Тәрбиеші күз кейіпінде
Шебер класс: «Алтын күз»
Бұл шебер класс балалардың бір-бірімен тез тіл табысуына, достыққа бейімделуіне және өз ойларын толық жеткізуіне көмектеседі. Сабақ барысында балалар есту, көру, сезу арқылы айналасындағы табиғатты байқап, сөйлеу шеберлігін арттырады әрі күз мезгіліне деген сүйіспеншілігін күшейтеді.
Мақсаты
- Балаларды адамдармен тез тіл табысуға және достыққа үйрету.
- Өз ойын толық әрі анық жеткізуге дағдыландыру (есту, сезу, көру арқылы).
- Сөйлеу мәдениеті мен байқампаздықты дамыту.
- Табиғатқа және «алтын күзге» сүйіспеншілікті арттыру.
Көрнекіліктер мен материалдар
Көрнекі суреттер
- Жаңбыр астындағы үй
- Жел, саудыраған жапырақ
- Ағаш және кепкен жапырақтар
- Күзгі жапырақ суреті (екі беті: көңілді/көңілсіз)
Атрибуттар
- «Сиқырлы гүл» және ара бейнесі
- Қоңырау
- Қолшатыр (сиқырлы қолшатыр)
- Сезім мүшелерінің 5 мүшесі (таныстыруға арналған карточкалар)
Дыбыс сүйемелдеуі
Үнтаспа: жел, жаңбыр, жапырақ сыбдыры дыбыстары.
Сабақтың кіріспесі: «Күз сиқыршысы»
Тәрбиеші күз кейпінде балалармен амандасады: «Сәлеметсіңдер ме, балалар! Мен сендердің күз кейпіндегі “Күз сиқыршысы” апайларың боламын.» Содан кейін күздің бояуын байқататын сұрақтар қояды: ағаш жапырақтарының, шөптің, бұлттың, аспанның түсі қандай?
Әңгіме табиғаттағы күзгі өзгерістерге ауысады: жануарлардың қыстауға дайындалуы, құстардың жылы жаққа ұшуы. Осы тұста балалардың назарын «алтын араға» аударады: «Әне, ара ұйқыға кеткелі жатыр. Кәне, бәріміз көмектесейік».
Мини-ритуал: араны ұйықтату
Балалар «сиқырлы гүлдің» күлтелерімен араны жауып, оның ызылын дыбыстайды: «З-з-з… Ж-ж-ж…» (бесік жыры тәрізді баяу ырғақ).
Табиғат дыбыстарымен танысу: жел және жаңбыр
Тәрбиеші: «Менің достарым менімен бірге келді. Олар кімдер?» Үнтаспа қосылып, жел мен жаңбыр дыбыстары естіледі. Балалар суреттегі жаңбыр астында тұрған үйге назар аударады.
Жел қандай болады?
- Ақырын соқса — самал жел.
- Қатты соқса — қатты жел, ауа райының бұзылуы, боранға ұласуы мүмкін.
Жаңбырдың түрлері
- Күн көрінбей, өткінші жауса — соқыр (өткінші) жаңбыр.
- Аспан тұтас бұлттанып, ұзақ жауса — ақ жауын.
- Майдалап жауса — майда жаңбыр.
- Найзағай жарқылдап, қатты құйса — нөсер жауын.
Қоңырау арқылы «жаңбырды өлшеу»
Тәрбиеші қоңырауды соғып, жаңбырдың күшін бейнелейді: қоңырау қаттырақ соғылған сайын, жаңбыр да күштірек жауғандай әсер береді.
Ортақ жұмыс: жапырақтарды орнына жинау
«Қараңдаршы, жел жапырақтарды ұшырып, шашып кетіпті. Кәне, бәріміз жинап алып, ағашқа жапсырып, ортақ картина жасайық». Балалар кепкен жапырақтарды жинап, ағаш суретіне жапсырып, бірлескен композиция құрастырады.
Тақпақ (мнемокесте арқылы)
Алтын, сары, қызыл, көк,
Алуан-алуан жапырақ.
Күзгі бақта күлімдеп,
Көз тартады атырап.
«Сиқырлы қолшатыр» және жаңбыр шақыру
Тәрбиеші: «Жаңбырмен жақынырақ танысу үшін бізге не керек?» Балалар: «Қолшатыр!» деп жауап береді. «Дұрыс, бұл — сиқырлы қолшатыр. Оның әні ұзақ болған сайын, жаңбыр да үдей түседі».
Ойын сәті: жапыраққа айналу
Балалар «сиқырдың күшімен» жапыраққа айналады: бәрі айналып, қолдарын жоғары көтеріп, «ш-ш-ш-ш» деп жапырақ сыбдырын салады. Содан кейін көңілсіз жапырақтың көңілін көтеру үшін қимылды ойын ойналады.
Қимылды ойын
«Шалқан» ертегісінің желісімен дене шынықтыру ойыны (жарыс түрінде).
Сезім мүшелері арқылы зерттеу: жапырақты сипаттау
Балалар жапырақты мұқият зерттейді: оң көзбен, сол көзбен қарап көреді. Тәрбиеші сезім мүшелері арқылы сипаттауды жүйелейді.
Көрсең —
сары, жылтыр, күлімдегендей әсер береді.
Ұстасаң —
жұқа, тегіс.
Иіскесең —
кепкен жапырақтың, дымқыл топырақтың иісі сезіледі.
Тыңдасаң —
жапырақ сыбдыры естіледі.
Маңызды ереже
Жапырақты дәмін татып көруге болмайды: ол лас болуы мүмкін және жеуге жарамсыз.
Қорытынды әңгіме: «Алтын күз» неліктен алтын?
Тәрбиеші балалармен сұрақ-жауап жүргізеді: күз мезгілінің ерекшеліктері қандай, күздің пайдасы неде, неге бұл мезгілді «алтын күз» деп атайды? Балалар өз ойларын еркін айтып, табиғаттағы өзгерістерді сөзбен дәл сипаттауға тырысады.
Соңында «Күз сиқыршысы» балалармен қоштасып, сабақ аяқталады.