Түсті жіптермен кестелеген кілем
Маңғыстау облысы, Бейнеу ауданы, Абай атындағы орта мектебі ММ
Бейнелеу өнері пәні мұғалімі: Карасаева Сулушаш
Сабақтың тақырыбы: «Симметрия» ұғымы
Бұл сабақта оқушылар симметрияның мәнін түсініп, табиғаттағы және тұрмыстағы симметрия көріністерін байқап үйренеді. Практикалық бөлімде симметриялық бейнені монотипия техникасы арқылы орындауға дағдыланады.
Сабақтың мақсаты
-
Білімділігі
Симметрия туралы түсінік беру; табиғаттағы симметрияны табу; симметриялы заттарды бейнелеуге үйрету.
-
Тәрбиелілігі
Табиғатты және қоршаған ортаны қорғауға тәрбиелеу, ұқыптылыққа баулу.
-
Дамытушылығы
Симметрияны танып-білуді дамыту; білім, білік, дағдыларын кеңейтіп, тереңдету.
Пәнаралық байланыс
Сабақтың әдістері
- Түсіндіру
- Сурет салу
- Топтық жұмыс
- Кітаппен жұмыс
Көрнекіліктер
- Оқулықтағы суреттер
- Сергіту сәтіне арналған материал
- Суретті карточкалар
- Жапырақ және көбелек бейнелері
- Үнтаспа және т.б.
Қажетті құралдар
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
- Амандасу және оқушылардың сабаққа қатысуын белгілеу.
- Оқу құралдарын тексеріп, оқушылардың назарын сабаққа аудару.
2) Үй тапсырмасын тексеру және қайталау
Оқушылардың жұмыстарын қарап, сыныппен бірге талқылап бағалау. Өткен тақырып бойынша негізгі ұғымдарды еске түсіру.
Қайталау сұрақтары
- Киіз үй қандай негізгі бөліктерден тұрады?
- Суреттегі ұлттық кілемдер қалай аталады?
- Киіз үйдің іші қандай бөліктерге бөлінеді?
- Қазақтың ұлттық кілемдері қандай ою-өрнектермен өрнектелген?
- Киіз үй тіккен кезде шаңырақты кім көтерген?
- Киіз үйдің кереге мен уығын кім құрастырады?
- Қазақтың ұлттық кілемдерінің түрлерін ата.
Таңдау сұрағы
Түсті жіптермен кестеленген кілем қалай аталады?
- а) тұскиіз
- ә) сырмақ
- б) текемет
«Кілем» сөзжұмбағына сұрақтар
- Киіз үйдің қабырғасы.
- Түсті жіптермен кестеленген кілем.
- Түрлі жіптермен тоқылған кілем.
- Пісірілген киіз кілем.
- Түрлі түсті киізден сырып жасалған киіз кілем.
Қорытынды сұрақ
Ою-өрнектердің негізі неше түрге бөлінеді?
3) Сабақ мақсатын қою
- Симметрия түсінігімен және құбылысымен танысу.
- Табиғаттағы симметрия көріністерін анықтау.
- Симметриялық бейнелеуді монотипия техникасында орындауға үйрену.
4) Жаңа сабақ (теориялық бөлім)
Жұмбақтар
Көктемде көктеп шығады талға,
Күзде сарғайып түседі жерге.
Жауабы: жапырақ
Гүлден гүлге қонады, ара емес,
Ақ, сары боп бау-бақшаға сән береді. Ол не?
Жауабы: көбелек
Негізгі ұғым
Егер бір затты немесе бейнені дәл ортасынан бүктегенде екі бөлігі бір-бірімен толық беттессе, ондай зат симметриялы деп аталады.
Оқушылар келтіретін мысалдар
Алақан, кітап, дәптер және т.б.
Жапырақ пен көбелекке мұқият қарасақ, екеуінің де екі жағы бір-біріне ұқсас екенін байқаймыз. Демек, бұл — симметрияның табиғаттағы айқын көрінісі.
Көбелек туралы қысқаша мәлімет
Көбелек — сұлулығымен қатар пайдалы да, кейде зиянды да жәндік. Ол гүлден гүлге қонып, тозаңдануға көмектеседі, сол арқылы өсімдіктердің көбеюіне ықпал етеді. Көбелектер өте нәзік: жақыннан қатты ұстау немесе ұстауға талпыну олардың қанатына зиян келтіруі мүмкін.
- Әлемдегі ең ірі көбелек — агриппина; қанатының ұзындығы шамамен 27 см. Түнде ұшады.
- Ең әдемі көбелектердің бірі — улис.
Жапырақ және симметрия осі
Жапырақ — өсімдіктің ауада қоректенуіне және тыныс алуына қатысатын маңызды мүшесі. Симметрияның мысалдарын тек табиғаттан ғана емес, тұрмыстық заттардан да жиі кездестіреміз.
Тапсырма
Айналаңдағы заттарға қарап, әрқайсысын тең екіге бөлетін сызықты ойша жүргізіп көр. Ол сызық симметрия осі деп аталады.