Бұйрықты сөйлем
8-сынып қазақ тілі: жылдық жоспар және күнделікті сабақ жоспары
Бұл материал 8-сыныпқа арналған қазақ тілі пәні бойынша күнделікті сабақ жоспарының үлгісін ұсынады. Негізгі бөлімдердің бірі — «Бұйрықты сөйлем» тақырыбы.
Қамтылатын тақырыптар
- 6. Бұйрықты сөйлем
- 7. Сөйлем мүшелері
- 8. Тұрлаулы мүшелер
- 9. Бастауыш
- 10. Баяндауыш
Сабақ туралы
- Сабақтың тақырыбы
- Бұйрықты сөйлем
- Сабақтың түрі
- Дәстүрлі сабақ
- Сабақтың әдістері
- Сұрақ-жауап, тіл дамыту
- Көрнекіліктер
- Плакаттар, деңгейлік тапсырмалар және т.б.
- Пәнаралық байланыс
- Әдебиет, орыс тілі
Сабақтың мақсаты
Сабақ мақсаттары оқушылардың тілдік дағдыларын дамытуға, сөздік қорын байытуға және тұлғалық құндылықтарын қалыптастыруға бағытталған.
а) Танымдық-дағдылық мақсат
Түрлі әдістерді қолдану арқылы оқушылардың тапқырлығын, жылдамдығын және есте сақтау қабілетін арттыру. Сөйлеу мәдениетін жетілдіріп, шешендік өнерге баулу.
ә) Тіл байыту мақсаты
Оқушылардың ой-өрісін кеңейтіп, тілді байытатын мазмұнды әрі көркем сөз үлгілерін меңгерту: мақал-мәтелдер, нақыл сөздер.
б) Тәрбиелік мақсат
Оқушылар бойына әдептілік, инабаттылық, қарапайымдылық сияқты қасиеттерді қалыптастыру.
Сабақ барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушылармен амандасу, түгелдеу.
- Оқу құралдарын тексеру.
- Сыныптың тазалығына назар аудару.
- Оқушылардың зейінін сабаққа бағыттау.
2) Үй тапсырмасын пысықтау
Үй тапсырмасы сұралады. Өткен сабақты меңгеру деңгейін анықтау үшін төмендегі сұрақтар қойылады:
- 1 Сөйлемдер айтылу мақсатына қарай нешеге бөлінеді?
- 2 Хабарлы сөйлем дегеніміз не?
- 3 Сұраулы сөйлем дегеніміз не?
- 4 Лепті сөйлем дегеніміз не?
3) Жаңа сабақты түсіндіру: бұйрықты сөйлем
Біреуге бұйыру немесе белгілі бір әрекетті талап ету мақсатымен айтылатын сөйлем бұйрықты сөйлем деп аталады.
Бұйрықты сөйлемдер бұйыруды, іске қосуды, кеңес беруді, жалынуды, тілек-өтінішті білдіреді.
Есте сақта
Бұйрық мәнін білдіретін негізгі белгілер: дауыс ырғағы және баяндауыш тұлғалары.
Мысалдар
- Үйден шықпаңдар!
- Отты байқап отырсын.
4) Кітаппен жұмыс
28-жаттығу: мәтіннен бұйрықты сөйлемдерді тауып, олардың жасалу жолына талдау жасаңыздар.
5) Тақтамен жұмыс
Тақтада берілген бірнеше сөйлемге синтаксистік және морфологиялық талдау жүргізіледі.
6) Білімді бекіту
Өтілген тақырып бойынша сұрақтар қойылады. Түсінбеген тұстарға қосымша түсіндіру беріледі.
7) Бағалау
Оқушылардың үй тапсырмасын орындауы және жаңа сабаққа белсенді қатысуы бағаланады.
8) Үй тапсырмасы
«Менің борышым» тақырыбында шағын шығарма жазып келу.
Қысқаша қорытынды
Бұйрықты сөйлем — сөйлеушінің талап, өтініш, кеңес немесе әрекетке үндеу мағынасын білдіретін құрылым. Оны танып-білуге көмектесетін негізгі белгілер — дауыс ырғағы және баяндауыш тұлғасы.