Қазақша рефераттар

Магнето схемасы

Сабақтың мақсаты

Бұл сабақта от алу жүйесінің негізгі қызметі, құрылысы және жұмыс істеу принциптері түсіндіріледі. Сонымен қатар оқушылардың ой-өрісін кеңейтіп, білімді практикада қолдану дағдысын қалыптастыру және өз бетімен жұмыс істеуге тәрбиелеу көзделеді.

1) Білімділік

От алу жүйесінің негізгі қызметі, құрылысы және жұмысы туралы түсінік қалыптастыру.

2) Дамытушылық

Ой-өрісті кеңейту, білімді практикада ұштау, кәсіби дағдыларды қалыптастыру.

3) Тәрбиелік

Ұйымшылдыққа, ұқыптылыққа, өз ойын нақты жеткізуге және болашақта саналы маман болуға тәрбиелеу.

Сабақ сипаттамасы

Сабақтың түрі
Дәстүрлі емес
Оқыту әдісі
Жаңа сабақты меңгерту
Сабақтың типі
Білім мен дағдыны бекіту және есте сақтау
Көрнекіліктер
Плакаттар, тірек-конспект, от алу жүйесінің бөліктері
Пәнаралық байланыс
Автомобиль (батареямен от алдыру), Электротехника

Ұйымдастыру кезеңі

  • Сынып пен тақтаның дайындығын қадағалау, оқушылардың қатысуын тексеру.
  • Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.
  • Сабақтың мақсаттарын таныстыру.

II. Өткен сабақты қайталау: генератор тақырыбы

Ой қозғау сұрақтары

1) «Мен генератор туралы нені білемін?»

Генератор — механикалық энергияны электр энергиясына айналдыратын құрылғы.

2) Электр тогының көздері дегеніміз не?

Ток көзі — өзге энергия түрлерін электр энергиясына түрлендіретін құрылғылар. Тракторда ток көзі ретінде генератор (механикалық → электр) және аккумулятор батареясы (химиялық → электр) қолданылады.

Генератор: құрылымы және қызметі

Генератордың негізгі бөліктері — жылжымайтын статор және айналатын ротор. Құрылымында статор, қақпақтар, ротор және түзеткіш (выпрямитель) тораптары болады.

Статор

Электртехникалық болаттан жасалған пластинкалардан құрастырылады. Полюстері бар, полюстерге орам катушкалары орналастырылады.

Ротор

Электртехникалық болат пластинкалардан дайындалады, білікке қатаң орнатылады және шарикті подшипниктер арқылы айналады.

Генератордың қызметі

Двигатель жұмыс істеп тұрған кезде трактордың электр жабдықтарын қажетті қуатпен қамтамасыз етеді.

Қолданылатын маркалар (мысал)

  • К-701: Г275А, 12,5 В
  • Т-150: Г3055, 12 В
  • МТЗ-80: Г-304Д1, 12 В
  • ДТ-75М: Г-403, 12 В

Жиі кездесетін ақаулар

Орам сымының үзілуі немесе қысқа тұйықталу, подшипниктердің тозуы. Ақаулар амперметр немесе сигнал шамының көрсеткіші арқылы байқалады.

III. Жаңа сабақ: от алу жүйесі және магнето

1) Магнетоның маңызы және қызметі

Электр ұшқынымен тұтандыру жүйесінің екі түрі бар: батареялық тұтандыру және магнетолық тұтандыру. Батареялық жүйеде энергия көзі ретінде аккумулятор немесе генератор қолданылса, магнетолық жүйеде негізгі көз — магнето.

Тракторларда көбіне магнетолық тұтандыру жүйесі пайдаланылады: төменгі кернеулі ток өндіріледі және ол жоғары кернеуге түрлендіріліп, қажетті сәтте оталдыру свечасына беріледі.

2) Магнетоның құрылысы

  • Магнит өткізгіштігі жоғары темірден жасалған өзекше таға тәрізді болады, оның ішінде тұрақты магниті бар ротор айналады.
  • Ротормен бір білікте жұдырықша (кулачок) бекітіледі; ол үзгіш қондырғының жылжымалы контактісімен жанасады.
  • Өзекшеге екі орам орналастырылады: алғашқы (төменгі кернеулі) және екінші (жоғары кернеулі).
  • Екінші орамның шығысы тұтандырғыштың (свечаның) орталық электродына жалғанады. Жоғары кернеу пайда болғанда электродтар арасындағы саңылаудан ұшқын өтеді.
  • Қосымша элементтер: конденсатор және сақтандырғыш ажыратқыш.

Ескерту: Сабақта магнетоның схемасы плакат/макет арқылы көрсетіледі.

3) Магнетоның жұмыс принципі

  1. 1 Двигательді іске қосу үшін электр стартері иінді білікті айналдырады. Муфта арқылы магнето білігі де айналып, ротор қозғалады.
  2. 2 Ротордағы магнит өзекшеде айналмалы магнит өрісін тудырады, нәтижесінде орамдарда индукциялық ток пайда болады.
  3. 3 Тұтандыруға қажет ұшқын алу үшін кернеу жоғары болуы тиіс. Алғашқы орамдағы ток ең үлкен мәнге жақындағанда, жұдырықша үзгіш контактілерін ажыратады.
  4. 4 Алғашқы орамдағы токтың тез үзілуі өзекшеде күшті магнит ағынын туғызады да, екінші орамда жоғары кернеулі ток индукцияланады.
  5. 5 Жоғары кернеулі ток тұтандырғышқа беріліп, электродтар арасында ұшқын пайда болады. Ұшқын цилиндр ішіндегі жанармай қоспасын тұтандырады.

Тізбек бағыты (жалпылама)

Магнето массасы → орамдар → тұтандырғыш → масса.

Двигательді тоқтату

Ажыратқыш арқылы екінші орамдағы токты тұтандырғышқа жібермей, тізбекті массаға тұйықтау арқылы іске асырылады.

4) Магнетоның негізгі ақаулары

Магнетоны тексергенде алдымен ұшқынның сапасына назар аударылады: ол жоғары кернеудің бар-жоғына тікелей байланысты. Егер жоғары кернеу болмаса, төменгі кернеу тізбегін тексеру қажет.

Диагностика

Трансформатор орамдарының жарамдылығы омметр арқылы тексеріледі.

Үзгіш контактілері

Контактілер таза, тығыз жанасатын болуы және ажыратылғанда қалыпты саңылауы сақталуы тиіс.

IV. Жаңа сабақты бекіту

A) Карточкалар арқылы сұрақ-жауап

1) Магнетоның атқаратын қызметі

Магнето төменгі кернеулі ток өндіреді, оны жоғары кернеулі токқа айналдырады және двигательдің қажетті мезетінде оталдыру свечаларына жібереді.

2) Магнетоның негізгі құрылысы

Негізгі бөліктері: магнето корпусы, өзекше (өзектемір), тірек, ротор, жұдырықша, жоғары кернеу сымдары, оталдыру свечасы, екінші орам, алғашқы орам, конденсатор, оталдыру ажыратқыш.

3) Контактілер және олардың саңылауы

Контактілер екі түрлі болады: жылжымалы контакт массаға қосылады, қозғалмайтын контакт пластинаға бекітіліп, алғашқы орамға жалғанады және массадан оқшауланады. Үзгіштің қалыпты саңылауы 0,25–0,35 мм болуы тиіс.

4) Электр ұшқынымен тұтану жүйесінің түрлері

Екі түрі бар: автомобильдерде — батареялық от алдыру жүйесі, тракторларда — магнетодан от алу жүйесі.

B) Тірек-сызба бойынша конспект жазу

Оқушылар тірек-сызбаға сүйене отырып дәптерге қысқаша конспект жазады: «жүйе түрлері → магнето құрылысы → жұмыс принципі → негізгі ақаулар».

C) Венн диаграммасы арқылы қорытындылау

Батареялық және магнетолық тұтандыру жүйелерінің ұқсастықтары мен айырмашылықтары Венн диаграммасы арқылы салыстырылады.

V–VI. Бағалау және үй тапсырмасы

Оқушыларды бағалау

Бағалау сұрақ-жауап, конспект сапасы және бекіту тапсырмаларының орындалуына қарай жүргізіледі.

Үйге тапсырма

Магнетоның құрылысы мен жұмыс принципін қайталау; негізгі ақауларды анықтау тәсілдерін қысқаша жоспар түрінде жазу.