Қазақша рефераттар

VII кезең Топ басшылар сайысы

Мақсаты мен форматы

Тақырып

Тапқыр химиктер

Мақсаты

  • Өтілген материалды қайталау үшін оқушыларды екі топқа бөліп, топтық сайыс ұйымдастыру.
  • Жылдам ойлап, нақты жауап беруге дағдыландыру.
  • Пәнге қызығушылықты арттыру және командалық жұмысты дамыту.

Жүргізушінің кіріспе сөзі

Шеберлікті, білімді сараптап өздеріңіз көріңіздер. Әділқазы алқасы, әділ баға беріңіздер.

Білім — биік шың, бақытқа жеткізер. Білім — ақылшың, қиындықтан өткізер. Ұлы Абайдың осы өлең жолдарымен сайысымызды бастаймыз.

Ескерту

Сайыс басталар алдында әділқазылар алқасы таныстырылады. Одан кейін әр топ басшысы өз командасын таныстырады.

Сайыс кезеңдері

I кезең: Таныстыру

Әр топтың басшысы команда мүшелерін таныстырып, қысқаша ұранын немесе ерекшелігін айтады.

II кезең: Сұрақ-жауап (бәйге)

Әр топқа 12 сұрақтан беріледі. Жылдам әрі дәл жауап маңызды.

1-топ сұрақтары

  1. 1. Қай галоген бактерияларды өлтіріп, денсаулықты қорғайды? (Хлор)
  2. 2. Әрі жеңіл, әрі жұмсақ металл? (Литий)
  3. 3. Металдардың кернеу қатарын жасаған ғалым? (Н. Н. Бекетов)
  4. 4. Темекі құрамындағы зат? (Никотин)
  5. 5. Қазақстанның қазба байлықтарының картасын жасаған кім? (Қ. Сәтбаев)
  6. 6. Жасушаны зерттейтін ғылым саласы? (Цитология)
  7. 7. Адам ағзасында қай элемент жетіспеуінен тіс жиегі ауруына ұшырайды? (Фтор)
  8. 8. «Өмір мен ойдың элементі»? (Фосфор)
  9. 9. Тұқым қуалайтын өзгергіштік қалай аталады? (Мутация)
  10. 10. Натрий неше валентті? (I валентті)
  11. 11. Электрондарды қосып алу үдерісі? (Тотықсыздану)
  12. 12. Темірдің атомдық массасы? (56)

2-топ сұрақтары

  1. 1. Менделеевтің периодтық жүйесінде қанша металл бар? (89)
  2. 2. Күмістің атомдық массасы? (108)
  3. 3. Металдардың тотығу дәрежесі қандай? (Оң)
  4. 4. Аса бағалы металдар? (Алтын, күміс, платина)
  5. 5. Адам ағзасында сүйек құрамына кіретін металл? (Кальций)
  6. 6. Құрамында қызыл фосфор бар, тұрмыста өте қажет зат? (Сіріңке)
  7. 7. «Білім бұлағы»? (Оқулық)
  8. 8. «Ақ маржан» аталатын дәнді дақыл? (Күріш)
  9. 9. Ең жеңіл газ? (Сутек)
  10. 10. Электролиттік диссоциация теориясын ашқан ғалым? (С. Аррениус)
  11. 11. Тұз бен судың арасындағы алмасу реакциясы? (Гидролиз)
  12. 12. Жылу мен жарық бөле жүретін реакция? (Жану)

Жүргізуші: «Жүзден жүйрік, мыңнан тұлпар шығарған бәйгені тамашалайық!»

III кезең: «Құпия сөздің кілтін аш»

Екі топқа да бірдей тапсырма: берілген элементтің реттік нөмірін табу.

1-топ

  • H1
  • Na11
  • N7
  • Cu29
  • Fe26

2-топ

  • Au79
  • Cl35
  • Mg12
  • Ag47
  • O8

IV кезең: Қызықты тәжірибелер

Тәжірибелер қауіпсіздік ережесін сақтай отырып орындалады: қолғап кию, көзге тигізбеу, реактивтерді дәмін татпау.

1-топ

Зат құрамындағы крахмалды анықтау

Қажетті құралдар

1 г ұн, ас қасық (45 мл), табақша, йод.

Орындалуы

  1. Табақшаға ұнды салыңыз.
  2. Үш ас қасық су құйып, жақсылап араластырыңыз.
  3. Үстіне 3–4 тамшы йод тамызыңыз.

Нәтиже

Йод пен крахмал әрекеттесіп, көк-күлгін түс береді.

Неліктен?

Крахмал молекуласы өте ірі және ұзын шиыршықталған спиральға ұқсайды. Йод осы спираль ішінде ұсталып, ерітінді көк-күлгін түске боялады.

2-топ

Сутегі асқын тотығының ыдырауы (картоп көмегімен)

Қажетті құралдар

Сутегі асқын тотығы, картоп, қағаз, стақан.

Орындалуы

  1. Стақанды жартысына дейін сутегі асқын тотығымен толтырыңыз.
  2. Стақанға шикі картоптың кесіндісін салыңыз.
  3. Өзгерісті бақылаңыз.

Нәтиже

Газ көпіршіктері бөлінеді.

Неліктен?

Картоп құрамында каталаза ферменті бар. Ол сутегі асқын тотығын тездетіп су мен оттекке ыдыратады, сондықтан көпіршіктер байқалады.

V кезең: Химиялық көрініс (жарнама)

1-топ

Сабын және синтетикалық жуғыш заттар туралы жарнамалық көрініс ұсынады.

2-топ

«Дәрумендер» тақырыбы бойынша жарнамалық көрініс көрсетеді.

VI кезең: «Тормен су әкелу» ойыны

2-топ оқушыларына металдан немесе жіптен тоқылған тор беріледі. Мақсат — суды төкпей, мүмкіндігінше жылдам жеткізу.

Тапқыр жауап

Торға H2O формуласын жазып, «суды» солай алып келеді.

Қосымша тапсырма: 2 торкөзге «ас тұзын» толтыру — Na — 10 дана, Cl — 10 дана, басқа элемент — 10 дана.

VII кезең: Топ басшылары сайысы

Тақырып 1

Металдардың пайдалы жақтары.

Тақырып 2

Металдардың зиянды жақтары.

Көрермендерге арналған сұрақтар

  1. 1. Машина мен трактордың «жаны», қара металлургияның «наны» қандай металл? (Темір)
  2. 2. Айдаһар бейнесіне ұқсайтын элемент? (S — күкірт)
  1. 3. Термометрде қолданылатын металл? (Сынап)
  2. 4. Ғарыштан түсетін метеориттер негізінен қандай металдан тұрады? (Темір)

Қорытынды және марапаттау

«2030-дың барысымыз, болашаққа бастайды әр ісіміз. Егемен елімізді көркейтетін — білім шыңына шығу парызымыз». Осы оймен бүгінгі «Тапқыр химиктер» сайысы өз мәресіне жетті.

Келесі бөлім:

Жеңімпаздарды марапаттау рәсімі.