Ақпаратты табу, оны компьютерлік технология арқылы өндеу

Тарихи оқиғаларды ақпараттық технологиялар жүйесімен үйрету

Соңғы жылдары жаңа ақпараттық технологияларды қолдану жиі талқыланып жүр. Бұл тек жаңа техникалық құралдар емес, сонымен бірге оқытудың жаңа формалары мен әдістері, оқу үдерісіне жаңаша көзқарас. Қазіргі таңда компьютерлік және телекоммуникациялық техника мен технологиялардың қоғам өміріндегі рөлі қарқынды артып келеді.

Ақпараттық және телекоммуникациялық технологияларды меңгеру бүгінгі күні оқу мен жазу сияқты әрбір адам үшін қажетті базалық дағдыға айналды. Осыған байланысты білім беру жүйесінде ақпараттық технологияларды қолдану мұғалім жұмысының да, оқушы тәжірибесінің де сапасын көтеретін маңызды бағыт болып отыр.

Ақпараттық технологиялар және мұғалімнің құзыреттілігі

Білім берудің ақпараттық технологиялары — ақпаратпен жұмыс істеуге арналған құралдарды (аудио-видео техника, компьютер, телекоммуникациялық желілер) қолдануға негізделген педагогикалық технологиялар жиынтығы.

Қазіргі заман мұғалімінен тек өз пәнін терең білу ғана емес, тарихи-танымдық сауаттылық, педагогикалық-психологиялық дайындық және ақпараттық сауаттылық талап етіледі. Сондықтан әрбір мұғалімнің бойында ақпараттық құзыреттілік қалыптасуы тиіс.

Ақпараттық құзыреттілік деген не?

Ақпараттық құзыреттілік — ақпараттық-мультимедиялық технологияларды пайдалана отырып, әртүрлі ақпаратпен жұмыс істеуде теориялық білім мен тәжірибені ұштастырып, оны тиімді қолдана алу қабілеті.

Ақпараттық технологиялар арқылы сабақтарды жаңаша ұйымдастыру мұғалімнің рөлі мен қызметін күшейтеді, ғылыми-педагогикалық және психологиялық зерттеулерге сүйене отырып оқушылардың құзыреттілігін қалыптастыруға мүмкіндік береді. Сондай-ақ инновациялық оқыту әдістері арқылы оқушыларды ізгілікке, елжандылыққа, саналыққа, адамгершілікке, имандылыққа және еңбексүйгіштікке тәрбиелеуге жол ашады.

Инновациялық әдістерді қолданудың маңызы

Инновациялық әдістерді оқушының білім деңгейі мен жас ерекшелігіне сәйкес оқу үдерісінде қолдану — негізгі міндет. «Ұстазы жақсының ұстамы жақсы» деген сөздің мәні бүгінгі тәуелсіз еліміздің ертеңі өзіміз тәрбиелеп отырған жас ұрпақтың меңгерген білімі мен алған тәжірибесіне тікелей байланысты екенін көрсетеді.

Таным көкжиегі

Оқушының танымдық көзқарасын байыту, дүниетанымын кеңейту.

Ойлау қабілеті

Ақыл-ой қабілетін жетілдіру, өзіндік ойлау дағдысын дамыту.

Өмірлік ұстаным

Тұлғалық жауапкершілік пен өмірлік ұстанымды қалыптастыру.

Бұл міндеттердің орындалуы мұғалімнің шеберлігі мен шығармашылық қабілетіне тікелей байланысты.

Тарих сабақтарында қолданылатын цифрлық құралдар

Тарих пәнінде ақпараттық-коммуникативтік технологияларды жүйелі қолдану сабақтың көрнекілігін арттырып, материалды қабылдауды жеңілдетеді. Өз тәжірибемде төмендегі құралдар мен тәсілдерді қолданамын:

Мультимедиялық презентациялар — ең кең тараған әрі тиімді формат.
Флеш-фильмдер — тарихи оқиғаларды визуалды түрде әсерлі көрсетуге көмектеседі.
Мультимедиялық карталар — уақыт пен кеңістік байланысын нақтылауға мүмкіндік береді.
Оқу-әдістемелік құралдар — құрылымдалған мазмұн мен бағыт береді.
Тесттер мен тренажерлар — материалды терең бекітуге жағдай жасайды.
Кроссвордтар — қызығушылықты арттырып, терминдермен жұмыс істеуді дамытады.

Неліктен бұл тәсілдер тиімді?

Ақпараттық технологияларды қолдану және ашық бағалау жүйесін енгізу оқушылардың пәнге қызығушылығын арттырудың тиімді жолдарының бірі. Бұл тәсілдер төмендегі нәтижелерге қол жеткізуге көмектеседі:

Оқу үдерісін жеңілдету

Материалды меңгеруді психологиялық тұрғыда жеңілдетеді.
Көрнекілікті қолдану мүмкіндігін арттырады.
Теориялық материалды толық игеруге жағдай жасайды.

Құзыреттерді дамыту

Пәнге танымдық қызығушылық тудырады.
Ақпаратты табу және компьютерлік технология арқылы өңдеу дағдысын қалыптастырады.
Өз көзқарасын нақты әрі қысқаша жеткізу қабілетін дамытады.
Сабақтағы оқушы мен мұғалім еңбегінің өнімділігін арттырады.

Ақпараттық технологиялардың негізгі артықшылықтары

1
Белгілі бір тақырып немесе уақыт аралығында берілетін ақпарат көлемін ұлғайтады.
2
Бір-бірінен алыс орналасқан оқу орындарында отырып та білімге қол жеткізуге мүмкіндік береді.
3
Оқыту жүйесін көпдеңгейлі түрде жетілдіруге жағдай жасайды.

Қиындықтар және педагогикалық негіз

Ақпараттық технологиялар мен инновациялық әдістерді тәжірибеде қолдану барысында тежеуші тұстар, кемшіліктер және қарама-қайшылықтар да кездеседі. Дегенмен қоғам талабына сай тәрбие мен білім беруде мұғалімдердің инновациялық іс-әрекетінің ғылыми-педагогикалық негіздерін меңгеруі — өзекті мәселелердің бірі.

Негізгі мақсат

Педагогика ғылымында оқыту мен тәрбиелеудің түпкі мақсаты — жан-жақты дамыған жеке тұлғаны қалыптастыру. Жаңа технологиялар жағдайында да оқу мақсаты осы құндылықпен сабақтас: өздігінен дамуға ұмтылатын тұлғаны қалыптастыру. Сондықтан оқушының өзіндік танымдық іс-әрекетін белгілі бір деңгейде белсендіру қажет.

Жаңа мақсат оқытудың әдістемелік жүйесіндегі өзге бөліктердің де (мазмұн, әдіс, құрал, ұйымдастыру формалары) өзара байланыста жаңаруын талап етеді.

Тиімді іске асыруға арналған ұсыныстар

1) Оқушының өзіндік ізденісін бірінші орынға қою

Жаңарған мақсат оқушылардың өздігінен танып-білу және іздену іс-әрекетінің әдістерін меңгеруін талап етеді. Бұл жағдайда басты назар оқушының өз бетімен білім алу белсенділігіне аударылады.

2) Дербес және топтық оқытуды күшейту

Жаңаша оқытудың негізгі түрлері — дербес және топтық жұмыс. Мұнда ең маңыздысы — оқушыға сенім арту, оның өз ісіне жауап бере алуына сүйену, беделі мен қадір-қасиетін сезінуін дамыту. Фронтальды оқыту көбіне бағыт беру, талқылау және түзету енгізу үшін ғана қолданылғаны тиімді.

3) Оқыту құралдарына көзқарасты жаңарту

Оқытуды ізгілендіру оқу құралдары оқушының өздігінен танымдық іс-әрекетін жүргізе алатындай болуы тиіс екенін көрсетеді. Бұл тұрғыда компьютерлік техниканың функционалдық мүмкіндігі мол: ол оқушыға ізденіс және зерттеу жұмыстарын жүргізуге қолайлы оқыту ортасын құруға мүмкіндік береді.

4) Мазмұнның қолайлылығы мен қызықтылығын қамтамасыз ету

Оқушының жаңа тақырыпты өздігінен меңгеруі үшін мазмұн түсінікті, тартымды және әрекетке бағытталған болуы қажет. Жаңа технологиялардың ортақ мақсаты — оқушының дара және дербес ерекшеліктерін ескере отырып, өз бетінше ізденуін арттыру, шығармашылығын қалыптастыру және пәнге қызығушылығын күшейту.

Қорытынды ой

Заман талабына сай электронды оқулықтарды, интернет ресурстарын және веб-сайттарды қолдану — тарих пәні үшін ерекше маңызды. Бұл құралдар тарихи ақпаратты қолжетімді етіп қана қоймай, оқушының зерттеушілік қабілетін дамытып, білімді өмірлік тәжірибемен байланыстыра меңгеруіне мүмкіндік береді.