Суреттер топтамасын пайдаланып Сұлтанмахмұт Торайғыров өмірімен танысу
Сабақ тақырыбы
Сұлтанмахмұт Торайғыров — «Кедей» поэмасынан үзінді.
Мақсаты (білімділік)
Оқушыларды С. Торайғыровтың өмірі мен шығармашылығымен таныстырып, сабаққа қызығушылығын арттыру; негізгі мәселелерге назар аударып, ойды дәлелдеуге үйрету.
Мақсаты (дамытушылық)
Оқушылардың өз ойын еркін жеткізуін дамыту; мәтінді мәнерлеп оқуға және талдауға дағдыландыру.
Мақсаты (тәрбиелік)
Адамгершілікке, ізденімпаздыққа, имандылыққа және асыл қасиеттерге тәрбиелеу.
Сабақ сипаттамасы
- Түрі: жаңа сабақ
- Әдісі: сұрақ-жауап, талдау, іздену
- Көрнекілігі: сызбалар, кестелер, суреттер
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылардың назарын сабаққа аудару үшін табиғат көрінісі арқылы жағымды көңіл күй қалыптастырылады: терезеге қарап, күн сәулесінің жарқырауын байқау, «шаттық шеңберіне» тұрып, топтарға бөліну, бір-біріне жылы лебіз білдіру.
Жылы лебізге арналған шумақ
Күн жарығын алақанға саламын, Жүрегіме басып ұстай қаламын. Ізгі әрі нәзік, жарық, мейірімді, Болып кетер сонда дереу жан-жағым.
II. Өткенді пысықтау
Тақырыпқа кіріспе ретінде мақал ұсынылады:
Тауда туған құлынның Екі көзі таста болар. Ашаршылықта туған баланың, Екі көзі аста болар.
Осы мақалға мазмұны ұқсас қандай шығарма оқыдық? Жауап: Бейімбет Майлиннің «Күлпаш» әңгімесі.
- 1-топ: бірінші бөлімнің мазмұнын айту.
- 2-топ: екінші бөлімді сурет бойынша әңгімелеу.
- 3-топ: қазақ халқының аштыққа ұшырау себептері туралы пікір айту.
III. Жаңа сабақ
1) Ақын өмірімен танысу
Сұлтанмахмұт Торайғыров 1893 жылы 28 қазанда қазіргі Көкшетау өңіріндегі Қызылту ауданында дүниеге келген. Балалық және жастық шағы Баянауылда өтті. Ақын 27 жасында, 1920 жылы 21 мамырда ауыр науқастан қайтыс болды.
Топтастыру
2) Шығармашылық мұрасы
Өлеңдері
- «Шығамын тірі болсам адам болып»
- «Шәкірт ойы»
- «Бір адамға»
- «Жарлау»
- «Бұлар кім»
Поэмалары
- «Адасқан өмір»
- «Кедей»
- «Айтыс»
- «Қайғы»
Прозасы
- «Қамар сұлу»
- «Кім жазықты?»
- «Ауырмай есімнен жаңылғаным»
Бүгінгі сабақта ақынның «Кедей» поэмасынан үзінді оқылып, мазмұны талданады.
Оқулықпен жұмыс
1-топ
Өлеңді мәнерлеп оқу.
2-топ
Өлеңнің мағынасын ашу, негізгі ойды анықтау.
3-топ
Мазмұнын әңгімелеу, көркемдік тәсілдерді байқау.
Ой қозғау (талқылау сұрақтары)
- 1-топ: Ақын бұл өлеңді неліктен «Кедей» деп атады?
- 2-топ: «Кедей» деп кімдерді атаймыз?
- 3-топ: Ақын кедейдің ауыр тұрмысын қалай бейнелейді?
Ой толғау (кесте арқылы)
Әр топ өз пікірін кестеге түсіреді, дәлел келтіреді және қорытынды жасайды.
Пікір 1
Қазір кедей адам жоқ.
Пікір 2
Қазіргі кезде кедей адамдар бар.
Талқылау
Аштық пен кедейліктің алдын алу үшін не істеуге болады?
Ойтұжырым және шығармашылық тапсырмалар
Венн диаграммасы (салыстыру)
Б. Майлиннің «Күлпаш» әңгімесі мен С. Торайғыровтың «Кедей» поэмасындағы ортақ идеялар мен айырмашылықтарды анықтау.
Б. Майлин — «Күлпаш»
Тақырып, кейіпкер, жағдайға тән белгілер.
Ұқсастығы
Әлеуметтік мәселе, жоқшылық көрінісі, адам тағдыры.
С. Торайғыров — «Кедей»
Поэтикалық тіл, образ, авторлық ұстаным.
Эссе жазу
Шығармашылық жұмыс: «Қазіргі өмірде кедейлік бар ма?» тақырыбында эссе жазу. Оқушы өз ойын дәлелмен негіздеп, қорытынды пікір ұсынады.
Бағдар сұрақтар
- Кедейлік ұғымын қалай түсінемін?
- Оның себептері қандай болуы мүмкін?
- Шешу жолдары қандай?
Сабақты қорытындылау
Оқушылардың түйінді ойы: кедейлікке жол бермеу үшін білімді дұрыс игеру, мақсат қоя білу және адал еңбек ету маңызды.
Үй тапсырмасы
Мәтінді түсініп оқу, мазмұнын әңгімелеу.
Бағалау
Топтық жұмыс, талдау, жауаптардың дәлелділігі бойынша бағалау.
Мадақтау
Белсенділік танытқан оқушыларды мадақтау, кері байланыс беру.