Қазақша рефераттар

Сендер ұлы ғалымдардың атомның құрылысы жөніндегі түсініктерінің қалай дамығанымен таныстыңдар

Мақсат пен міндеттер

Сабақтың негізгі мақсаты — атом құрылысы туралы ғылыми-теориялық көзқарас қалыптастыру және студенттердің ғылыми ойлауын жүйелеу.

Мақсат

Атомның құрылысы жайлы ғылыми-теориялық түсінік қалыптастыру.

Нәтиже

Тарихи шолу арқылы негізгі модельдер мен тұжырымдарды дәлелді түрде қорғай білу, ұғымдарды нақтылау.

Міндеттері

  • 1 Атомның құрылысын меңгерту, ғылыми көзқарас қалыптастырып, пәнге қызығушылықты арттыру және ой-өрісті кеңейту.
  • 2 Танымдық қабілетті және шығармашылық белсенділікті дамыту.
  • 3 Ғылымға қызығушылыққа тәрбиелеу, өз бетінше ізденуге бағыттау және кәсіптік бағдар беру.

Көрнекілік және ресурстар

Көрнекілігі

  • Резерфорд тәжірибесінің схемасы
  • Ғылым туралы нақыл сөздер
  • Ғалымдардың портреттері
  • Атом құрылысын бейнелейтін плакат
  • Формулалар жазылған топтамалар
  • Қорытынды схема

Қажетті құралдар мен материалдар

  • Электронды оқулық
  • Видеопроектор
  • 8 және 11-сынып оқулықтары
  • Студенттердің тірек конспектісі

Типі, әдісі, формасы

Сабақтың типі

«Ғалымдар кеңесі» форматындағы семинар сабағы.

Сабақтың әдісі

Проблемалап оқыту, оқу-танымдық әрекеттерді ұйымдастыру және ынталандыру (мотивациялық әдістер).

Сабақтың формасы

Іскерлік ойын түріндегі жаңа сабақ.

Мұғалім мен студенттің іс-әрекеттері

  1. Алдын ала тапсырма

    Мұғалім студенттерге алдын ала ізденіс тапсырмасын береді: 11-сынып физика оқулығындағы §35–36 тақырыптары бойынша тірек конспект жазу және атомның құрылысы мен қасиеттері туралы ғылыми түсініктерді талдауға дайындалу.

  2. Рөлдік баяндама және сұрақ-жауап

    Әр студент бір ғалымның атынан сөйлейді. Оқытушы сабақ барысында сұрақтар қойып, жауаптарға қарай нақтылап, пысықтап отырады.

  3. Ұйымдастыру

    Сабақты студент-ұйымдастырушы жүргізеді, пікірталас тәртібін сақтап отырады.

  4. Қорытындылау

    Оқытушы сабақ соңында материалды схемалық түрде жинақтап, негізгі тұжырымдарды бекітеді.

Сабақтың барысы

Кезеңдер

  1. I Ұйымдастыру
  2. II Білімді жан-жақты тексеру
  3. III Жаңа тақырыпқа өту
  4. IV Жаңа тақырыпты түсіндіру

Дәйексөз

«Әрбір ашылған жаңалық — одан әрі жүруге жол бермейтін шек емес, керісінше әлі зерттелмеген жаңа кеңістікке апаратын даңғыл. Ғылым бар жерде сансыз көп мәселелер таусылмайды; физиктер үшін жұмыссыз қалатын дәуір ешқашан тумайды».

Джозеф Томсон

Кіріспе сөз (мұғалім)

Бүгінгі сабақтың мақсаты — ғылым дамуына тарихи шегініс жасай отырып, Демокриттен бастап бүгінгі күнге дейінгі атомның құрылысы мен қасиеттері туралы ғылыми түсініктерге шолу жасау. Ғалымдар бұл жолға 2500 жыл жұмсады, ал біз осыны екі сабақта жүйелеп, мазмұнын ашуға тырысамыз.

Экспресс сұрақтар

  • Атом неден тұрады?

    Электрондар мен ядродан тұрады.

  • Атом ядросының заряды қандай?

    Оң зарядты.

  • Электрон қандай бөлшек?

    Теріс зарядты элементар бөлшек.

  • Электрон зарядының шамасы қанша?

    1,6 × 10-19 Кл.

  • Электрон массасы қаншаға тең?

    9,1 × 10-31 кг.

Сабақтың идеясы

Жоғары оқу орындары мен ғылыми орталықтарда «ғалымдар кеңесі» секілді талқылау алаңдары жұмыс істейді. Бүгінгі сабақта сол орталық жұмысының оқу-үлгісін көрсетеміз: әр қатысушы белгілі бір ғалымның рөлінде негізгі идеяны қорғайды, ал қалғандары сұрақ қоя отырып дәлелді ойлауға машықтанады.

Семинар жұмысын ұйымдастыру:

Бердібаева Салтанат (студент-ұйымдастырушы)

Рөлдік пікірталас: ғалымдар шеруі

Студенттер атом туралы көзқарастардың эволюциясын қысқаша, бірақ мазмұнды түрде баяндайды. Талқылау барысында тарихи тізбек пен логикалық сабақтастыққа мән беріледі.

Демокрит

Атом идеясының бастауы

Джон Дальтон

Атомдық ілімнің жүйеленуі

Иозеф Лошмидт

Молекулалық-кинетикалық бағалаулар

Исаак Ньютон

Классикалық негіз

Густав Кирхгоф

Спектрлік талдау бағыты

Дж. Дж. Томсон

Электронның ашылуы

Эрнест Резерфорд

Ядролық модель

Макс Планк

Квант идеясы

Альберт Эйнштейн

Кванттық түсіндірулердің кеңеюі

Нильс Бор және кейінгі зерттеушілер

Постулаттар, спектрлер, кванттық сипат

1913 жыл: Бор постулаттары (талқылау өзегі)

Сұрақ-жауап форматы

Мұғалім постулаттарды студенттерден сұрап, тұжырымдарды нақтылайды. Энергия деңгейлері арасындағы ауысуда: E1 > E2 болса — фотон сәуле шығарылады, ал E1 < E2 болса — фотон жұтылады.

Бордың қолдануы

Нильс Бор бұл постулаттарды сутегі атомының теориясына қолдана отырып, спектрлер мен деңгейлік ауысуларды түсіндіруге қадам жасайды.

Бор теориясына сәйкес (студент жауабы)

  • Атомдағы электрон орбитасының радиусы кез келген мәнді қабылдай бермейді.
  • Жарықтың жұтылуы — сәуле шығаруға кері процесс.
  • Атом аз энергиялы күйден көп энергиялы күйге өткенде жарық жұтылады.
  • Электрон қозған күйде шамамен 10-8 с уақыт болып, осы уақытта ядроны өте көп рет айнала алады.

Бор теориясының кемшіліктері (студент жауабы)

  • Классикалық механика мен электродинамиканы кванттық тұрғыда ұштастырғанымен, гелий және басқа элементтердің құрылысын толық түсіндіре алмады.
  • Атомдағы электрондардың қозғалысы планеталардың орбита бойымен қозғалысына толық ұқсамайды.

1922 жылы атом құрылысы жөніндегі зерттеулері үшін Нильс Борға Нобель сыйлығы берілді.

Келесі қадамдар

Талқылаудың жалғасында Луи де Бройль мен Макс Борн идеялары сөз болып, кванттық көзқарастың атом моделін түсіндірудегі рөлі айқындалады.

Қорытынды

Сабақ барысында сендер ұлы ғалымдардың атом құрылысы жөніндегі түсініктері қалай қалыптасып, қалай дамығанын жүйелі түрде қарастырдыңдар. Ой-өрістерің кеңейіп, табиғат құбылыстарын зерттеуде ғылым жолының ұзақ әрі күрделі екеніне көз жеткіздіңдер. Қорытынды бөлімде негізгі ұғымдар мен байланыстар қорытынды схема арқылы бекітіледі.

Материалдың толық нұсқасы

Қажет болса, қорытынды схеманың толық нұсқасын жүктеу бөлімі ұсынылады.

Толық нұсқасын жүктеу