Қазақша рефераттар

Қандағы ерекше нәруызды зат

Сабақтың мақсаты

Оқушылардың білімін жүйелеп, қорытындылау арқылы ойлау және есте сақтау қабілеттерін дамыту; танымдық қызығушылығын арттыру; ұжымда жұмыс жасау дағдыларын қалыптастыру; белсенділігін көтеру; жылдам қимылдап, ұшқыр ойлауға үйрету.

Формат

Сайыс түріндегі сабақ: топтық жұмыс, жылдам жауап, дәлелді ой.

Негізгі идея

Теорияны өмірлік жағдайлармен байланыстырып, білімді бекіту.

«Ғажайып сұрақтар»

Әр сұраққа қысқа әрі нақты жауап беріңіз.

1-топ

  1. 1.Қан жасайтын мүше — сүйектің кемік майы.
  2. 2.Адам қанындағы эритроциттердің бірігіп қалуы — агглютинация.
  3. 3.Жартылай қозғалмалы байланысқан сүйектер — омыртқа жотасы.
  4. 4.Тұқым қуалау белгісін сақтайтын жіп, таяқша тәрізді түзіліс — хромосома.
  5. 5.Өсу гормонының артық синтезделуінен болатын ауру — акромегалия.
  6. 6.Сұйық дәнекер ұлпа — қан.
  7. 7.Жүйке жасушасының ұзын өсіндісі — аксон.
  8. 8.Жұлынның жалғасы — сопақша ми.
  9. 9.Көздің қосымша бөліктері — кірпік, қас, жас безі.
  10. 10.Ең ұзын бұлшық ет — тігінші бұлшық еті.

2-топ

  1. 1.Адам денесіндегі ең ұзын сүйек — ортан жілік.
  2. 2.Тромбоциттердің негізгі қызметі — қанның ұюы.
  3. 3.Құрылысы, түзілуі және қызметі ұқсас жасушалар тобы — ұлпа.
  4. 4.Ұйқы безінен бөлініп, қандағы қант мөлшерін реттейтін гормон — инсулин.
  5. 5.Сүйек қандай ұлпаға жатады? — дәнекер ұлпа.
  6. 6.Жасушаның «энергия станциясы» — митохондрия.
  7. 7.Организмнің тітіркендіргіштерге жауап реакциясы — рефлекс.
  8. 8.Жарық пен дыбысқа елең етіп, жылдам реакцияны қамтамасыз ететін ми бөлігі — ортаңғы ми.
  9. 9.Денедегі ең кішкентай сүйек қайда орналасқан? — ортаңғы құлақта.
  10. 10.Қозғалмайтын байланысқан сүйектер — бас сүйектері, сондай-ақ сегізкөз бен құйымшақ.

3-топ

  1. 1.Қандағы ерекше нәруызды зат — резус-фактор.
  2. 2.Жүйке жүйесінің қысқа өсіндісі — дендрит.
  3. 3.Биологиялық белсенді химиялық заттар — гормондар.
  4. 4.Тағам құрамында йод жетіспегенде болатын ауру — эндемиялық зоб.
  5. 5.Мидың орташа салмағы — 1300–1400 г.
  6. 6.Үш басты бұлшық ет — трицепс.
  7. 7.Эритроциттердегі ерекше нәруыз — гемоглобин.
  8. 8.Әмбебап донор қан береді: I, II, III, IV топтарына.
  9. 9.Жұлынның орналасқан жері — омыртқа жотасының өзегі.
  10. 10.Ағзаның ауру қоздырғыштарын қабылдамау қабілеті — иммунитет.

Ескерту

Кей ұғымдарда жазылым қателері кездесуі мүмкін. Бұл нұсқада терминдер ғылыми қолданысқа сай түзетілді (мысалы, эритроциттердің бірігіп қалуы — агглютинация).

Танымдық тапсырмалар

Төмендегі жағдаяттарды талдап, биологиялық білімді нақты дәлелмен негіздеңіз.

1-топ

Жағдаяттық сұрақ

Сұрақ

Скрипкашының мишығында ісік пайда болды. Ол бұрынғыша ойнай ала ма?

Жауап

Жоқ. Өйткені мишық қаңқа бұлшықеттерінің үйлесімді жиырылуын реттейді: әсіресе мойын, тұлға және аяқ-қол бұлшықеттерінің қимылын үйлестіреді, тепе-теңдікті сақтауға қатысады. Мишық зақымданса, қозғалыс дәлдігі төмендеп, қол-аяқ тез шаршайды; тепе-теңдік пен сөйлеу бұзылыстары байқалуы мүмкін.

2-топ

Тарихи фактқа талдау

Сұрақ

1492 жылы Рим папасы Иннокентий VII-ні «жасарту» мақсатында оған 10 жасар үш ұл баланың қанын ішкізгені айтылады. Бұл әрекет қан құюдың орнын алмастыра ала ма?

Жауап

Жоқ. Ішкен қан ас қорыту жүйесіне түсіп, нәруыздар мен басқа заттарға дейін қорытылып кетеді. Ал қан құю кезінде қан тікелей тамыр ішіне жіберіледі, яғни оның жасушалары мен плазмасы қанайналым жүйесінде нақты қызмет атқара алады.

Автор және дерек

Білім беру ұйымы

Бейнеу ауданы әкімдігінің Жұмағали Қалдығараев атындағы орта мектебі (КММ).

Пән мұғалімі

Биология пәні мұғалімі: Абдуллаева Маржан Алдонғарқызы.

Сайысты өткізуге арналған қысқа нұсқаулық

  • Сұрақтарға жауап беру уақытына шектеу қойыңыз (мысалы, 20–30 секунд).
  • Топтардың кезектілігін және ұпай қою ережесін алдын ала нақтылаңыз.
  • Танымдық тапсырмаларда жауапты тек айту емес, қысқаша дәлелдеуді талап етіңіз.