Денсаулықтың дауасы
Денсаулық — зор байлық
Адамның ең басты байлығы — денсаулық. Денсаулық дегеніміз — ағзаның қалыпты, дұрыс жұмыс істеуі, күш-қуаттың орнықты болуы және өмір сапасының жоғары деңгейі. Деніміз сау болуы үшін шынығу, тазалық сақтау, таза ауада көбірек жүру, су ішу, уақытылы әрі дұрыс тамақтану, зиянды әдеттерден аулақ болу қажет. Дені сау адамның көңілі шат, өмірі мәнді әрі бақытты болады.
Мақсат
- Денсаулықтың өмір үшін ең қымбат құндылық екенін ұғындыру.
- Танымдық қабілетті дамыту, сөйлеу мәдениетін жетілдіру.
- Тазалыққа, спортқа, еңбексүйгіштікке тәрбиелеу.
Көрнекілік
Слайдтар, мақал-мәтелдер, көріністер, ән-би.
Әдістер
Түсіндіру, сұрақ-жауап, мәнерлеп оқу.
Қараңғы үйге кіріп шам жақсаң, үй жарық болады. Қызыл гүлдердің ішінен бір ақ гүл көрінсе, көз соған түседі. Сол сияқты, өмірімізді нұрландыратын ең негізгі байлық — денсаулық.
1-бөлім. Денсаулық — басты байлық
Денсаулық — тек ауырмау емес. Ол — сергектік, көңіл күйдің тұрақтылығы, дене бітімінің сымбаттылығы және күнделікті өмірде белсенді бола алу. Ең бастысы — зиянды әдетке ермей, денсаулықты жастайынан қорғау.
Денсаулық — шыныққан дене мүшесі,
Денсаулық — тыныққан жүйке жүйесі.
Денсаулық — күлкің, жадыраған көңіл-күйің,
Денсаулық — ауырмай еркін жүре білуің.
Денсаулық — зор байлығың, сақта оны жасыңнан.
Зиянды әдет еліктірсе, айналып өт қасынан.
Дене құрылымы және сымбат
Адамның сыртқы мүшелері — қол, аяқ, бас, кеуде. Ал ішкі мүшелер — жүрек, өкпе, ми, бүйрек. Көрінбейтін мүшелер де күтімді қажет етеді: дұрыс ұйқы, таза ауа, дұрыс тамақтану — бәрі ішкі саулыққа қызмет етеді.
Сымбат — дене бітімінің көркі. Тік жүріп, иықты түзу ұстап, партада бүкіреймей отыру — омыртқа саулығына пайдалы әдет. Қозғалыс пен дұрыс қалып — күнделікті тәрбие.
Өнер үзілістері
- Ән: «Жас дәуірдің түлегіміз»
- Би: «Қаражорға»
2-бөлім. Тазалық — денсаулық кепілі
Жеке бас гигиенасы — денсаулықты сақтаудың ең қарапайым әрі ең тиімді жолдарының бірі. Ол адамның өз денесінің тазалығын сақтап, күтім ережелерін күн сайын орындауын білдіреді.
Қол жуу
Сабын мен суды дос ет. Қол жиі ластанады, сондықтан әр істен кейін, тамақ алдында және тамақтан соң қолды міндетті түрде жу.
Тіс күтімі
Тісті күніне екі рет тазалау — қалыпты дағды. Тіс щеткасын жеке пайдалан: өзгенің щеткасын қолдануға болмайды.
Көзді қорғау
Көзді шаң-тозаңнан сақта. Жарыққа тік қарама. Кірпік пен қабақ көзді желден, шаңнан қорғайды — бірақ күтім мен ұқыптылық қажет.
Өнер үзілісі
Ән: «Бала тілегі»
3-бөлім. Шынықсаң — шымыр боларсың
Шынығу — иммунитетті күшейтеді, төзімділікті арттырады, қозғалыс мәдениетін қалыптастырады. Спорт — еріншектікті жеңуге, мақсатқа ұмтылуға үйретеді.
Күн тәртібінің қысқа формуласы
- Таңертең ерте тұр.
- Шынығуды әдетке айналдыр.
- Тісті тазала.
- Бетті сабындап жу.
- Сүлгімен құрғатып сүртін.
Спорттың пайдасы
- Демді реттеп, сергектік береді.
- Суыққа да, ыстыққа да төзімділікті арттырады.
- Жеңіске ұмтылуға, тәртіпке тәрбиелейді.
Өнер үзілісі
Ән: «Спорт — біздің досымыз»
4-бөлім. Ас — адамның арқауы
Тиімді тамақтанудың денсаулық үшін маңызы зор. Ет, балық, ұн және сүт өнімдерінің әрқайсысының орны бөлек. Сонымен қатар жеміс-жидектерді көбірек тұтынған жөн: олардың құрамында дәрумендер мол. Ал шамадан тыс тамақтану ағзаға зиян.
Ойлануға сұрақ
1) Жеміс-жидекті жемес бұрын не істеу керек?
2) Тамақтану алдында қандай гигиеналық әрекет қажет?
Дәрумендер туралы
Дәрумендер — ағзаның тірегі. A, B, C, D, E дәрумендері жеткіліксіз болса, адам әлсіреп, ауруға бейім болады.
- A: көру қабілетіне қажет (сәбіз, қызанақ, балық майы, бауыр, жұмыртқа, сары май).
- B: жүйке жүйесін қолдайды (бауыр, сүт, ірімшік, қара нан, ет, балық, көкөніс).
- C: иммунитетке көмектеседі (пияз, картоп, қырыққабат, жеміс-жидек).
- D: сүйекті нығайтады (сүт өнімдері, жұмыртқа, саңырауқұлақ, балық майы).
- E: көбіне өсімдік майында кездеседі.
Дәрумендердің әрқайсысы маңызды: бәрі бірігіп, денсаулықты күшейтеді.
Таза ауа — табиғи ем
Даланың ауасы, көк өзен, күмбез тау, ну орман — адамның тынысын кеңейтіп, күшін қалпына келтіреді.
Су — тіршілік көзі
Су — табиғаттың байлығы. Күн сайын жеткілікті су ішу, мүмкін болса суға түсу, сергіп жүру — шынығудың бір бөлігі.
Көрініс
«Тісім ауырып барады»
5-бөлім. Жат қылықтан жирен
Жаман әдеттен аулақ болу — денсаулықты қорғаудың басты шарты. Өз тәніңе де, жаныңа да зорлық жасама. Темекіге қызықпа, жерге тасталған темекі тұқылын аузыңа салма. Алкоголь мен өзге де зиянды әдеттер адамды әлсіретіп, өмір сапасын төмендетеді.
Құқықтық еске салу
Қазақстан Республикасының Конституциясында адамның өмірі мен денсаулығына қолайлы жағдай жасау қағидаты бекітілген. Денсаулықты сақтау — қоғамның да, әр адамның да ортақ жауапкершілігі.
Темекі шексең жасыңнан, түбіңе соның жетерсің.
Бір адам тартса темекі, бүкіл үй іші уланады.
Үстаным
Жағымсыз иістен аулақ бол, жақсы іске жақын бол. Темекімен жау болып, адамдыққа асық бол.
Көрініс
«Темекінің пайдасы»
Мақал-мәтелдер: денсаулық туралы даналық
Халық даналығы денсаулықтың қадірін қысқа да нұсқа сөздермен ұғындырады. Төмендегі мақал-мәтелдер — соның дәлелі.
Қорытынды: салауатты өмір салтына 12 қадам
Денсаулық — өз қолымыздағы аманат. Төмендегі әдеттерді күнделікті өмірге енгізсек, деніміз сау, ойымыз сергек болады.
Күнделікті дағды
- Ерте тұру.
- Жаттығу жасау.
- Тазалық сақтау.
- Дұрыс ұйықтау.
- Өзіңді сергек ұстау.
- Күн тәртібін дұрыс ұстану.
Денсаулықты күшейтетін таңдау
- Дұрыс әрі мөлшермен тамақтану, артық тамақтанбау.
- Спортпен шұғылдану, көбірек қозғалу.
- Зиянды нәрселерден аулақ болу.
- Тісті күніне екі рет тазалау.
- Ұйықтар алдында аяқ-қолды жуу.
- Орта тазалығын сақтау.
«Денсаулық» сөзінің мәні
Жастарға үндеу
Ей, болашақ ұлан! Қазақ елінің болашағы — сендердің қолдарыңда. Балғын шақтан-ақ өз денсаулығыңды бағала.
Ортақ ұстаным
Салауатты өмір салтын қолдайық. Жаман әдеттен аулақ болайық. Өз өмірің — өз қолыңда.
Қорытынды сөз
Денсаулық — адамның зор байлығы. Әр адамның таңдауы мен іс-әрекеті оның саулығына тікелей әсер етеді. Елдің ертеңі — жастар, сондықтан өз денсаулығыңды күту — өз болашағыңды күту.
Өнермен түйіндеу
Сынып өнерпаздарының өнерін тамашалау: үнді биі. Осылайша «Денсаулық — зор байлық» тақырыбындағы тәрбие сағаты аяқталады.