Қазақша рефераттар

Жаз маусымының өлі табиғатта болған өзгерістердің құстар тіршілігіне жаңа өзгерістер әкелетінін түсіндіру

Сабақтың бағыты

Тақырыбы

Құстардың жазғы тіршілігі

Мақсаты

Жаз мезгілінде өлі табиғатта болатын өзгерістер құстардың тіршілігіне қалай әсер ететінін түсіндіру.

Білімділік

Құстардың жаздағы тіршілігінің негізгі ерекшеліктері туралы түсінік қалыптастыру.

Тәрбиелік

Табиғатты және құстарды қорғауға, оларға қамқорлық жасауға тәрбиелеу.

Дамытушылық

Оқушылардың сөздік қорын молайту, сөйлеу мәдениетін дамыту.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру бөлімі

  • Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.
  • Сабаққа дайындығын тексеру.

II. Үй тапсырмасын тексеру

  • «Аңдардың жазғы тіршілігі» тақырыбы бойынша сұрақтар.
  • Аңдардың төлдерін атау.

III. Жаңа сабақ

Бүгінгі тақырып — құстардың жаз мезгіліндегі тіршілігі: ұя салу, жұмыртқалау, балапан өрбіту және қорек табу ерекшеліктері.

Құстар туралы негізгі түсініктер

Үй құстары және жабайы құстар

Жабайы құстар

Аққу, тоқылдақ, торғай, шымшық.

Үй құстары

Тауық, үйрек, қаз, көгершін.

Жабайы құстар табиғатта өз бетінше тіршілік етеді. Құстардың пайдасы өте зор: олар ағаштар мен өсімдіктерді зиянкес жәндіктерден тазартып, табиғат тепе-теңдігін сақтауға көмектеседі.

Кейбір жабайы құстардың саны азайып барады. Сондықтан оларды қорғау — әрқайсымыздың міндетіміз.

Қоныс аударуына қарай

Жыл құстары

Қарлығаш, көкек, бұлбұл, бозторғай, қаз, тырна.

Қыстап қалатын құстар

Торғай, көгершін, сауысқан, ұзақ, көкшымшық.

Құстар бір орында тұрақтамай, ауа райы мен қорек жағдайына қарай қоныс ауыстырып отырады. Жыл құстары жылы жаққа ұшады, ал кейбірі қыста да біздің өңірде қалады.

Кіріспе әңгіме: жаздағы ең маңызды кезең

1) Балапандар қашан пайда болады?

Құстар ерте көктемде ұя салып, сол ұясына жұмыртқа салады. Құс жұмыртқаны басып, дене жылуымен жылытады. Әр құс әртүрлі мөлшерде жұмыртқа салып, балапан шығарады.

Тауық, үйрек, қаз, шағала сияқты құстардың балапандары мамық жүнмен жабылып, көздері ашық күйде туады. Олар ата-анасының соңынан еріп жүре алады, жүзіп те кетеді, тіпті өздігінен қорек теруге бейім болады.

2) Балапандардың тіршілігі туралы

Балапандардың тәбеті әрдайым жақсы болады. Сол себепті ата-анасы күні бойы оларды қоректендіреді әрі ұшуға, жемін табуға үйретеді.

Қызықты дерек

  • Торғайлар тәулігіне 300–400 ретке дейін жем тасиды.
  • Үлкен көкшымшық — 350–390 рет.
  • Қызылтұмсық қарлығаш — 500 ретке дейін.

Құстардың қоректенуі

Құстар немен қоректенеді?

  • Бунақденелілер.
  • Өсімдіктердің дәні мен жемісі.
  • Су жәндіктері.
  • Кейбір түрлері — өсімдік тамыршалары мен ұсақ қоректер.

Жаз бен қыс айырмашылығы

Жазда қорек табу оңай, ал қыста өте қиын: жемнің көбі қар астында қалады. Сондықтан қыста құстарға жем беріп көмектесуіміз қажет әрі оларды үнемі қорғауымыз керек.

Қамқорлықтың қарапайым жолдары

  • Аулаға жем салғыш ілу.
  • Қыста тұрақты түрде дән, тары, күнбағыс дәнін беру.
  • Ұяларды бұзбау, балапандарды мазаламау.

Оқулықпен жұмыс

Жұмыс кезеңдері

  1. Мәтінмен танысу.
  2. Мазмұнын түсіндіру.
  3. Жеке-жеке оқыту.
  4. Сұрақ-жауап.

Талқылау сұрақтары

  • Жазда құстар тіршілігінде қандай өзгерістер болады?

  • Үй құстары мен жабайы құстардың тіршілігін салыстыр.

Шығармашылық бөлім

Суретпен жұмыс

Суреттегі құстардың тіршілігі туралы не білесіңдер? Сол туралы қысқаша әңгімелеп беріңдер.

Құстардың дыбыстары

Құстар әртүрлі дыбыс шығарады: қарқылдайды, құрқылдайды, шақылдайды, шықылдайды, тоқылдайды.

Тыңдап, танып көрейік

Үнтаспадан құстардың дауысын тыңдап, суреттеріне қарап ажыратыңдар: жапалақ, ұзақ, қарға, тауық, тоқылдақ, бозторғай, көкек.

Ойын және логикалық тапсырмалар

«Енесін табыңдар» ойыны

Берілген құстардың балапандарын тауып, сәйкестендіріңдер.

Жұмбақтар

Өзі сақ, өзі ұсақ, шықылықтап тынбайды. Құйрығы ұзын, өзі ала. Бұл қандай құс?

Жауабы: сауысқан

Орманда жоғары, ағашқа қонады. Тұмсығын балға қып, тоқ-тоқ соғады.

Жауабы: тоқылдақ

Тал басында, түндіксіз отау.

Жауабы: ұя

Қорытынды бөлім

Өлеңдерді еске түсіру

Құстар туралы білетін өлеңдерімізді еске түсірейік: оқушылар өздері білетін өлеңдерді айтып береді.

Сабақты қорытындылау

Жаз мезгіліндегі құстардың тіршілігі — ұя салу, балапан өрбіту, қорек табу және табиғатқа пайда келтіру әрекеттерімен ерекшеленеді.

Бағалау және үй тапсырмасы

  • Оқушылардың белсенділігін бағалау.
  • Үйге тапсырма: тақырып бойынша қысқаша әңгіме құрастыру және құстарды қорғау туралы 3 ереже жазу.