Бақа көлінде патша, Балық суында патша
Отан туралы мақал-мәтелдер жинағы
Бұл жинақта Отан, туған жер, ел бірлігі мен азаматтық парыз туралы халық даналығы топтастырылды. Мақал-мәтелдер қысқа болғанымен, мағынасы терең: адамға туған жердің қадірін, елге адалдықтың құнын және бірлік пен қорғанның мәнін ұқтырады.
Отан мен елдің қадірі
Отан — елдің анасы.
Ел — ердің анасы.
Туған жердей жер болмас, туған елдей ел болмас.
Отан оттан да ыстық.
Ел іші — алтын бесік.
Сүйіспеншілік пен береке — өз жеріңде
Отанды сүю — отбасынан басталады.
Әркімнің өз жері — жұмақ.
Туған жердің жуасы да тәтті.
Туған жердің ауасы да шипа.
Пәлен жерде алтын бар — өз жеріңдей қайда бар.
Ел — елдің бәрі жақсы, өз елің бәрінен де жақсы.
Елге адалдық, елден айрылудың зары
Туған жердің қадірін шетте жүрсең білерсің.
Елінен безген ер болмас, көлінен безген қаз болмас.
Егілмеген жер жетім, елінен айырылған ер жетім.
Ерінен айырылған көмгенше жылайды, елінен айырылған өлгенше жылайды.
Отанға опасыздық еткенің — өз түбіңе өзің жеткенің.
Қорған, бірлік, қайту
Отан үшін күрес — ерге тиген үлес.
Құрттай ғана торғай да өз ұясын қорғайды.
Орағың өткір болса, қарың талмайды; Отаның берік болса, жауың алмайды.
Ат айналып қазығын табар, ер айналып елін табар.
Адасқанның айыбы жоқ, қайтып үйірін тапқан соң.
Өз елің — өзіңе өлшем
Жат жердің қаршығасынан өз еліңнің қарғасы артық.
Кісі елінде сұлтан болғанша, өз елінде ұлтан бол.
Бақа көлінде патша, балық суында патша; жігіт елінде патша.
Туған жерге тартқан жүрек
Ит тойған жеріне, ер туған жеріне.
Сағынған елін аңсайды, сарыала қаз көлін аңсайды.
Ер елінде, гүл жерінде.
Өз елінде көртышқан да батыр.
Өз елінің иті де қадірлі.
Ауыл итінің құйрығы қайқы.
Ескерту сипатындағы нақылдар
Отансыз адам — ормансыз бұлбұл.
Үйде оңбаған — түзде де оңбайды.
Пәлен жерде алтын бар деп іздеп барсаң, мыс та жоқ.