Қазақша рефераттар

Қазақстан Республикасының мемлекеттік құрылымы

Сабақ тақырыбы

Қазақстан Республикасының мемлекеттік құрылымы. Қарулы Күштердің ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі рөлі

Уақыты

45 минут

Өткізілетін орны

АӘД кабинеті

Көрнекілік құралдары

  • АӘД оқулығы

Сабақтың мақсаты

Білімдік

Қазақстан Республикасының мемлекеттік құрылымын және Қарулы Күштердің ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі рөлін түсіндіру.

Дамытушылық

Оқушылардың саяси көзқарасын кеңейтіп, ой-өрісін дамыту.

Тәрбиелік

Отанға сүйіспеншілік, патриоттық рух, өзара көмек, достық пен адалдықты құрметтеу құндылықтарын қалыптастыру.

Сабақтың барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

5 минут

  • Взвод командирі оқушыларды сапқа тұрғызады.
  • Оқытушыға рапорт береді.
  • Сәлемдесу, түгендеу жүргізіледі.
  • Оқушылардың сыртқы келбеті мен тәртібі тексеріледі.

2) Өтілген тақырыпты сұрау

10 минут

Сұрақтар

  1. Алғашқы әскери дайындық пәнінің мақсаты қандай?
  2. Алғашқы әскери дайындық қандай заңдар мен қаулыларға сәйкес жүргізіледі?
  3. Алғашқы әскери дайындық оқулығы қандай бөлімдерден тұрады?

3) Негізгі бөлім

25 минут

Негізгі ұғымдар

  • ҚР-дың егемендігі мен тәуелсіздігінің негізгі белгілері.
  • Қазақстан Республикасының мемлекеттік құрылымы.
  • Қарулы Күштердің ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі рөлі.
  • Әскери саясаттың жалпы принциптері.
  • Қарулы Күштердің даму кезеңдері және негізгі міндеттері.

Маңызды акцент

Қазақстан Республикасы Конституциясына сәйкес мемлекет қызметінің өзегі — адам, оның өмірі, құқықтары мен бостандықтары. Ал мемлекеттік биліктің бірден-бір бастауы — халық.

Қазақстан Республикасының мемлекеттік құрылымы

Қазақ халқының тарихи арманы жүзеге асып, Қазақстан Республикасы тәуелсіз мемлекет ретінде орнықты. Конституцияға сәйкес барлық азаматтарға тең құқық беріледі, ал түрлі ұлт өкілдерінің бейбіт өмір сүруіне құқықтық негіз жасалған. Сондықтан Қазақстан — Қазақстанда тұратын барлық қазақстандықтардың ортақ мемлекеті.

Конституциялық сипаттама

  • Қазақстан — президенттік басқару нысанындағы біртұтас мемлекет.
  • Мемлекет аумағы бөлінбейді және автономияларға бөлінбейді.
  • Халық мемлекеттік өмірдің маңызды мәселелеріне референдум, талқылау және сайлау арқылы қатысады.
  • Қазақстан өзін демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырған.

Мемлекеттік құрылымның негізгі белгілері

  • Өз аумағының қол сұғылмауы мен бөлінбеуі.
  • Жоғары және жергілікті мемлекеттік органдардың болуы.
  • Конституциясы және ұлттық заңнамасы.
  • Өз азаматтығы.
  • Дүниежүзі мемлекеттері жүйесіндегі тең құқықты орны.

Президент

Мемлекет басшысы. Ішкі және сыртқы саясаттың негізгі бағыттарын айқындайды және Қазақстан атынан өкілдік етеді.

Парламент

Заң шығару қызметін жүзеге асыратын жоғары өкілді орган. Екі палатадан тұрады: Мәжіліс және Сенат.

Үкімет

Атқарушы билікті жүзеге асырады, атқарушы органдар жүйесін басқарады.

Аумақ және шекара қауіпсіздігі

Қазақстанның тарихи қалыптасқан аумағы Ресей, Қытай, Өзбекстан, Қырғызстан және Түрікменстанмен шектеседі. Мемлекет аумағы бөлінбейді және оған қол сұғылмайды. Басқа мемлекеттің басып кіруі агрессия ретінде қарастырылып, халықаралық құқық бойынша айыпталады.

«Мемлекеттік шекара туралы» заңға сәйкес Қазақстан өз аумағын құрлықта, суда және әуе кеңістігінде қорғайды, ал шекараны шекара қызметі күзетеді.

Мемлекеттік рәміздер

Егемен мемлекеттің рәміздері — Елтаңба, Ту, Әнұран. Әрбір азамат мемлекеттік рәміздерді құрметтеуге міндетті.

Қарулы Күштер және ұлттық қауіпсіздік

Ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің маңызды құрамдас бөлігі — әскери қауіпсіздік. Оны Қарулы Күштерсіз құру да, ұйымдастыру да мүмкін емес.

Анықтама

Әскери қауіпсіздік — елдің аумақтық тұтастығы мен тәуелсіздігіне қарсы соғыс сипатындағы нақты немесе ықтимал қол сұғулар мен қауіп-қатерден ұлттық мүдделердің қорғалуы.

Әскери саясаттың жалпы принциптері

  • Жанжалдарды тек бейбіт жолмен, халықаралық құқық шеңберіндегі келіссөздер арқылы реттеу.
  • Қарулануға ұмтылысты тежеу және оны ғарыш кеңістігіне таратпау.
  • Қарулы күштерді қорғанысқа жеткілікті деңгейге дейін кезең-кезеңімен қысқарту.
  • Жаппай қырып-жоятын қаруды өндіру мен сынауды тоқтату, әсіресе ядролық қаруды толық жою.
  • Жаппай қырып-жоятын қару өндіруге арналған технологияларға тыйым салу.
  • Оны жасауға/таратуға қажетті материалдар мен технологияларды экспорттауға және беруге тыйым салу.
  • Химиялық қаруды жою.
  • Сенім мен қауіпсіздікті нығайтатын шараларда ашықтық пен өзара түсіністікті арттыру.
  • Әскери-саяси одақтарды халықаралық қауіпсіздіктің біртұтас жүйесі және жаңа ұжымдық құрылымдарға бейімдеу.

ҚР Қарулы Күштерінің құрылуы және құқықтық негізі

1992 жылғы 7 мамырдағы Президент Жарлығына сәйкес Қазақстан Республикасының Қарулы Күштері құрылды. Оның құрамына әскери бірлестіктер, құрамалар, бөлімдер, мекемелер, ұйымдар мен полигондар, сондай-ақ Қазақстан аумағында орналасқан ТМД Біріккен ҚК-не тиесілі әскери мүлік енгізілді.

Әскери құрылыстың нормативтік-құқықтық базасы бірқатар заңдар арқылы бекітілді, оның ішінде: Қорғаныс және ҚК туралы (1993), Әскери міндеттілік және әскери қызмет туралы (2005), сондай-ақ әскери қызметшілер мен олардың отбасы мүшелерінің мәртебесі мен әлеуметтік қорғалуы туралы (1993) заңдар.

Әскери доктрина

1993 жылғы алғашқы Әскери доктрина Қарулы Күштерді құруға нақты серпін берді. Жаңа Әскери доктрина 2000 жылғы 10 ақпанда бекітіліп, әскери қауіпсіздікті қамтамасыз ету жүйесін қалыптастыруға бағытталды.

  • Экономикалық мүмкіндіктерді ескере отырып, ҚК-ті кезең-кезеңімен құру және реформалаудың бағыттары.
  • Әскери-экономикалық қамтамасыз етудің мақсаты, принциптері, міндеттері мен бағыттары.

ҚК дамуы мен реформалануының кезеңдері

I кезең (2000–2002)

  • Ұтқыр әскерлерді басым жасақтау, материалдық-техникалық қамтамасыз ету және даярлау.
  • Әскери басқару органдарының құрылымын қайта ұйымдастыру.
  • Әскери қауіпсіздікті қамтамасыз ету міндеттерін орындау.
  • Әскери-әкімшілік басқаруды қайта құру және әскери-аумақтық құрылымға көшу.
  • Кейбір әскери лауазымдарды азаматтық қызметкерлердің атқаруына жағдай жасау.
  • Әскери бөлімдер, қару-жарақ пен техниканы ел аумағында оңтайлы орналастыру.

II кезең (2003–2005)

  • Байланыс, барлау, радиоэлектрондық күрес, әуе шабуылынан қорғану, көлік авиациясын басым дамыту және қайта жарақтандыру.
  • ҚК-ті жасақтау жүйесін жетілдіру, келісімшарттағы әскери қызметшілер санын арттыру.
  • Резервтерді жұмылдыра даярлау жүйесін қалпына келтіру.
  • Әскери инфрақұрылымды дамыту.
  • Ұзақ мерзімді мемлекеттік бағдарлама негізінде ҚК үшін мамандар даярлау жүйесіне көшу.

III кезең (2005 жылдан кейін)

  • Толық жасақталған құрамалар мен бөлімдердің үлесін арттыру арқылы әскер сапасын көтеру.
  • Келісімшарт негізінде жасақтауды кеңейту және шақыру бойынша қызмет мерзімін қысқарту.
  • Қару-жарақ пен әскери техниканы жаңа үлгілермен кезең-кезеңімен қайта жарақтандыру.
  • Жедел, жауынгерлік және жұмылдыру даярлығын жеткілікті ресурстармен толық қамтамасыз ету.

Қорытынды ой

Қазіргі халықаралық жағдайдың күрделенуі Қарулы Күштердің жоғары жауынгерлік әзірлігі мен қырағылығын талап етеді. Тұрақты жауынгерлік дайындық және аумақтық тұтастық пен егемендікті сенімді қорғау қабілеті — Қазақстан тәуелсіздігін нығайтудың нақты кепілі.

4) Қорытынды бөлім

5 минут

Сұрақтар мен тапсырмалар

  1. Қазақстан Республикасының мемлекеттік құрылымы туралы баяндаңдар.
  2. ҚР егемендігі қандай белгілермен сипатталады?
  3. Қазақстанның әскери саясатындағы жалпы принциптерді атаңдар.
  4. Қарулы Күштердің ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі рөлі қандай?
  5. ҚР Қарулы Күштерін дамыту және реформалау кезеңдерін атап шығыңдар.
  6. Бірінші және екінші кезеңдерде қандай міндеттер шешілді?
  7. Үшінші кезеңде көзделген мақсаттар мен міндеттерді түсіндіріңдер.