Қатар отырған көрші балаларды бір - біріне арқаларын беріп отырғызып, антоним сөздер ойлату
Сабақтың барысы
Бұл сабақ ойынға негізделген: балалар «Сөздер патшалығына» пойызбен және машинамен «саяхаттап», үш аялдама арқылы сөздердің мағыналық ерекшеліктерін байқайды. Әр аялдамада қимыл-қозғалыс, сөйлету, дәптермен жұмыс және дидактикалық ойындар орындалады.
1) Ынтасын ояту кезеңі
Жылулық шеңбері (кіріспе)
Балалар ойын бұрышына, кілем үстіне жартылай шеңбер болып отырады. Тәрбиеші: «Бүгін біз Сөздер патшалығына саяхатқа барамыз» деп хабарлайды.
Патшалық алыста болғандықтан, көлікпен баратынын айтады және балалардан көлік түрлерін атауды сұрайды. Алдымен пойызға отыратынын ескертіп, шығарып салып тұрған Жанат апайға қандай сөз айту керектігін сұрайды.
Балалардың күтілетін жауабы: «Сау болыңыз!»
Жанат апай: «Сау болыңдар, жолдарың болсын» деп шығарып салады.
2) Ұйымдастыру-іздену кезеңі (саяхат және жаңа тақырып)
Саяхаттың басталуы
- Үнтаспадан пойыз дыбысы қойылады.
- Балалар бір-бірінің белінен ұстап, тіркесіп «пойыз» болып жүреді, кейін орындарына отырады.
- «Енді ары қарай машинамен жүреміз» деп, машина дыбысы қойылады; балалар рөлде отырғандай, кейбірі жүргізуші сияқты қимыл жасайды.
1-аялдама
«Тату сөздер» (мағынасы ұқсас сөздер)
Интерактивті тақтадан бір үйі бар ертегі бейнесі көрсетіледі. Тәрбиеші балаларға сұрақ қояды: «Не көріп тұрсыңдар? Бұл патшалық қандай?» 3–4 баланы сурет бойынша сөйлетеді.
Түсіндіру
Бұл бөлікте өте тату сөздер өмір сүреді: мағыналары жақын болғандықтан, олар бір үйде бірге тұра береді. Мысал сөздер: әдемі, сұлу, сүйкімді, ажарлы.
Дидактикалық ойын: «Тату сөздер»
«Біз де бір үйде тұратын тату сөздерге айналайық. Мен мейірімді деген сөзбін. Жәнібек, сен қандай сөзсің?» Балалар тәрбиешінің көмегімен мағынасы ұқсас сөздерді кезекпен айтады.
Дәптермен жұмыс
«Дәптерді ашып, суретке қараңдар. Балмұздақ қандай? деген сұраққа үш түрлі сөзбен жауап беріңдер». Балалардың жауаптары тыңдалып, мадақталады (мысалы: тәтті, суық, ақ, түрлі-түсті).
Сергіту сәті
«Машина айдаймын» қимыл-қозғалыс ойыны (жүргізуші/жолаушы қимылдарын жасау).
2-аялдама
«Пысық сөздер» (бір сөз — бірнеше мағына)
Түсіндіру
Бұл жерде сөздер өте пысық: бір сөздің екі-үш «үйі» (мағынасы) болады. Мысалы, ара сөзі: бір «үйіне» кірсе — ағаш кесетін ара, екіншісіне кірсе — гүлден бал жинайтын ара болып шығады.
Тыныс алу жаттығулары: «Ара»
Тәрбиеші өлең жолдарын оқиды. Балалар мұрынмен дем алып, ауызбен дем шығарғанда дыбыстарды созып айтады.
Еңбек бізге жарасты,
Аралаймыз ағашты.
ж-ж-ж-ж
Ағайынды аралармыз,
Еңбек үшін жаралғанбыз.
з-з-з-з-з
Қажет болса, балалар қол қимылдарымен араның ұшуын бейнелейді.
Дәптермен жұмыс
«Дәптердегі қарлығаш сөзінің неше «үйі» бар? Әр «үйге» кірген сайын ол сөз не істейді?» Балалардың жауаптары тыңдалып, толық сөйлеммен айтуға бағытталады.
Дидактикалық ойын: «Пысық сөздер»
«Біз де пысық сөздерге айналайық» — балалар бірнеше мағынасы бар сөздерді ойлайды (мысалы: түс, жұлдыз, қой, бас). Ойлануға жетелеп, дұрыс жауап бергендерді мадақтайды.
Сергіту сәті
«Машина айдаймын» қимыл-қозғалыс ойыны.
3-аялдама
«Араз сөздер» (қарама-қарсы мағына)
Түсіндіру
Бұл бөлікте екі сөз көрші тұрса да, бір-бірін «жақтырмайды»: олар үнемі керісінше сөйлейді. Мысалдар: ақ—қара, ұзын—қысқа, жақсы—жаман.
Дәптермен жұмыс
«Дәптердің төменгі жағындағы суреттерге қараңдар». 2–3 бала сурет бойынша қарама-қарсы сөздерді айтады (мысалы: үлкен—кішкентай, аз—көп).
Дидактикалық ойын: «Араз сөздер»
Қатар отырған көрші балалар бір-біріне арқаларын беріп отырады да, қарама-қарсы сөз жұптарын ойлап айтады. Дұрыс жауаптар мадақталады.
Тәрбиелік сұрақ
«Көршімен араз болу жақсы ма? Неге?» Балалардың пікірлері тыңдалып, достық пен татулыққа бағытталады.
3) Қорытындылау және өзін-өзі бағалау
Тәрбиеші қорытынды жасайды: «Сөздер патшалығы өте үлкен, оны бір күнде аралап шығу мүмкін емес. Бүгін біз оның бір бөлігін ғана араладық» — енді пойызға отырып, өз тобымызға қайтамыз.
Үнтаспадан пойыз дыбысы қойылады. Балалар бір-бірінің белінен ұстап, тіркесіп «пойыз» болып ойын бұрышына қайтады.
Рефлексия
Жанат апай балаларды қарсы алып, «Не көрдіңдер?» деп сұрайды. Балалар кезекпен бүгінгі аялдамаларда не үйренгендерін елестету арқылы айтып береді. Тәрбиеші белсенді қатысқан балаларды мадақтап, сабақты аяқтайды.
Қысқа еске салу (мұғалімге)
Сөйлету
Әр аялдамада 2–4 баланы сурет бойынша толық сөйлеммен сөйлету.
Қимыл-қозғалыс
Пойыз/машина дыбыстарын қолдана отырып, сабақ қарқынын сергіту.
Дыбыстау
Тыныс алу кезінде «ж», «з» дыбыстарын анық создыру.