Қазақша рефераттар

Түнде ұшатын құс

Табиғат таңғажайыптары: сыныптан тыс сабақтың мазмұны

Сабақтың түрі

Сыныптан тыс сабақ

Көрнекіліктер

  • Интерактивті тақта
  • Қызықты сұрақтар салынған конверттер

Мақсаты

  1. Оқушылардың биология пәнінен алған білімін жинақтап, қорытындылау.
  2. Әртүрлі сұрақтар арқылы биология бойынша білімін, шығармашылық қабілетін және дүниетанымын дамыту.
  3. Шапшаңдыққа, тез ойланып, өз ойын толық әрі еркін жеткізуге және биологиялық тілде сөйлеуге тәрбиелеу.

Кіріспе: табиғат туралы ой

Биология — табиғат сырын тануға жетелейтін ғылым. Табиғаттың құпиясы тұңғиық: білсек те, ізденсек те, әр қадам сайын жаңа қырын ашамыз. Табиғатты қадірлеу — ұрпақ алдындағы жауапкершілік. Жер, су, өсімдік — адамзаттың ең жақын досы; оларды қорғау — парыз.

Қоршаған ортаны ластамау туралы үндеу

Табиғатты ластау — өз болашағымызды әлсірету. Әрқайсымыз күнделікті өмірде қарапайым әдеттерді қалыптастыру арқылы табиғатқа қамқор бола аламыз: қоқысты сұрыптау, су мен электрді үнемдеу, жасыл желекті қорғау.

Автор: 10 «А» сынып оқушысы Атантай Руслан

Химия: күнделікті өмірмен байланыс

Неге химия маңызды?

Химияны оқу — әр адамға қажет дағды. Ол түрлі елде, түрлі тілде оқытылады, өйткені химия күнделікті өмірде үнемі кездеседі. Табиғат құбылыстарын түсінуге және ғылымға қызығушылықты арттыруға жол ашады.

Ғылымға көз ашу

Химия әлемі — қызық әрі тартымды. Әр бөлімін зерделесек, табиғаттың ғажабын тереңірек танимыз және білімімізді өмірде қолдануды үйренеміз.

Орындағандар: 8 «Б» сынып оқушылары

«Ойланайық, ойнайық»: сұрақ-жауап бөлімі

Оқушыларға арналған қызықты сұрақтар биологиядан негізгі ұғымдарды еске түсіріп, жылдам ойлауға және нақты жауап беруге үйретеді.

20 сұрақ — 20 жауап

Терминдер мен фактілерді бекітуге арналған тапсырмалар.

  1. Мүктің тамыр қызметін атқаратын мүшесі — ризоид.
  2. Жіп тәрізді көпжасушалы жасыл балдыр — спирогира.
  3. Шымтезек мүгінің латынша атауы — сфагнум.
  4. Қарағайлы орманда жиі кездесетін споралы өсімдік — плаун.
  5. Көбелектің дернәсілі — жұлдызқұрт.
  6. Қолға үйретілген бунақдене — бал ара.
  7. «Жер жаңғағы» деп аталатын өсімдік — арахис.
  8. «Дүние жүзінің негізгі наны» деп аталатын өсімдік — бидай.
  9. Жемісі ең үлкен өсімдік — асқабақ.
  10. Ең ірі жылан — анаконда (6–10 м).
  11. Дәрі алынатын бактерия — пенициллин.
  12. Жарықта түзілетін органикалық зат — крахмал.
  13. Ең кішкентай құс — колибри.
  14. Көздерін әр жаққа қарай қозғалтатын жануар — хамелеон.
  15. Шөлде ең ұзақ ұйықтайтын жануар — тасбақа.
  16. Өсімдіктерді зерттейтін ғылым — ботаника.
  17. Жануарларды зерттейтін ғылым — зоология.
  18. Жасуша ішіндегі, шырынға толы орта — цитоплазма.
  19. 1665 жылы өсімдік қабығының жұқа кесіндісін микроскоппен қараған ағылшын ғалымы — Роберт Гук.
  20. Өсімдік тамырларының негізгі екі түрі — кіндік тамыр және шашақ тамыр.

Мақал-мәтелдер сайысы

Ереже: басталған мақал-мәтелді ойыншы аяқтайды. Әр дұрыс жауап үшін 10 ұпай беріледі.

  • Жылқыда өт жоқ, … құста сүт жоқ.
  • Сулы жер — … нулы жер.
  • Тау бұлағымен көрікті, … бұлақ құрағымен көрікті.
  • Қораңда малың болсын, … көшеңде талың болсын.
  • Дәрі шөптен шығады, … дана көптен шығады.
  • Дала көркі — мал, … өзен көркі — тал.
  • Ағаш ексең аялап, … басыңда болар саябақ.
  • Ағаш көркі — жапырақ, … адам көркі — шүберек.
  • Құты кеткен жердің … құсы кетер.
  • Ізденген … жетеді мұратқа.

Ұпайлық тапсырмалар: 20 / 30 / 40

Тақтада ұпайлар жазылған шаршылар ілінеді. Әр санның артында сұрақ жасырылады. Дұрыс жауап берген оқушы сәйкес ұпайды алады.

20 ұпай

  • Оң: Қызыл, сары түсті пластид — хромопласт.
  • Орта: Өсімдік тәрізді қоректенетін жәндік — эвглена.
  • Сол: «Күн гүлі» деп аталатын өсімдік — күнбағыс.

30 ұпай

  • Оң: Құстардың тыныс алу ерекшелігі — қосарлы тыныс алу.
  • Орта: Адамның шығу тегі мен нәсілдік ерекшеліктерін зерттейтін ғылым — антропология.
  • Сол: Түнде ұшатын құс — үкі.

40 ұпай

  • Оң: Құстардың қауырсынын майлайтын без — құймышақ безі.
  • Орта: Жаңа Зеландиядағы қанатсыз түйеқұстың ең кіші түрі — киви.
  • Сол: Екі ағзаның пайдалы селбесуі — симбиоз.

Шешендік өнері: ойды дәл әрі еркін жеткізу

Тақтада 1–5 сандары бар шаршылар ілінеді. Оқушы санды таңдап, шыққан тақырып бойынша өз ойын жүйелі түрде жеткізеді.

  • 1. Гүл — адам өмірінің сәні.
  • 2. Темекі — денсаулық дұшпаны.
  • 3. Қымыз — шипалы сусын.
  • 4. Пияз — ауруға қарсы мың да бір ем.
  • 5. Өсімдік — өмір тірегі.

«Кім тапқыр?»: денсаулыққа қатысты сұрақ-жауап

Туберкулезден сақтану

  • Басқа адамның аузындағы сағызды шайнамау.
  • Әр адамның жеке орамалы, сабыны және тіс щеткасы болуы.
  • Жеке гигиенаны тұрақты сақтау.

Темекінің зияны

Темекі — адамға тілсіз жау. Оның құрамындағы никотин ағзаға зиян келтіреді. Күніне 15–20 тал темекі шегу жүрек, бауыр және өкпе қызметін бұзады. Ұзақ уақыт темекі тарту өмір ұзақтығын қысқартуы мүмкін.

Нашақорлық қаупі

Нашақорлық — адам өміріне аса қауіпті әдет. Ол денсаулыққа ауыр зиян келтіріп, әсіресе мидың қызметін бұзады. Сондықтан одан әрқашан аулақ болу қажет.

Қорытынды ой

«Шынықсаң — шымыр боласың» дейді халық. Ендеше адамның басты байлығы — денсаулық. Деніміз сау болуы үшін спортпен айналысып, дұрыс тамақтанып, тазалықты сақтайық.

Дені сау, құрыш білекті, батыл жүректі, салауатты өмір салтын орнықтыруға дайын ұрпақ болып өсіңдер.