Жібектің әкесі кім
Сабақ: «Қыз Жібек» жыры (9-сынып, қорытынды сабақ)
Бұл сабақта оқушылар «Қыз Жібек» жырының тақырыбы мен идеясын айқындап, басты кейіпкерлер — Төлеген мен Жібек бейнесін жан-жақты талдайды. Сонымен бірге жыр желісі бойынша білімдерін жинақтап, қорытынды жасайды.
Негізгі мақсаттар
- Жырдың тақырыбы мен идеясын анықтау; Төлеген мен Жібек бейнесін ашу; мазмұнды жинақтап, қорытындылау.
- Махаббат пен достықты қадірлеуге, сөзге тұрақты, сезімге берік болуға; салт-дәстүрді дәріптеуге тәрбиелеу.
- Сыни тұрғыдан ойлау дағдысын дамыту; өзіндік пікір айтуға, дәлелдеп талдауға үйрету; кейіпкер жанын ашатын сөз оралымдарын табу.
Сабақ форматы
- Типі
- СТО (сыни тұрғыдан ойлау)
- Түрі
- Қорытынды сабақ
- Әдістері
- Ой шақыру, топтастыру, талқылау кестесі, «Соңғы сөзді мен айтайын» стратегиясы, эссе.
Көрнекіліктер
- Кейіпкерлердің суреттері
- Слайдтар
- Кітаптар көрмесі
- «Қыз Жібек» фильмі
І. Ұйымдастыру кезеңі
Сабақтың мақсаттары таныстырылады. Үй тапсырмасы негізінде шығарма мазмұны бойынша тест алынады және интерактивті тақта арқылы тексеріледі.
Бағалау шкаласы
13/15
«5» бағасы
10/15
«4» бағасы
8/15
«3» бағасы
5/15
«2» бағасы
Тест сұрақтары (15 сұрақ)
-
1) Базарбайдың Төлегеннен бұрын қанша ұлы болды?
- А) 6
- Ә) 7
- Б) 8
- В) 9
-
2) Базарбайдың ұлдары қалай опат болды?
- А) Жол апатына ұшырады
- Ә) Жау қолында қалды
- Б) Оба ауруына ұшырады
- В) Шетінеп кетті
-
3) Төлеген мен Сансызбайдың арасы неше жас?
- А) 9
- Ә) 5
- Б) 3
- В) 7
-
4) Төлеген қай жасында қалыңдық іздеуге шықты?
- А) 10
- Ә) 11
- Б) 12
- В) 13
-
5) Төлеген өзіне лайық қалыңдық барын кімнен естиді?
- А) Көршісінен
- Ә) Анасынан
- Б) Досынан
- В) Саудагерден
-
6) Төлеген елден қанша жорға алып шығады?
- А) 40
- Ә) 100
- Б) 200
- В) 250
-
7) Төлеген мен Жібекті таныстыруға кім себепші болады?
- А) Шеге
- Ә) Қаршыға
- Б) Қасындағы қосшылары
- В) Жібектің жеңгесі
-
8) Жібектің әкесі кім?
- А) Сырлыбай
- Ә) Тоқтарбай
- Б) Қарабай
- В) Сарыбай
-
9) Жібектің қанша ағасы бар?
- А) 3
- Ә) 6
- Б) 7
- В) 5
-
10) Төлеген кімнің қолынан қаза табады?
- А) Қаршыға
- Ә) Бекежан
- Б) Қалмақ
- В) Қарақшы
-
11) Төлеген өлген соң, Жібекті кім айттырады?
- А) Бекежан
- Ә) Қорен
- Б) Шеге
- В) Сансызбай
-
12) «Қыз Жібек» фильмі қай жылы шыққан?
- А) 1980 ж.
- Ә) 1960 ж.
- Б) 1970 ж.
- В) 1990 ж.
-
13) Сценарийдің авторы кім?
- А) А. Құнанбаев
- Ә) Ғ. Мүсірепов
- Б) С. Мұқанов
-
14) Жібектің рөлін сомдаған актриса?
- А) Айгүл Иманбаева
- Ә) Меруерт Өтекешова
- Б) Фарида Шәріпова
-
15) Жырдың сюжеті қандай?
- А) Жігіттің елін қорғауы
- Ә) Жігіттің егін салуы
- Б) Жігіттің үйленуі
ІІ. Негізгі бөлім
Қызығушылықты ояту
«Қазақтың қызы» әні қойылады. Одан кейін оқушыларға: «Әңгімеміздің жалғасы қандай болмақ?» деген сұрақ қойылып, жауаптары тыңдалады. Сабақтың негізгі ойы нақтыланады: бүгін оқушылар «Қыз Жібек» жыры бойынша білімдерін толық көрсетіп, талқылап, сарапқа салады.
Топтастыру тапсырмалары
І топ
Топтастыру арқылы «Қыз Жібек» жырының мазмұнын жүйелеп айту.
ІІ топ
Жыр кейіпкерлері бойынша топтастыру жасау.
ІІІ топ
Жырдағы салт-дәстүрлерді топтастыру.
Мұғалім «шашу» үлгісінде тапсырма ұсынады: әр топқа талқылау кестесінің сұрақтары беріледі. Топтар жауаптарын флипчартқа түсіріп, дәлелдермен қорғайды.
Талқылау кестесі
І топ: «Не болды?»
- 1) Төлегеннің дүниеге келуі және ер жетуі.
- 2) Төлегенді Ақжайық сұлуларына кім ынтық етті? Ақжайыққа аттануы.
- 3) Қыз Жібекті Төлегенге кім жолықтырды? Дәлелдеңіз.
ІІ топ: Қарым-қатынас және уәде
- 1) Жібек Төлегенді неліктен менсінбейді?
- 2) Жібек Төлегенді еліне неліктен жібергісі келмеді?
- 3) Төлеген қандай уәде берді? Уәдесін орындады ма? Неліктен? Дәлелдеңіз.
ІІІ топ: Тағдыр түйіні
- 1) Төлегеннен айырылғаннан кейін Жібектің басына қандай қиындық туды?
- 2) Жібек Қорен қалмақтан құтылудың жолын қалай табады?
- 3) Сансызбай кім? Жібек неге оған тұрмысқа шығады? Дәлелдеңіз.
Фото-жұмбақ: «Үнсіз үзінді»
Үзіндіде Төлеген мен Жібектің әңгімелесіп отырған сәті көрсетіледі, бірақ дыбыс өшірулі болады. Оқушылар көрініске сүйене отырып, кейіпкерлердің не туралы сөйлесіп отырғанын болжап, диалог құрастырады.
Назар аударатын тұстар: кейіпкерлердің бет-әлпеті, ым-ишарасы, көзқарасы және көңіл-күй өзгерісі. Дайын диалогтар сынып алдында тыңдалады.
ІІІ. Қорытынды бөлім
«Соңғы сөзді мен айтайын» стратегиясы арқылы әр топ өз тұжырымын айтып, дәлелдермен қорытындылайды.
І топ: Әке талабы және теріс бата
- Базарбайдың баласына қойған талабы дұрыс па?
- Теріс бата туралы не айтуға болады?
ІІ топ: Төлегеннің таңдауы
- Төлегеннің жыр басынан жасаған іс-әрекеті дұрыс па?
- Қазіргі қоғамда сондай ер азаматтар бар ма?
ІІІ топ: Жібектің шешімі
- Жібектің Сансызбайға тұрмысқа шығуы дұрыс па?
- Бұл шешімнің әлеуметтік және адамгершілік негізі қандай?
IV. Бағалау
Оқушылардың тест нәтижесі, топтық жұмысқа қатысуы, дәлел ұсынуы және шығармашылық тапсырмалардағы белсенділігі негізінде бағаланады.
V. Үй тапсырмасы
«Махаббат деген…» тақырыбына жырдан алған әсеріңіз бойынша эссе жазу.
Кеңес: эсседе жырдағы нақты оқиғаларға, кейіпкер әрекетіне және өз көзқарасыңызға сүйеніп, тұжырымды ой айтыңыз.