Бағдаршам әні
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылар қызыл, сары және жасыл жетондарды өз қалауларымен таңдап алып, үш топқа бөлініп отырады. Бұл тәсіл сабақтың негізгі тақырыбына — жол қозғалысы ережелері мен бағдаршамның маңызына — бірден назар аудартуға көмектеседі.
Қызығушылықты ояту
Bilimland.kz порталындағы «Видеожинақ» ресурсынан (Сынып сағаты тақырыптары бөлімі) бейнебаян көрсетіледі: http://bilimland.kz/kk/home#lesson=12002.
Мұғалімнің сұрақтары:
- Бейнебаяннан көргенімізге сүйенсек, бүгінгі тәрбие сағатымыздың тақырыбы қандай?
- Неліктен сіздерді қызыл, сары, жасыл жетондар арқылы топқа бөлдім? Мұның сыры неде?
Оқушылардың жауаптарынан кейін мұғалім сабақтың мазмұнын нақтылайды: бүгін біз жолда жүру ережелері және бағдаршамның адам өміріндегі рөлі туралы сөйлесеміз.
Басты мақсат — бейбіт Қазақстанда әр баланың күлкісі, әр ананың жүзі бақытқа толы болуы үшін әр азамат өмір қауіпсіздігін сақтап, жол тәртібін білуі қажет екенін түсіндіру. Бүгін біз осы мақсатта «жол ережелері өлкесіне» қонақ боламыз.
Сәт сапар, Жас ұлан!
II. Мағынаны ашу
1-жүргізуші
«Жол жүру белгілері және олардың қолданысы» атты тәрбие сағатымызды ашық деп жариялаймыз.
Тарихқа көз жүгіртсек, қозғалысты реттеу қажеттілігі машиналар аз кезде-ақ туған. Алғаш рет 1868 жылы Лондон қаласында темір жол бағдаршамы орнатылған: ол қолмен ауыстырылып, арнайы адам қызмет ететін, ал ауыстыру көп уақыт алатын. Кейін 1870 жылы АҚШ-та электр бағдаршамы пайда болды.
2-жүргізуші
Қазіргі таңда бағдаршамдар электронды есептеу жүйелері арқылы басқарылады. Қазақстанның барлық ірі қалаларында бағдаршамдар орнатылған.
Дерек ретінде: Қазақстанда 1917 жылға дейін 127 км ғана жол болса, елуінші жылдары асфальт жолдардың ұзындығы 30 мың км-ге дейін жетті. Бүгінде жол желісі бұдан да кеңейді.
Қонақ: МАИ қызметкері
Көлік — әр өңір өмірінің ажырамас бөлігі. Сондықтан жолда жүру тәртібі мен қауіпсіздік ережелерін білу өте маңызды. Әр жаяу жүргінші, әр бала жол бойында сабырлы болып, асықпай жүріп-тұруы тиіс. Осыған байланысты бірнеше сұрақ қойылады.
Сұрақ 1: Жаяу жүргіншілер қай жермен жүреді?
Жаяу жүргіншілер жиек жолмен жүруге тиіс, ал жол үсті — көліктің жүруіне арналған. Жиек жолдың оң жағымен жүрген дұрыс: бұл қарсы келе жатқан адамдарға кедергі келтірмейді.
Сұрақ 2: Топталып келе жатқан жүргіншілер қалай жүруі керек?
Бір топ жаяу жүргінші жиек жолмен немесе келе жатқан көлікке қарсы бағытта жолдың сол жақ жиегімен екі қатардан аспай жүруі керек. Жолдан өтетін болса, көшелердің немесе жолдардың қиылысқан тұсына тоқтап, жаяу жүргінші өткелімен не бағдаршам арқылы өтуі тиіс.
Сұрақ 3: Жол өткелінен жүгіріп өтуге бола ма?
Жүгірген адам айналасын дұрыс бағдарлай алмайды. Көлікті байқаса да, сасқалақтап жарақат алуы мүмкін. Сондықтан әрдайым сақ болып, асығып-аптықпай жүрген абзал.
Сұрақ 4: Көліктің оңға бұрылатынын қалай білуге болады?
Оңға бұрылатын көлік әдетте жолдың оң жағындағы бірінші қатарда тұрады және оң жақ бұрылыс шамын қосады.
Сұрақ 5: Аялдамаға тоқтаған автобустың қай жағынан өту керек?
Аялдамада тұрған автобустың алдынан да, артынан да өтуге болмайды. Жақын маңдағы жаяу жүргінші өткелін тауып, сол арқылы өту қажет.
Сұрақ 6: Жол үстінде топталып жүру неліктен қауіпті?
Топтасқан балалар әңгімеге беріліп, жол ережесін естен шығарып алуы мүмкін. Сондықтан жол өткелінде сөйлесуді тоқтатып, барлық зейінді қауіпсіздікке аудару керек.
Қорытынды пікір
МАИ қызметкері оқушылардың білім деңгейін жоғары бағалап, жолда қай жерде жүрсе де ережені сақтауға және өзгелерді де соған шақыруға үндейді. Сабақ соңында белсенді қатысқан, көп ұпай жинаған оқушылар ортаға шақырылып, «жас инспектор» куәлігі тапсырылады.
Бекіту: бейнебаян және ойын-сынақ
Оқушылар Bilimland.kz порталындағы бейнематериалды қайта тамашалауға шақырылады. МАИ қызметкері бейнебаян бойынша сұрақтар қойып, алған білімді «емтихан» түрінде тексереді.
Тапсырма шарты
- «Көлік жолында» әртүрлі кедергілер мен белгілер орналасады.
- Оқушы «машинаға отырып», кедергілерден дұрыс өтіп, белгі атауын және мағынасын айтады.
- Дұрыс жауапқа жұлдызша беріледі.
- Ең көп ұпай жинаған команда жеңіске жетеді.
- Мүдірмей жауап бергендерге «жас инспектор» куәлігі табысталады.
Қорытынды бөлім
Сабақ соңында қатысушылар жол ережесін сақтаудың қоғам үшін ортақ жауапкершілік екенін түйіндейді: қауіпсіздік — әр адамның күнделікті дағдысы болуы керек.
Хор: «Бағдаршам әні»
Шуақты өміріміз күндей күліп,
Жүректе бүршік атып, гүлдейді үміт.
Арманға сапар тарту мүмкін емес —
Жол жүру ережесін білмей тұрып.
Қай көше, қай қалаға барсаңыз да,
Қай ақыл өлшеміне салсаңыз да,
Жол жүру ережесі — заңды тәртіп,
Ол ортақ үлкен-кіші, баршаңызға.
Хормен
Жол тәртібін білейік, аман-есен жүрейік.
Қазақ атты елімде, бақытты өмір сүрейік!