Оқушы назарын сабаққа аудару
Сабақтың тақырыбы
Мағжан Жұмабаевтың «Түркістан» өлеңі.
Сабақтың мақсаты
Білімділік
- М. Жұмабаевтың өмір жолы мен шығармашылық қызметі туралы мағлұмат беру.
- Өлеңді түсініп, мәнерлеп оқуға назар аударту.
- Өлеңге сатылай кешенді талдау тәсілін меңгерту.
- Әдебиет теориясы бойынша ұғымдарды кеңейту.
Дамытушылық
- Оқушылардың мәнерлеп оқу дағдысын дамыту.
- «Түркістан» өлеңі туралы білімді түрлі тапсырмалар арқылы жүйелеу.
- Өз пікірін еркін жеткізуге дағдыландыру.
Тәрбиелік
- Елжандылыққа, адамгершілікке тәрбиелеу.
- Ана тілін құрметтеуге, әдебиетті сүюге баулу.
Сабақтың сипаттамасы
- Сабақтың түрі
- Аралас сабақ
- Сабақтың типі
- Жаңа білімді меңгерту
- Сабақтың әдісі
- Сұрақ-жауап, мәнерлеп оқу, жаңа технология элементтері арқылы түрлендіріп өткізу
Көрнекіліктер
- М. Жұмабаев шығармалар жинағы
- Өлеңдер жинағы
- Слайдтар (көне Түркістан суреттері)
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен амандасу, түгендеу.
- Сынып тазалығын қадағалау.
- Оқушы назарын сабаққа аудару.
2) Үй тапсырмасын тексеру
Алдыңғы сабақ материалын сұрақ-жауап арқылы пысықтау.
3) Жаңа сабақ
Мағжан Жұмабаевтың «Түркістан» өлеңімен танысу және талдау.
Кіріспе: өлең жолдары арқылы тақырыпқа шығу
Арыстанмын, айбатыма кім шыдар?
Жолбарыспын, маған қарсы кім тұрар?
Көкте — бұлт, жерде — желмін гуілдеген,
Жер еркесі — желдің жөнін кім сұрар?
Оқушылар авторды еске түсіреді: Мағжан Жұмабаев. Осылайша бүгінгі сабақ тақырыбы анықталады. Дәптерге күнін және тақырыпты жазып, ақын туралы бұрынғы білімді қысқаша жаңғыртамыз.
Еске түсіру сұрақтары
- Мағжан кім?
- Қандай өлеңдерін білеміз?
Белгілі шығармалары
«Түркістан», «Сорлы қазақ», «Қазағым», «Күз», «Толқын», «От» және басқа да өлеңдері.
Әлемдегі ел өмірі ақ қағаздай байқасаң,
— Депті бір қарт ақиқаттың құдіретіне бас иген,
Сол қағазда нақыл сөз бен аты қалған жақсының,
Тауып айтқан сөздеріне адам түгіл тас иген.
Осы ойды негізге ала отырып, Мағжан поэзиясының құдіретін мойындамау мүмкін емес: қазақ поэзиясының жарық жұлдызының қай өлеңін алсақ та, ол адам сезімін селт еткізіп, ойды дәл басады.
Ой қозғау: «Түркістан» өлеңінің идеялық өзегі
«Түркістан» — ақынның «елім, жерім, ерім» деп соққан жүрегінен төгілген отаншылдық жырдың шынайы әрі шебер үлгісі. Өлеңде Тұранның көне мәдениет бесігі ретіндегі орны, сәулет өнерінің айбыны, талай ұлы тұлғалар мекені екені айқын сезіледі.
Қазақ халқының тарихы, тағдыры, мәдениеті Тұран ұғымымен сабақтасып жатыр. Мағжан — өз тілін, дінін, мәдениетін, тарихын, жер-суын терең білетін ақын. Сабақ барысында интерактивті тақтадан көне Түркістанға қатысты суреттер көрсетіледі.
Өлеңді оқу және талдау
Жұмыс тәртібі
- Өлеңді мәнерлеп толық оқып шығу.
- Бірнеше оқушыға қайталап оқыту.
- Өлең мазмұны бойынша қысқаша түсінігін сұрау.
- Сатылай кешенді талдау жасау (құрылымы, көркемдік тәсілдері, негізгі идеясы).
Мағжан поэзиясындағы ұстаным
Мағжан — халқының болашағына сенген, келешектен зор үміт күткен ақын. Ол кейінгі ұрпақтың шуақты күн шапағына бөленетініне кәміл сенеді. Ақынның ұлтжандылығы — барлық талантын Алашына бағыштауынан көрінеді: ол халқын бөлмей, жүрек жылуын, жан лүпілін жырға айналдырады.
Өлең жолдарындағы әсем сөз өрнегі оқушыны сұлулық әлеміне жетелеп, елге, жерге деген сүйіспеншілік сезімін күшейтеді.
Тарихи мәні: Түркістанның терең тамыры
Түркістанның 1500 жылдық мерейтойы ЮНЕСКО деңгейінде аталып өтті. Мерекелік шара 2000 жылы 19 қазанда ұйымдастырылды. Бұл дерек Түркістан өлкесінің тарихи тамырының қаншалықты терең екенін айқын дәлелдейді.