Шетін ала тігу
Ақтөбе облысы, Мұғалжар ауданы, Қандыағаш қаласы, №4 орта мектебі
Технология және сызу пәнінің мұғалімі
Сабақтың тақырыбы
Қол жұмыстары: тігістердің түрлері
Сабақтың мақсаты
Білімділік мақсаты
Қол тігістерінің түрлерімен таныстыру, үйрету және әртүрлі тігістерді орындауға жаттықтыру.
Дамытушылық мақсаты
Тігіс түрлерін тұрмыста қолдана білуге және оларды тиімді пайдалануға үйрету.
Тәрбиелік мақсаты
Ұқыптылыққа, іскерлікке және шыдамдылыққа баулу.
Сабақтың мазмұны мен өту барысы
1) Ұйымдастыру
Сабаққа дайындықты тексеру, құралдарды реттеу, жұмыс орнының қауіпсіздігін еске салу.
2) Үй тапсырмасын тексеру (топтастыру)
Тақырып: қол жұмысында қолданылатын құрал-жабдықтар.
- Біз және оймақ не үшін қолданылады?
- Ине не үшін қажет, оның неше түрі бар?
- Қайшы неден жасалады, оның неше түрі бар?
- Өлшеуіш лента мен бор не үшін қажет?
3) Жаңа сабақты түсіндіру
Киім бөлшектерін біріктіру және қиықтарын өңдеу үшін бірнеше әдіс қолданылады: жіппен тігу, желімдеу, балқытып біріктіру.
Орындалуына қарай тігістер қол тігістері және машина тігістері болып бөлінеді.
Қолмен тігілген тігістер өз ішінде тұрақты, уақытша, жай және күрделі түрлерге бөлінеді.
Қолмен тігу кезінде жиі қолданылатын бес түр: түзу, қиғаш, айқасталған, торламалы, қайып тігу.
Түзу тігістер
Құрылымы жағынан ең жай тігіс. Жіп бос тартылса, тез сөгіліп кетуі мүмкін. Түзу тігістерге түзу көктеу және көшірме тігіс жатады.
Түзу көктеу тігіс
Бөлшектерді уақытша қосу үшін, машинамен тігу алдында қолданылады. Ине матаны үстінен астына шаншылып, сәл алға жылжытылып қайта шығарылады. Көктегенде жіп екі бетте де үзік-үзік болып көрінеді.
Көшірме тігіс
Сызықтарды бір жақтан екінші жаққа көшіруге арналған. Үлгі контуры бойымен 0,5–0,7 см етіп ілмектеп тігіледі, кейін бөлшектер ажыратылып, арадағы жіп қайшымен абайлап қиылады.
Қиғаш тігістер
Бұл топқа қиғаш көктеу, шетін ала тігу, бүгіп жапсыру тігістері кіреді.
Шетін ала тігу
Жіпті қатты тартпай, матаның шетін инемен шаншып, солдан оңға қарай тігіледі. Жіпті бос қалдырып, жиі тіккен дұрыс.
Бүгіп жапсыру
Матаны ішке қарай қайырып, шетін сәл бүгіп алады. Ине үстіңгі матаның бір жібінен өтіп, кейін қайырманың ішінен өткізіледі. Ине шаншымдары жиі, аралығы 2–3 мм болғаны дұрыс.
Айқасталған тігіс
Киім тігуде көйлек пен белдемшенің етегі, шалбардың балағы, жағаның қиындысы көбіне айқасталған тігіспен жапсырылады. Ол тігісті жатқызу және қырын шығаруға ыңғайлы.
Айқастап тігу кестеде де кең тараған тәсіл. Тігіс солдан оңға қарай орындалады: ине матаның ішкі жағынан 2–3 жіп аралығымен өткізіліп, кейін оң жақ беті бойынша қиғаш шаншылады. Тігіс аралықтары әдетте 0,5–0,7 см.
Есте сақтаңыз
- Тігіс бағыты: солдан оңға.
- Іліктеу мөлшері: 2–3 жіп.
- Аралық: 0,5–0,7 см.
Торламалы тігіс
Торламалы тігіс күрделі тігістердің бірі. Негізінен торлау және сетінегіш матаның жиегін өңдеу үшін қолданылады. Әдетте оңнан солға қарай тігіледі.
Қайып тігу
Бұл әдіс беріктік пен әдемілік үшін қолданылады. Бет жағы тігін машинасының тігісіндей тізіліп көрінеді. Егер машинамен тігу мүмкін болмаса, қайып тігу тәсілі өте қолайлы.
Қолмен тігуге қажетті негізгі құралдар
Ине, қайшы, үлгі, оймақ.
4) Сарамандық жұмыс технологиясы
Қауіпсіздік ережесі
Технология пәні ептілікті, икемділікті және шеберлікті талап етеді. Жұмысты бастамас бұрын құралдарды дұрыс қолдану, инені қауіпсіз сақтау, қайшыны ұқыпты пайдалану және жұмыс орнын таза ұстау қажет.
Тәрбиелік ой
Әр істі бастар алдында халық даналығын еске ұстаған жөн:
«Талаппен бастап, талғаммен аяқта»
Бұл сөзде істі жауапкершілікпен бастап, ұқыптылықпен аяқтаудың мәні жатыр.
Бекіту сұрақтары
- 1. Тігістер орындалуына байланысты нешеге бөлінеді?
- 2. Қол тігісінің неше түрі бар?
- 3. Кестеде ең көп қолданылатын тігіс қайсы?
- 4. Қайып тігу не үшін қолданылады?
Сабақты қорытындылау
Сабақ барысында қол тігістерінің негізгі түрлері, олардың қолданылу аясы және орындалу тәсілдері қарастырылды. Оқушылар құрал-жабдықтарды дұрыс пайдалану мен қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып, сарамандық дағдыны бекітеді.