Кесе бос
Тәрбие сағаты
Достық еліне саяхат
Бұл материал — сынып ішіндегі қарым-қатынасты нығайтуға, ауызбіршілікті сақтауға және оқушылардың өзара түсіністігін арттыруға арналған психологиялық тренинг жоспары.
Мақсаты
- Оқушылар арасындағы қарым-қатынасты нығайту.
- Сынып ішінде ауызбіршілік пен сыйластықты сақтау мәдениетін қалыптастыру.
Түрі
Психологиялық тренинг (қарым-қатынасты түзету және дамыту).
Қажетті құрал-жабдықтар
I. Келісім шарт
Тренингтің басында оқушылармен ортақ ережелер қабылданады. Бұл — қауіпсіз әрі сенімді орта құрудың маңызды қадамы.
Ережелер
- Мұғалімді (тренерді) мұқият тыңдау.
- Белсенді қатысу.
- Өз ойын жасырмай, ашық айту.
- Бір-бірін бөлмей тыңдау және құрмет сақтау.
II. Амандасу — «Шаттық шеңбері»
Оқушылар шеңберге тұрып, бірге жылы көңіл-күй қалыптастырады. Төмендегі өлеңді хормен айтуға болады:
Көтеріліп көкке күн,
Күлімдеді маған да,
Күлімдеді саған да,
Нұрын шашып баршаға.
Сұрақ-ойтолғау
«Дос» деген кім? «Достық» деген не? Оқушылар өз ойларын еркін айтып, пікірлерін бөліседі.
III. «Бірлік» жаттығуы
Оқушылар шеңбер құрып тұрады да, екі жағындағы көршілерінің қолын ұстайды. Мақсат — қолды жібермей және жұдырықты ашпай, шеңбердің ортасынан кезекпен өту.
Нені дамытады?
- Командалық әрекет
- Ынтымақтастық
- Бір-біріне сенім
Талқылау сұрақтары
- Қай сәт қиын болды?
- Бірлік болмағанда не өзгерер еді?
- Бір-біріңе қалай көмектестіңдер?
IV. «Менің досым»
Оқушылар өз достары туралы қысқаша әңгімелейді: нені бағалайды, қандай қасиетін құрметтейді, достықта не маңызды деп санайды. Айтылған ойлар тренердің жетекшілігімен талқыланады.
Назар аударатын құндылықтар
V. Шағын лекция — Дастанның оқиғасы
Тренер оқушыларға төмендегі әңгімені оқып береді де, соңынан сұрақ қояды.
Бірде Дастан әжесіне қонаққа келді. Аулаға шықса, сол ауланың балалары ойнап жүр екен. Олармен танысқысы келген Дастан балаларға жақындап: «Сәлем! Мен Дастанмын. Мен сендермен ойнаймын», — деді.
Балалар Дастанның өзіне тым сенімді, бұйыра сөйлегенін және менсінбегендей әсер қалдырғанын ұнатпай, онымен достаспады. Ренжіген бала әжесіне келді. Әжесі немересіне әдеп сақтау жайлы бір маңызды ой айтты:
«Кеудеңді көтерсең, достарыңнан айырыласың».
Бұл оқиға сендердің де естеріңде болсын: достықта ең алдымен кішіпейілділік, сыйластық және жұмсақ қарым-қатынас маңызды.
Талқылау сұрақтары
- Балалар Дастанмен неге ойнамады деп ойлайсыңдар?
- Дастан өз сөзін қалай өзгерте алар еді?
- Достықта сөздің, үннің және көзқарастың рөлі қандай?
VI. «Мен қолды таңдаймын»
Қатысушылар шеңберге тұрады. Барлығы қол ұстасып, көздерін жұмады (тыныш әуен қосуға болады). Тренер нұсқау береді:
- Оң жақтағы көршіңнің қолына назар аудар. Ол қандай сезіледі? (кішкентай, нәзік, батыл, суық және т.б.)
- Сол қолға ауыс. Сол қол қандай әсер береді?
- Көздеріңді ашып, әсеріңмен бөліс: қол тигенде не сездің, қандай ой келді?
Мақсаты
Бір-бірін сезіну, эмпатияны күшейту, жақындық пен сенімділікті арттыру.
VII. «Сиқырлы кесе» визуализациясы
Қатысушылар қолдарын тізеге қойып, еркін отырады. Көздерін жұмып, бірқалыпты терең тыныс алады (баяу музыка қосуға болады). Тренер мәтінді баяу оқиды:
«Көз алдыңа аппақ, кең кеңістікті елестет. Бар зейініңді соған шоғырландыр. Сол кеңістіктен бір кесені көресің. Оны өзіңе ұнайтын түске боя. Енді кесені өзің жақсы көретін бір шырынға толтыр.
Жаныңда басқа біреудің бос кесесін елестет. Өз кесеңнен сол бос кесеге құй. Жанында тағы бір бос кесе пайда болады — оған да құй. Тағы бір кесе, тағы… Бос кеселерге құя бер: аяма.
Енді өз кесеңе қайта қара. Ол әлі де толы. Қалай ойлайсың, неге олай болды?»
Қорытынды ой
Егер біз біреуге жақсылық берсек, ол өзімізге де қайтады. Сыйластық танытып, қолдау көрсетсек, айналамыздағы адамдар да соны қайтарады.
VIII. Рефлексия — «Кешірім»
Оқушылар еркін жүріп, егер біреуді ренжіткен жағдай болса, достарынан, ата-анасынан немесе мұғалімдерден кешірім сұрайды. Соңында жылы сөз айтып, құшақтасуға болады.
Нәтиже
- Ішкі жеңілдеу және эмоционалдық тазалық.
- Қарым-қатынасты жұмсарту, ренішті азайту.
- Сынып ішінде сенім мен бірлікті күшейту.