Архимед күшін түсіндіру
Архимед күші (Физика, 7-сынып)
Сұйыққа немесе газға батырылған денеге жоғары бағытталған кері итеру күші әсер етеді. Бұл құбылысты түсіну — қысымның тереңдікке байланысты өзгеруін және дененің «жүзу» себептерін нақты ұғынудың кілті.
Сабақтың мақсаты
Оқушылардың пәнге қызығушылығын арттыру және логикалық ойлау қабілетін дамыту.
Білімділігі
Архимед күшінің мағынасын және пайда болу себептерін түсіндіру.
Тәрбиелілігі
Ұқыптылыққа, жауапкершілікке және зеректілікке тәрбиелеу.
Дамытушылық
Тәжірибе арқылы сұйыққа не газға батырылған денеге әсер ететін кері итеру күшін көрсету.
Сабақтың барысы
-
1
Ұйымдастыру
Сыныптың дайындығын тексеру, сабақ мақсатын нақтылау.
-
2
Үй жұмысын тексеру
Өткен тақырып бойынша түсініктерді бекіту.
-
3
Слайдпен жұмыс
Негізгі ұғымдарды визуалды материал арқылы түсіндіру.
-
4
Тәжірибе жасау
Кері итеру күшін бақылау және қорытынды шығару.
-
5
Бекіту
Есептер мен сұрақтар арқылы түсінгенін тексеру.
-
6
Бағалау
Қатысу белсенділігі мен тапсырмалар нәтижесіне сүйене отырып бағалау.
Архимед заңының мәні
Сұйыққа немесе газға батырылған денені сол дене ығыстырып шығарған сұйықтың (немесе газдың) салмағына тең күш вертикаль жоғары қарай итереді.
Бұл заңды ежелгі Грецияның ұлы ғалымы, математик әрі механик Архимед ашқан.
Қысым күштерінің теңгерілуі: куб мысалы
Түсіндіру үшін сұйыққа қыры a-ға тең куб пішінді қатты дене батырылды деп алайық. Кубтың бүйір жақтарына әсер ететін қысым күштері бір-бірін компенсациялайды, сондықтан горизонталь бағытта қорытқы күш болмайды.
Ал кубтың жоғарғы және төменгі беттеріндегі қысым әртүрлі болады: тереңірек жатқан төменгі бетке түсетін қысым үлкенірек. Осы айырма нәтижесінде денеге жоғары бағытталған қорытқы күш пайда болады — бұл Архимед күші.
Негізгі идея
Қысым тереңдік артқан сайын өседі, сондықтан төменгі беттегі қысым жоғары беттегіден үлкен.
Нәтиже
Қысымдардың айырмасы денені жоғары итеретін қорытқы күшті туғызады.
Автор туралы
Тілеуберген Аманбол — Қызылорда облысы, Қазалы ауданы, Майдакөл ауылы, №98 орта мектептің физика пәні мұғалімі.