Қазақша рефераттар

Раушангүлдер тұқымдасы

Сабақ тақырыбы

Қосжарнақтылар класы. Раушангүлдер тұқымдасы (презентациямен)

Мақсаты

Жаңа материалды меңгерту арқылы Раушангүлдер тұқымдасының негізгі белгілерін таныту және басқа тұқымдастардан ажырата білуге үйрету.

Сабақ түрі және әдістері

  • Түрі: жаңа материалды баяндау.
  • Әдістері: сұрақ–жауап, ой қозғау, ой дамыту, мағынаны тану, жаңа технология элементтері.
  • Көрнекілігі: интерактивті тақта, электрондық оқулық, слайдтар, кеппешөптер.

Білімділік

Раушангүлдер тұқымдасының түрлерін, гүл құрылысы мен гүл формуласын ажырата білу.

Дамытушылық

Оқушылардың шығармашылық қабілетін, сөйлеу мәдениетін, ойлау және бірін-бірі тыңдау дағдыларын дамыту.

Тәрбиелік

Табиғатты аялауға, мейірімділік пен инабаттылыққа, еліміздің табиғи байлығына жанашырлықпен қарауға тәрбиелеу.

Сабақтың жүру барысы

I. Ұйымдастыру бөлімі

Сынып оқушыларын түгендеу, назарын сабаққа аудару.

Ойға жетелейтін жолдар

Адам меңгермейтін білім бар ма?
Жойқын істі тындырар күшің барда —
Оқы, үйрен, жас ұрпақ, бәрін меңгер,
Алға қойған мақсатың, ісің барда!

II. Ой қозғау (өткенді қайталау)

Өткен тақырыптарға қысқаша шолу (слайд арқылы). Төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз:

  1. Тірі ағзалар дүниесін неше патшалыққа (дүниеге) бөлеміз?
  2. Вирустар дүниесі дегеніміз не?
  3. Бактериялар (бытыраңқылар) дүниесінің негізгі ерекшелігі қандай?
  4. Саңырауқұлақтарды неліктен өсімдіктерге толық жатқызбаймыз?
  5. Саңырауқұлақтарды неше топқа бөлеміз?
  6. Өсімдіктер дүниесінің халық шаруашылығындағы маңызы қандай?
  7. Өсімдіктер дүниесін негізгі бөлімдерге қалай бөлеміз?
  8. Төменгі сатыдағы өсімдіктердің ерекшелігі неде?
  9. Жоғары сатыдағы өсімдіктерді қалай жіктейміз?
  10. Ашық тұқымдылар деп неге айтамыз?
  11. Жабықтұқымдыларды (гүлді өсімдіктерді) неге осылай атаймыз?
  12. Жабықтұқымды өсімдіктерді қандай белгілеріне қарап екі класқа бөлеміз?

III. Мағынаны тану (жаңа материал)

Сабақ жоспары

  1. Раушангүлдер тұқымдасына жалпы сипаттама.
  2. Жапырақтарының ерекшеліктері.
  3. Жемістерінің түрлері.
  4. Гүл формуласы.
  5. Табиғаттағы және адам өміріндегі пайдасы.

Негізгі тұжырымдар

  • Раушангүлділердің гүлсерігі қосқабатты.
  • Гүл шоғырлары әртүрлі болады.
  • Гүл бөліктері жиі 5-тік (мысалы: тостағанша — 5, күлте — 5) принципімен кездеседі.
  • Маңызы: тағамдық, сәндік, дәрілік, хош иісті заттар алынады.

Жаңа материалмен жұмыс: сөйлемді түзеп құрастыру

Берілген сөздер мен тіркестерді пайдаланып, біртұтас ғылыми сөйлем құрастырыңыз.

Тірек сөздер

3000-нан астам түрі, ағаш, шөп, бұта; жапырақтары — жай, күрделі, саусақ салалы; тостағанша 4, күлте 5; аталық көп, аналық 1; жемістері әртүрлі; тұқымында эндосперм болмайды.

Үлгі жауап

Раушангүлдер тұқымдасының ағаш, шөптекті және бұталы 3000-нан астам түрі бар. Жапырақтары жай немесе күрделі, кейде саусақ салалы болады. Гүлінде тостағанша көбіне 4–5, күлте 5, аталығы көп, аналығы 1 (кейде бірнешеу) кездеседі; жемістері алуан түрлі, тұқымында әдетте эндосперм болмайды.

Бекіту және тапсырмалар

Үй тапсырмасын тексеру (деңгейлік тапсырмалар)

I деңгей

  1. Бақша деген не? Онда қандай өсімдіктер өсіріледі?
  2. Асқабақ тұқымдасының ерекшеліктері қандай? Түрлерін атаңыз.

II деңгей

  1. Қияр мен қауын қай тұқымдасқа жатады? Сипаттама беріңіз.
  2. Орамжапырақ тұқымдасын неліктен «шаршыгүлділер» деп атайды?

III деңгей

  1. Орамжапырақ тұқымдасының халық шаруашылығындағы маңызы қандай?
  2. Орамжапырақ гүлінің формуласы: Т2+2К4А2+4Ж2. Түсіндіріңіз.

Биологиялық арифметика (есептер)

  1. Асқабақтың дұрыс өсуі және пісуі үшін 60 күн қажет. Егер 1 маусымда дәнін ексек, жемісін қай уақыттан бастап жинаймыз?

    Жауабы: шамамен 20 шілдеден бастап.

  2. Екі жылдық бұл өсімдікті алғаш испандықтар еккен, кейін Грецияға, Египетке, Римге таралған. Алғашында пісіріліп, түскі тамақ соңында тәтті тағам ретінде берілген; кейін орыстардың ұлттық тағамдарының біріне айналған. Бұл қандай көкөніс?
  3. Әр адам бір жылда ағаштан жасалған белгілі бір мөлшерде қағаз пайдаланады. Егер жанұяңда 4 адам болса, бір жылда қанша қағаз қажет?

    Ескерту: бастапқы шарттағы өлшем бірліктері әртүрлі берілгендіктен, есептеу нақты көрсеткішке сүйеніп нақтыланады.

  4. Бамбук тәулігіне 30 см, ал терек тәулігіне 2 см өседі. Бамбук теректен неше есе жылдам өседі?

    Шешуі: 30 : 2 = 15 есе.

  5. Құмырсқа 1 минутта ұясына 20 жәндік тасып әкелсе, 2 сағатта қанша жәндік тасып әкеледі?

    Шешуі: 20 × 120 = 2400 жәндік.

  6. Пәтердегі су краны дұрыс жабылмаса, 6 минутта 1 стақан су ағады. Осындай краннан 1 сағатта және 1 тәулікте қанша су ағады?

    Ескерту: литрге айналдыру үшін «1 стақан = ... мл» деп нақтылау қажет.

  7. Бір автомобиль бір күнде белгілі көлемде газ бөледі, оны жою үшін 17 терек қажет делік. Осындай 100 автомобильдің шығарындыларын азайту үшін қанша терек керек?

    Жауап: 17 × 100 = 1700 терек.

Шығармашылық жұмыстар

I топ

«Бес жол өлең»: гүл, шырша, қарағай тақырыптары бойынша.

II топ

«Сәлем хат»: тұқымдастар туралы қысқаша хат жазу.

III топ

Өсімдіктер туралы мақал-мәтелдер жинақтау және мағынасын түсіндіру.

Ізденіс тапсырмасы

Төмендегі сөйлемдерден өсімдік атауларын табыңыз:

  1. Сен тұратын қала қай жерде орналасқан?
  2. Сексенге келген апам уілдеп өлең айтып отыр.
  3. Хадиша апам ақтан, тарыдан жент жасады.

Өлшем атаулары (азық-түлікке қатысты)

Бір жапырақ

Нан, ет сияқты тағамдарға қатысты қолданылады.

Бір уыс

Дән, бидай, тары өлшемі.

Бір үгім / шөкім / шымшым

Тұз сияқты ұсақ заттардың өлшемі.

Ғылыми зерттеу (жедел сұрақтар)

  1. Йод қандай организмнен алынады? Балдыр.
  2. Пенициллин қандай саңырауқұлақтардан алынады? Зең саңырауқұлақтары.
  3. Ғарышқа ұшырылған балдыр: хлорелла.
  4. Қағаз қандай өсімдіктерден жасалады? шырша, көктерек.
  1. Сабағы ең жеңіл ағаш: бальса.
  2. Жемісі парашютке ұқсас өсімдік: бақбақ.
  3. Діңі ең жуан ағаш: баобаб.
  4. Күбі, келі, ағаш қасық, ожау, бесік, қамшы сабы, сандықша жасауға қолданылатын ағаштар: қарағаш, арша, емен, балқарағай, шырша.

Терминдер: ғылыми анықтамаларды айту

Вирусология

Вирустарды зерттейтін ғылым.

Цитология

Жасушаны зерттейтін ғылым.

Бриология

Мүктерді зерттейтін ғылым.

Алгология

Балдырларды зерттейтін ғылым.

Микология

Саңырауқұлақтарды зерттейтін ғылым.

Ботаника

Өсімдіктерді зерттейтін ғылым.

Микроскоп

Ұсақ нысандарды үлкейтіп көрсететін құрал.

Ұлпа

Құрылысы мен қызметі ұқсас жасушалар жиынтығы.

Симбиоз

Тірі ағзалардың өзара пайдалы бірге тіршілік етуі.

Микориза

Саңырауқұлақ пен өсімдік тамырының селбесуі.

Үйге тапсырма

  • «Қосжарнақтылар класы. Раушангүлдер тұқымдасы» тақырыбын оқу.
  • «Сәлем хат» жазу (тұқымдастың белгілерін қысқа әрі нақты сипаттау).
  • «Бес жол өлең» құрастыру.

Бағалау

Оқушылардың жауаптары, тапсырмаларды орындау сапасы және топтық жұмысқа қатысу белсенділігі бойынша бағалау жүргізіледі.