Қазақша рефераттар

Абай қысы

Абай тереңіне үңілу

Бұл сабақ — ұлы ақын Абай Құнанбайұлының өмірі мен шығармашылығын жинақтап, тереңнен талдауға арналған панорамалық «қазына сабақ». Негізгі назар: өткен тақырыптарды бекіту, көркем мәтінді талдау дағдысын дамыту және оқушының өз бетімен ой қорыта білуін қалыптастыру.

Сабақтың мақсаты

  • I

    Білімділік

    Абайдың өмірі мен шығармашылығы бойынша өткен тақырыптарды бекіту, қорытындылау.

  • II

    Дамытушылық

    Ақын шығармаларының кез келгенін талдай білу дағдысын жетілдіру, оқушының сөйлеу тілін дамыту.

  • III

    Танымдық

    Өз бетімен ізденуге, ой қорытуға дағдыландыру.

Сабақ форматы

Әдісі
Аралас, панорамалық
Түрі
Қазына сабақ

Көрнекіліктер

  • Ақынның портреті, фотосуреттер
  • Өлеңдерден үзінділер, эпиграф жазылған плакаттар
  • Абай туралы айтылған ұлы адамдардың сөздері
  • Сабақ жоспары, газет-журнал материалдары
  • Ақын шығармашылығына арналған папка, кітап көрмесі
  • Сөзжұмбақ, тест материалдары

Кіріспе: ойға шақыратын жолдар

Жүрегіңнің түбіне терең бойла,
Мен бір жұмбақ адаммын, оны да ойла.
Соқтықпалы, соқпақсыз жерде өстім,
Мыңмен жалғыз алыстым, кінә қойма.

Ақынның осы сөзі Абай өмірінің күрделілігін де, рух биігін де танытады: тар жол, тайғақ кешуде жүріп, ел мұңын асау жүрегінен ағыта жыр қылып төккен ұлы тұлға туралы сабақтың өн бойына осы идея өзек болады.

Жамбылдың Абай портретін көргендегі бағасы

Мына тұрған Абайдың суреті ме?
Өлең сөздің ұқсаған құдіретіне.
Ақыл, қайрат, білімді тең ұстаған
Өр Абайдың төтеген кім бетіне?

Сабақтың басталуы слайд арқылы көрсетіледі.

Сабақтың барысы

Ұйымдастыру кезеңі

Сыныпты сабаққа дайындау, назарды тақырыпқа шоғырландыру.

Сабақ жоспары

  1. IАбай — сазгер
  2. IIАбай — аудармашы
  3. IIIАбай — қарасөз шебері
  4. IVАбайдың табиғат лирикасы
  5. VӘдеби-теориялық талдау
  6. VIШығармашылық жұмыс
  7. VIIҚорытындылау

Үй тапсырмасы және таныстырылым

Маржан слайд арқылы Абайдың өмірбаянымен таныстырады.

Оқушылардың бөлімдер бойынша жұмысы

  • 1 Сабақ жоспары бойынша Құндыз дайындаған материалдарымен таныстырады.
  • 2 «Абай — аудармашы» бөлімі бойынша Құндыз таныстырып, соңында «Татьянаның хаты» әнін орындайды.
  • 3 Ауғанбай «Абайдың қарасөздері» тақырыбын слайд арқылы таныстырады.

Мұғалімнің түсіндірмесі: қарасөздің құндылығы

«Абай — бүгінгі адамға қажетті сауатты, ерекше білімді уағыздың иесі... Хакім Абайдың қара сөздері адам туралы ғылымның көркем сөзбен баяндалуы», — дейді ғалым А. Ісмақова.

Табиғат лирикасы: поэзиядағы кең тыныс

Абайдың орыс поэзиясынан алған ірі үлгілерінің бірі — табиғат лирикасы. Табиғат — адам баласы еңбек етіп, өмір сүретін орта; оны әлем классиктері әр қырынан жырлаған: біреулер таза пейзаждық сурет жасаса, екіншілері табиғат арқылы қоғамдық өмірді бейнелейді.

Абай табиғатты өзінше, қазақы дүниетаныммен сабақтастыра жырлады. Оның табиғат лирикасына жататын әйгілі өлеңдері: «Жаз», «Күз», «Қыс», «Қараша, желтоқсанмен сол бір-екі ай», «Желсіз түнде жарық ай».

Әсіресе «Қыс» өлеңінде ақын қысты өзгеше стильде суреттейді: бұл — орыс поэзиясының классикалық үлгісімен туған шығарма. Абайдың «қысы» Н. Некрасовтың «Аяз атасымен» үндес бейнеленеді. Өлеңде қыс келбеті арқылы көшпелі елдің тіршілігі, күзгі күйбеңі, табиғаттың жүдеу көрінісі және кедей ауыл тұрмысы айқын танылады.

«Адам мен табиғаттың бірлігі» тақырыбын игере отырып, Абай оны қазақ өмірімен терең байланыстырып, кең тыныста дамытты. Келесі кезеңде оқушылар өлеңдердің шығу тарихын слайд арқылы таныстырады.

Қорытынды және келесі қадам

Сабақ соңында бөлімдер бойынша талдаулар жинақталып, әдеби-теориялық тұжырым жасалады, шығармашылық жұмыс орындалады және қорытынды пікірлер айтылады.