Балаларды ұлттық аспаптармен таныстыру

Ұйымдастыру кезеңі

Балалар залға марш әуенімен кіреді. Сабақтың басында жетекші балалармен музыкалық амандасу жасайды.

Жетекші

«Сәлеметсіз бе, балалар?» (до – ре – ми – фа – соль – соль – соль)

Балалар

«Сәлеметсіз бе!» (соль – фа – ми – ре – до)

Қимыл жаттығуы

Музыка жетекшісі білезік тағып, өлеңмен қимылдарды орындатуға бағыт береді. Қимылдардың ырғағы мен мәнерлі орындалуына назар аударылады.

Оң қолымда білезік,
Сол қолымда білезік,
Сәнді көйлек киелік,
Бәріміз бірге билейік.

Екі қолды алға созып, қолды ішке қарай бұрау; тізені бүгіп тұру.
Екі қолды жоғары көтеріп, қол буындарын ішке қарай бұрау; тізені бүгіп тұру.
Қолды екі жаққа созып, қол буындарын бұрап, бір орында айналу.

Жаттығудан кейін балалар баяу әуенмен орындарына отырады.

Жұмбақ арқылы қызығушылық ояту

Жұмбақ

Ұзын мойын, екі ішек,
Қатар-қатар тепкі.
Басып қалсаң бір-бірлеп,
Күй шығады күмбірлеп.

Сұрақ-жауап

Сұрақ: Бұл жұмбақ қандай музыкалық аспап туралы?

Жауап: Домбыра.

Жетекші балалардан домбырадан басқа қандай ұлттық аспаптарды білетіндерін сұрайды.

Ұлттық аспаптар туралы қысқаша мәлімет

Сабақ барысында балалар қазақтың ұлттық музыкалық аспаптарының ерекшеліктерін, дыбыс шығару тәсілдерін және бір-бірінен айырмашылығын меңгереді.

Домбыра

Шертпелі

Домбыра — қазақтың ұлттық аспабы. Қос ішекті шертіп ойнайтын аспап. Халық арасынан шыққан шеберлер домбыраны ерекше әсемдеп жасап, күй арқылы ойды көркем жеткізген.

Қобыз

Ыспалы

Қобыз — ысқышпен ойналатын, қос ішекті көне аспап. Аңыздарға сүйенсек, қобыздың тарихы VIII ғасырда өмір сүрген күй атасы Қорқыт есімімен тығыз байланысты.

Жетіген

Шертпелі

Жетіген — жеті ішекті, шертіп ойнайтын көне аспаптардың бірі. Бұрауы болмайды: дыбысын жеті асықты ілгері-кейінді жылжыту арқылы келтіреді. Шанағы тұтас ағаштан ойылып жасалады.

Сыбызғы

Үрмелі

Сыбызғы — үрлеп ойнайтын көне аспап. Бармақ басатын үш тесігі бар. Үні самал желдей майда, жұмсақ әрі әсерлі. Әдетте ағаштан немесе қурайдан жасалады.

Тыңдау: күйдің үнін тану

Н. Тілендиев — «Ата толғауы»

Жетекші күйді үнтаспа арқылы тыңдатады. Тыңдау барысында балалар таныс аспаптардың үнін ажыратып, қандай аспаптардың дыбысы естілгенін атайды.

домбыра
қобыз
сыбызғы

Дидактикалық ойындар

Ойын: «Аспапты тану»

Ереже: Үнтаспадан аспаптың үні беріледі. Балалар қимылмен көрсетіп, қандай аспап екенін атайды.

Домбыра — қалай ойнайды? Шертіп (шертпелі аспап).

Қобыз — қалай ойнайды? Ысқышпен (ыспалы аспап).

Жетіген — қалай ойнайды? Шертіп (шертпелі аспап).

Сыбызғы — қалай ойнайды? Үрлеп (үрмелі аспап).

Сергіту сәті: «Әуенін тап»

Шарты: Музыка жетекшісі үнтаспадан әртүрлі әуендерден үзінді қояды. Балалар сол әуеннің қандай ән екенін естеріне түсіріп, атауын айтады.

Ойын: «Аспаптарды ажырат»

Шарты: Тақтаға ұлттық аспаптардың суреттерімен бірге әртүрлі басқа суреттер ілінеді. Балалар ұлттық аспаптарға жатпайтын суреттерді алып тастайды.

Қорытынды

Балалар шеңберге тұрады. Жетекші тақтада қалған суреттерді сұрайды: домбыра, сыбызғы, қобыз және басқа да ұлттық аспаптар.

Бекіту сұрақтары

Тақтада қандай суреттер қалды?
Оларды бір сөзбен қалай атаймыз? Аспаптар.
Ұлттық аспаптардың түрлерімен таныстық. Сабақ ұнады ма?

Сабақ соңында жақсы көңіл-күймен қоштасып, балалар марш әуенімен залды айналып шығады.

Сау болыңыздар! Марш әуенімен шығу