Жазушының қаламына арқау болған аналар, қыздар туралы шығармалары
Әдеби кеш: «Қазақтың таң жұлдызы»
Солтүстік Қазақстан облысы, Қызылжар ауданы, Шаховское орта мектебінің қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі Рияпова Толқын Алпысбайқызы Ғабит Мүсіреповтің туғанына 110 жыл толуына орай ұйымдастырған әдеби кештің сценарийі.
Кештің ашылуы
1-жүргізуші
Құрметті ұстаздар, оқушылар! Бүгінгі әдеби кешімізді Ғабит Мүсіреповтің 110 жылдық мерейтойына арнаймыз.
2-жүргізуші
Себебі қазақ халқы үшін біртуар ұлдың бірі, әдебиет алыбы, жазушы Ғабит Мүсіреповтің туғанына 110 жыл толып отыр. Жазушының есімі қазақ мәдениеті мен әдебиетінің дамуында ерекше орын алады. Ол — жазушы, қоғам қайраткері, драматург, редактор.
Өмірбаяны және алғашқы білім жолы
Туған жері мен балалық шағы
Ғабит Мүсірепов 1902 жылы 22 наурызда қазіргі Солтүстік Қазақстан облысында (Жамбыл ауданы, Жаңажол ауылы) дүниеге келген. Әкесі Махмұт — кедей шаруа. Ғабит 9 жасқа дейін өз ауылында оқып, арабша хат таныған.
Орыс мектебі және әдебиетке құштарлық
1917 жылы Қостанай уезінің Обаған болысындағы екі сыныптық орыс мектебіне оқуға түседі. Болашақ жазушының көркем әдебиетке ынтасын оятуда осы мектепте орыс тілі мен әдебиетінен сабақ берген ақын әрі педагог Бекет Өтетілеуовтің ықпалы зор болды.
Бекет Өтетілеуов туралы естелік
Ғабит Мүсірепов өз өмірбаяндық әңгімелерінде ұстазын ерекше құрметпен еске алады: «Бекет менің қиссаға құмарлығымды білгеннен кейін, мені әдебиетке тура тарта бастады. Әуелі “Жиған-терген” деген өзі шығарған өлеңін берді. Содан соң бір жетіге “Шаһарман” қиссасын беріп, кейін оны ертегі сияқты түгел айтқызып шықты», — дейді.
Бекет Өтетілеуов (1883–1949) — Пушкин, Лермонтов, Крылов шығармаларын Абайдан кейін қазақшаға аударған, балаларды орыс тіліне баулуға үлес қосқан педагог-жазушы.
Көрініс
Ғабит Мүсіреповтің балалық шағын еске түсіретін сахналық көрініс: жазушы мен ұстазы арасындағы әңгіме.
Ән
«Ұстазым» — бастауыш сынып оқушыларының орындауында.
От жалындап тұрған қазақтың қарапайым баласынан білім нәрімен сусындаған, аңғал да ақ көңіл халықтың «таң жұлдызы» осылайша қалыптасты.
Еңбек жолы және қоғамдағы қызметі
«Ғабит Мүсіреповті мақтаудың керегі жоқ. Ғабит Мүсіреповпен мақтануымыз керек», — деп Зейнолла Қабдолов айтқандай, жазушының еңбек жолы ел руханиятымен тығыз сабақтас.
Баспасөз және баспа ісі
- Қазақстан баспасының бас редакторы
- «Қазақ әдебиеті», «Социалистік Қазақстан» газеттерінің бас редакторы
- Қазақ өлкелік комитеті баспасөз бөлімі меңгерушісінің орынбасары
Мемлекеттік-мәдени қызмет
- Қазақ АКСР Оқу халық комиссариаты өнер секторының меңгерушісі
- 1937 жылы Қазақстан Компартиясы ОК саяси-ағарту бөлімінің меңгерушісі
Тарихи кезең және азаматтық ұстаным
Сталиндік қуғын-сүргін жылдары
1937–1938 жылдары сталиндік репрессия қазақ халқының ең білімді, ең саналы зиялыларын баудай түсірді. Қазақ әдебиетінің негізін қалауға атсалысқан С. Сейфуллин, Б. Майлин, І. Жансүгіров және өзге де қаламгерлер нақақ жаланың құрбаны болды. Бұл қасірет қазақ мәдениетін орны толмас шығынға ұшыратты.
Сахналық үзінді
Ел басына түскен азапты күндер мен қолдан жасалған аштықта қырылған халық тағдыры драматург Шерхан Мұртазаның «Бесеудің хаты» драмасынан көрініс арқылы ашылады.
Орындаушылар
Сахнада 6–7-сынып оқушылары.
Шығармашылық әлемі: новелла, әңгіме, әйел-ана бейнесі
Көпқырлы қаламгер
Жазушы, драматург, публицист Ғабит Мүсіреповтің мұрасы — көп қырлы, сан салалы. Оның шығармашылығындағы ірі арналардың бірі — новеллалары мен әңгімелері. Қазақ әдебиетіне әкелген идеялық-көркемдік жаңалықтарының ішінде ана туралы новеллалары айрықша орын алады.
Орталық тақырыптар
- Ана образы — қайсарлық пен мейірімнің тұтастығы
- Қыз тағдыры — ар-намыс, парасат, еркіндік
- Қоғамдық ой — әділет пен азаматтық жауапкершілік
Ана мен қыз бейнесі сомдалған шығармалар
Жазушы қаламына арқау болған аналар мен қыздар туралы шығармалар қатарында: «Ұлпан» романындағы Ұлпан бейнесі, «Қозы Көрпеш — Баян сұлу» дастанындағы Баян образы, «Ананың анасы» әңгімесіндегі Ер ана бейнесі және өзге де туындылар бар.
Үзінді
Аталған шығармалардан сахналық үзінді ұсынылады.
Орындаушылар
Сахнада 6–7-сынып қыздары.
Ән
«Қыздар-ай» — Хабтбулин Тамерланның орындауында.
Тіл туралы тағылым
Тіл — киелі құндылық
Тіл — қасиетті, құдіретті, киелі. Бұл қасиеттер адам бойына ананың ақ сүтімен дариды. Қанша қиындық көрсе де, тіл өшпейді: ұрпақ қанына, жанына өз дәнін сеуіп, өміршеңдігін сақтай береді.
Қорытынды сөз
2-жүргізуші
Ғабит туындысы — сарқылмас бұлақ. Сөз шебері Ғабит ата, сізге әрдайым борыштымыз. Кешті жазушының қойын дәптерінен алынған халқымыз туралы мынадай ойымен аяқтағымыз келеді:
«Қазақ деген ел — бостандықты, азаттықты сүйетін, даланы, таза ауаны, таза суды, таза көгалды сүйетін халық. Сонша кең дүниеде жүріп, ол елдің жан-жүрегі таза болмаса, таңдануға болар еді. Жоқ, ол — асқан ақкөңіл, жомарт, сенгіш, барын аямаған ел».
1-жүргізуші
«Өлді деуге бола ма, айтыңдаршы, өлмейтұғын артында сөз қалдырған», — дей отырып, Ғабит Мүсіреповтің 110 жылдығына арналған әдеби кешімізді тамашалағандарыңыз үшін көп рақмет!
Ескертпе
Қажет болған жағдайда бағдарламаға қосымша бөлімдер (бейнеролик, кітап көрмесі, викторина) енгізуге болады.