Ақпараттық технологияны қолдану әдістемесі
«Айтып берсең — ұмытып қалармын, көрсетіп берсең — есте сақтармын, өзіме жасатсаң — үйреніп алармын». Шығыс нақылы.
Қазіргі таңда білім беру реформасы — Қазақстанның бәсекеге қабілеттілігін нақты қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін аса маңызды құралдардың бірі. ХХІ ғасыр — ақпараттық қоғам дәуірі, технологиялық мәдениет дәуірі. Бұл — айналадағы дүниеге, адамның денсаулығына және кәсіби мәдениетке жауапкершілікпен қарайтын уақыт.
Мұғалімнің рөлі және білім мазмұнының жаңаруы
Бүгінгі білім мазмұны мұғалім мен оқушы арасындағы байланысты субъективті деңгейде көтеруге бағытталған демократиялық бастамаларға сүйенеді. Бұл өзгерістердің басым бөлігі мұғалім арқылы жүзеге асады.
Қазіргі мұғалім — тек пән оқытушысы ғана емес, ол — қоғамның айнасы. Дәстүрлі оқыту әдістемесі білімді терең меңгертуді әрдайым толық қамтамасыз ете бермейді. Сондықтан оқу үдерісінде жаңа ақпараттық технологияларды қолдану қажеттілігі күшейіп отыр.
Ақпараттандыру: мақсат және мән
Білім беру жүйесін ақпараттандыру — жаңа ақпараттық технологияларды пайдалану арқылы дамыта оқыту және тұлғаға бағытталған оқыту мақсаттарын жүзеге асырып, оқу-тәрбие үдерісінің барлық деңгейінде тиімділік пен сапаны арттыруды көздейді.
Ақпараттық технология — нысандар мен үдерістерді тек мәтінмен сипаттау емес. Ол сурет, бейне, графика, анимация, дыбыс сияқты бүгін бәрімізге таныс форматтар арқылы ақпаратты ұсыну мүмкіндігі.
Негізгі басымдықтар
Сапалық артықшылық
Ауызша сипаттауды аудио-визуалды ұсынумен салыстырғанда, түсінудің айқындығы мен қабылдаудың тереңдігі жоғары болады.
Сандық басымдық
Ақпараттық тығыздық артып, бір уақыт ішінде көбірек мазмұнды жүйелі түрде жеткізуге мүмкіндік береді.
Ақпараттық технологияны қолданудың әдістемелік мүмкіндіктері
1) Оқытуды басқаруды жетілдіру
Сабақтың әр кезеңінде басқару жүйесін нақтылап, оқу мотивациясын күшейтеді.
2) Сапа мен мәдениетті арттыру
Оқушылардың ақпараттық мәдениетін дамытып, дайындық деңгейін көтереді.
3) Компьютерді дұрыс қабылдату
Компьютердің ойыннан бөлек, оқу мен дамуға арналған кең мүмкіндігі барын көрсетеді.
Сабақта шешілетін дидактикалық міндеттер
- Пән бойынша базалық білімді меңгеру, білімді жүйелеу және өзін-өзі бақылау дағдыларын қалыптастыру.
- Жалпы білімге және пәнге деген қызығушылықты арттыру.
- Оқу материалдарымен өздігінен жұмыс істеуде әдістемелік қолдау көрсету.
Ақпараттық технологияны оқу материалын хабарлау және оқушылардың оны меңгеруін ұйымдастыру арқылы қабылдауды күшейтетін, әсіресе көру жады іске қосылғанда тиімділігі арта түсетін әдіс-тәсіл ретінде қарастыруға болады. Ақпаратты әртүрлі формада ұсынатын бағдарламалар оқыту үдерісін ізгілендіруге ықпал етеді.
Сабақ құрылымына ықпалы
Ақпараттық технология қолданылғанда сабақтың құрылымы түбегейлі өзгермейді: негізгі кезеңдер сақталады, бірақ уақыттың бөлінуі өзгеруі мүмкін. Әсіресе мотивация кезеңі күшейіп, танымдық жүктеме артады. Бұл — оқушылардың шығармашылық әрекетін жандандырып, біліміндегі олқылықты толықтыруға қызығушылық тудыратын маңызды шарт.
Презентация және гипермәтін: ойлауды жүйелеу құралы
Гипермәтін мен анимацияға сүйенген презентациялар аналитикалық және жүйелік ойлау қабілетін дамытады. Сонымен қатар презентация арқылы танымдық іс-әрекетті ұйымдастырудың әртүрлі формаларын қолдануға болады: фронтальды, топтық және жеке жұмыс.
Осыған байланысты презентация сабақтың үш дидактикалық мақсатына да сай келеді.
Білімділік
Оқу материалын қабылдауын жеңілдетіп, нысандар арасындағы байланыстар мен қарым-қатынасты зерделеуге мүмкіндік береді.
Дамытушылық
Танымдық қызығушылықты арттырады; жүйелеу, сараптау, салыстыру дағдыларын және шығармашылық белсенділікті дамытады.
Тәрбиелік
Ғылыми көзқарасты қалыптастырады; өздігінен және топпен жұмыс істеуге үйретеді; жолдастық сезім мен өзара көмекті тәрбиелейді.
Артықшылықтары мен ерекшеліктері
Артықшылықтары
Презентацияға негізделген сабақтар оқушыларды жаңашылдығымен қызықтырады. Сабақ барысында олар өз ойын ашық айта алады, тапсырманы ынтамен орындайды, қосымша материалдарды пайдаланады және басқа пәндермен байланыс орнатады.
Ерекшеліктері
-
1
Тақта мен бор арқылы салынған кескінді экрандағы түрлі-түсті, айқын және ұқыпты визуалмен салыстыру қиын. Күрделі қосымшалары бар материалды тақтада түсіндіру көбіне тиімсіз. Слайдтарда қателерді жедел түзетуге болады, сабақ өнімділігі артады және пән аралық байланыс нығаяды.
-
2
Оқушылардың дайындық деңгейіне қарай гиперсілтеме қолданып, материалды толық көлемде де, тек негізгі сұрақтар аясында да түсіндіруге болады.
-
3
Ақпараттық технологияны қолдану логикалық ойлауды жиі талап етеді, бұл оқушыға жағымды әсер береді.
-
4
Оқушының компьютерге қызығушылығы артып, оны адамзат өмірінің барлық саласында қолданылатын әмбебап құрал ретінде қабылдай бастайды.
Қорытынды
Ақпараттық технологияны тиімді енгізу оқушыларға шығармашылықпен жұмыс істейтін жеке оқу ортасын қалыптастыруға жол ашады. Ол ізденімпаздық дағдыларын дамытып, шығармашылық жобаларды іске асыруға бағыттайды. Оқушылар алған білімін іс жүзінде қолдануды тереңірек түсінеді және белсенділік, жинақтылық, өздігінен жұмыс істеу сияқты өмірге қажетті қасиеттерді қалыптастырады.