Дарынды балалармен жұмыс жоспары
Бастауыш мектепте оқушының зерттеушілік қызығушылығын ерте ояту — оның ойлау мәдениетін, тілдік қорын және шығармашылық әлеуетін жүйелі түрде дамытудың тиімді жолы. Дарынды оқушыны анықтау, қолдау және бағыттау бүгінгі білім беру жүйесінің маңызды міндеттерінің бірі болып отыр.
Зерттеудің мақсаты
Зерттеу жұмысының басты мақсаты — баланың жеке тұлғалық ерекшеліктерінің дамуына жол ашу және қоғамдық өмірге бейімделген интеллектуалды тұлғаны қалыптастыру.
Қабілет пен шығармашылық
- Оқушылардың шығармашылық қабілетін дамытуға ерекше жағдай жасау.
- Шығармашылық және ғылыми ізденіс әдістерін меңгерту.
Қоғамдық және тілдік дағды
- Оқушыны шешен сөйлеуге, ойын анық жеткізуге үйрету.
- Еліміздің ғылыми әлеуетін арттыратын ұрпақ тәрбиелеу.
Зерттеудің ғылыми өзектілігі
Ғылыми-зерттеу жұмысы — ғылыми әдіс-тәсілдерді қолдана отырып, белгілі бір нысан туралы жаңа білім қалыптастыруға бағытталған жүйелі әрі мақсатты үдеріс. Ол білімді қоғамдық тұрғыдан көрсетудің және оқушының интеллектуалдық әлеуетін ашудың маңызды құралы болып табылады.
Негізгі басымдық
Ең бастысы — дарынды баланы анықтау, оқыту, тәрбиелеу және дамыту. Осы мақсатта мектептегі оқушылардың ғылыми қоғамы (ОҒҚ) сыныптан тыс және үйірме жұмысын оқу-тәрбие үдерісімен ұштастырып, оны жүйелі түрде жоғары деңгейге көтеруі тиіс.
Зерттеу жұмысының жаңашылдығы
Қазіргі білім беру реформаларының түпкі мақсаты — жаңашыл ойлайтын, шығармашылық деңгейде әрекет ете алатын, дүниетанымы кең, жан-жақты қалыптасқан тұлға тәрбиелеу. Бұл міндетті жүзеге асыру үшін талантты, қабілетті және ерекше дарынды оқушыларға жүйелі түрде айрықша көңіл бөлу қажет.
Заман талабы
Интеллектуалдық, кәсіби, адамгершілік, азаматтық, патриоттық және ұлттық-рухани қабілеттерді жетілдіруде жауапкершіліктің елеулі бөлігі оқушының өзіне жүктеледі.
Қатыстыру тетігі
Оқушыны ғылыми жұмысқа тарту үшін алдымен қызығушылығын оятып, зерттеу талаптарын қалыптастыру қажет: ақпаратты табу, саралау және оны басқаларға жеткізе білуге ұмтылдыру.
Шығармашылыққа баулу және өзіндік іс-әрекет
Оқушының зерттеуге деген ынтасын арттыру үшін ОҒҚ аясында қызықтыратын, ізденіске бағыттайтын танымдық-ағартушылық жұмыстар жүйелі ұйымдастырылуы керек. Шығармашылыққа баулудың және өзіндік іс-әрекет қалыптастырудың жолдары көп, алайда оларды бірізділікпен беру маңызды.
1) Репродуктивті деңгей
Білімді үлгі бойынша қабылдау, орындау және қайта жаңғырту дағдыларын қалыптастыру.
2) Шығармашылық мәні
«Шығармашылық» — ойлап табу, жаңалық жасау, жаңа шешім арқылы жетістікке жету.
3) Нәтижеге жетелейтін ізденіс
Ізденіс барысында оқушының қабілеті ашылып, білім мен ғылымға бейім жеке тұлға қалыптасады.
Шығармашылық тұлғаның ерекшелігі
Шығармашылық тұлға жас ерекшелігіне және қызығушылығына қарамастан, өзгелерден дарындылығымен, шұғыл шешім қабылдай алуымен, өз күшіне сенімділігімен, сезім ұшқырлығымен, табандылығымен және шабыттылығымен ерекшеленеді.
Зерттеудің ғылыми болжамы
Тілді дамыту жүйесі
Егер оқушылардың тілін дамыту үздіксіз және белгілі бір жүйемен жүргізіліп, жүйелі сөйлеуге дағдыландыру кешенді жұмыстар мен жаттығулар арқылы ұйымдастырылса, онда сөздік қорды байыту және шығармашылыққа бейімдеу мүмкіндігі арта түседі.
Жаңа технология мен нәтиже
Егер оқытудың жаңа технологиялары күтілетін білім нәтижелерін оқушының ауызша сөйлеу дағдысын дамытуға бағыттаса, онда зерттеушілік белсенділік те күшейеді.
Ерте бастау қағидасы
Ауызша сөйлеу дағдысын 1-сыныптан бастап қалыптастыру — оқушының келешекте қоғамдық-әлеуметтік ортада өз ойын еркін жеткізуіне, әдеби нормада жүйелі әрі шебер сөйлеуіне негіз қалайды. Сөйлеу дағдысы дамыған сайын бала бойындағы дарындылық та айқынырақ байқалады.
Дарынды тұлғада еркіндік, батылдық, ұшқырлық, сезімталдық, талдап-жинақтау сияқты кешенді қасиеттермен қатар, ерекше ой қызметі, қайшылықтарды түсіну қабілеті және шығармашылыққа құштарлық анық көрінеді.
Мұғалімнің рөлі және бірлескен қолдау
Оқушының әлеуетін ашу үшін мұғалімнің өзі де тұрақты ізденісте болуы қажет. Сабақта, тәрбие жұмысында және үйірме барысында баланы жүйелі бақылап, оның дарындылығын немесе тұрақты білім алуға бейімділігін дер кезінде танып-білу — негізгі шарт.
Жеке тұлғаға бағдар
- Дарынды оқушыны таба білу және әрқайсысына жеке тұлға ретінде қарау.
- Өзіне деген сенімін арттыру және өзара қатынасты жақсарту.
Үштаған байланыс
Ата-ана – оқушы – ұстаз арасындағы байланысты нығайтып, бір мақсатқа бағытталған жүйелі қолдау көрсету — бүгінгі күннің талабы.
Қорытындысында ғылыми-зерттеуге баулу — тек жоба жаздыру емес, оқушының тілін, ойлауын және тұлғалық сапаларын кешенді дамытатын ұзақ мерзімді педагогикалық жұмыс. Осы үдеріс дұрыс ұйымдастырылса, білім мен ғылымға бейім, қоғамдық ортада ойын еркін жеткізе алатын, шығармашыл ұрпақ қалыптасады.
Құжатқа ескерту
Бұл мәтін «Дарынды балалармен жұмыс жоспары» мазмұнын редакциялық өңдеуден өткізіп, құрылымдап берілген нұсқа. Қажет болса, жоспардың толық нұсқасын сыныптар, мерзімдер, іс-шаралар және күтілетін нәтижелер бойынша кесте түрінде де рәсімдеуге болады.