иә, көмектесеміз!
Жас теңізшілер! Ұйқыға бой бермеңдер, ояныңдар! Сапқа тұрайық!
1-тапсырма
Жер, су, ауа туралы мақал-мәтелдер мен тыйым сөздерді айта аласыңдар ма?
Мақал-мәтелдер
- Дияс: Көп тілесе — алар, күн бұлттанса — жауар.
- Көркем: Көпке топырақ шашпа.
- Ақниет: Сумен ойнама — батарсың, отпен ойнама — жанарсың.
- Аружан: Көп толқыса — ер құлайды, көл толқыса — жар құлайды.
Тыйым сөздер
- Ерсұлтан: Ағынды суға кір жумай.
- Диана: Жас шыбықты сындырма.
- Сағадат: Бұлақ көрсең — көзін аш.
- Русланбек: Суға түкірме, суды босқа төкпе.
Балалар тапсырманы орындап, Су патшасына көмектесті. Енді саяхат әрі қарай жалғасады.
Қараңдаршы, біз ертегідегі Ғажайып аралға жеттік! Құстардың сайрағаны естіледі — қандай тамаша жер!
Жұмбақтар: табиғат құбылыстарын таны
Ғажайып аралға келген соң, балалар қонақтарға табиғат туралы жаттаған жұмбақтарын жасырады. Бұл бөлім бақылағыштықты, логикалық ойлауды және сөздік қорды дамытуға бағытталған.
Диана
Аспаннан жүзі жарық етті,
Ақ найза жерге жарық етті.
Жауабы: Найзағай
Ерсұлтан
Түнде күлімдейді,
Суда дірілдейді.
Жауабы: Ай
Нұрдәулет
Қанаты жоқ — ұшпайды,
Аяғы жоқ — қашпайды.
Жауабы: Жел
Ақниет
Алдымда әртүрлі жібек жіптің,
Аспанға әшекейден кесте тіктім.
Жауабы: Кемпірқосақ
Аружан
Аспанға ұшар мұз болып,
Жерге қайтар су болып.
Жауабы: Бұлт
Сағадат
Бір түкті кілем,
Бір түксіз кілем.
Жауабы: Жер, Аспан
Денсаулық бұрышы: күзде ауырмау үшін не істеу керек?
Алдын алу әдеттері
- Жылы киіну.
- Спортпен шұғылдану.
- Таза ауада серуендеу.
- Жеміс-жидек пен дәрумендерді қолдану.
Тәрбиеші: Ауырғанда бізге кім көмектеседі?
Балалар: Дәрігер.
Дәрігер туралы тақпақтар
Ақниет
Ақ халатты киемін,
Аппақ болып жүремін.
Аппақ болып жүргенді
Өзім жақсы көремін.
Диана
Ақ халаты үстінде,
Аппақ оның ісі де.
Ауырсаң сені емдейді,
Келеді түн ішінде.
Көркем
Іш ауырса, тіс ауырса,
Мамам дәрі береді.
Барлық бала, барлық ана,
Оны жақсы көреді.
Рөлдік ойын: «Емхана»
Жағдай 1: тұмау белгілері
Аружан: Сәлематсыз ба!
Ақниет (дәрігер): Сәлематсыз ба!
Аружан: Қызым Диана түні бойы ауырып шықты: қызуы көтеріліп, жөтелді. Қарап беріңізші.
Ақниет: Қане, қызуын өлшейін. Аузыңды ашып көрсетші… Тамақ қызармаған екен. Енді өкпесін тыңдайын… Сырыл бар, салқын тиген сияқты. Қазір дәрі жазып беремін, дәріханадан алып келіңіз.
Аружан: Рақмет сізге, дәрігер ханым! Сау болыңыз.
Ақниет: Сау болыңыз. Тезірек сауығып кетіңіз!
Дәріханада (Диана): Дәрігердің қағазы бар ма? Әкеліңіз. Міне, алыңыз.
Аружан: Рақмет, сау болыңыз!
Диана: Сау болыңыз, келіп тұрыңыз!
Жағдай 2: көз күтімі
Русланбек: Сәлематсыз ба!
Нұрдәулет (көз дәрігері): Сәлематсыз ба!
Русланбек: Балам Ерсұлтанның көзі ауырып жүр еді. Қарап беріңізші.
Нұрдәулет: Көзіңді шаң-тозаңнан сақтау керек. Теледидардың алдында көп отырма, компьютер ойындарын ұзақ ойнама. Күніне 2–3 рет мына дәруменді тамызыңдар.
Русланбек: Жарайды, дәрігер мырза. Көп рақмет, сау болыңыз!
Нұрдәулет: Сау болыңыз, тезірек сауығып кетіңіз!
Дәріханада (Диана): Дәрігердің қағазы бар ма? Әкеліңіз. Міне, алыңыз.
Русланбек: Рақмет, сау болыңыз!
Диана: Сау болыңыз, келіп тұрыңыз!
Қорытынды ой: ауырмау үшін дәрумендерді уақытында қабылдап, денені шынықтырып, таза ауада көбірек қозғалу қажет.
Қорытынды: саяхаттың нәтижесі және алғыс
Балалардың әсері
Тәрбиеші: Бүгінгі саяхат сендерге ұнады ма?
Балалар: Иә, ұнады.
Тәрбиеші: Біз қайда бардық, кімге көмектестік?
Балалар: Аралға бардық, теңізге сапар жасадық, мыстан кемпірдің тапсырмасын орындауға көмектестік.
Сыйлық және мәні
Тапсырмалар орындалған соң, мыстан кемпір алғыс ретінде дәруменге бай құрма жіберіпті. Бұл — денсаулықты күтудің маңызды бөлігі: пайдалы тағамды күнделікті әдетке айналдыру.
Рақмет!
Қоштасу
Тәрбиеші: Бүгінгі Ғажайып аралға жасаған саяхатымыз аяқталды. Қонақтармен қоштасайық.
Балалар: Сау болыңыздар!
Тәрбиеші: Осымен қоршаған орта және экология тақырыбындағы ұйымдастырылған оқу іс-әрекетіміз аяқталды. Келгендеріңізге көп рақмет. Қоштаспаймыз — келесі кездескенше!
Тәрбиеші: Енді қонақтардан ата-аналарға, ұстаздарға сөз береміз.
Есте сақтайық
Табиғатты қорғау — үлкен істерден емес, күнделікті қарапайым дағдылардан басталады: суды үнемдеу, тазалық сақтау, жас шыбықты сындырмау, бұлақтың көзін ашу.