Сфера және шар
Сабақ тақырыбы: Сфера және шар
Бұл сабақта сфера мен шар ұғымдары нақты анықтамалар арқылы түсіндіріліп, олардың элементтері мен қасиеттері қарастырылады. Материалды меңгерту барысында көрнекілік пен практикалық жұмыстарға сүйене отырып, есеп шығару дағдылары дамытылады.
Сабақтың мақсаты
- Білімділік: сфера мен шардың анықтамаларын таныстыру, олардың элементтерін түсіндіру.
- Дамытушылық: қасиеттерді қолдана отырып есептер шығарту, шығармашылықпен жұмыс істеуге ықпал ету, өз бетімен жұмыс істеу белсенділігін арттыру.
- Тәрбиелік: ұйымшылдыққа, бір-бірінің пікірін тыңдауға, ұқыптылыққа баулу.
Сабақ туралы
- Сабақтың түрі
- Жаңа сабақ
- Сабақтың әдісі
- Көрнекілік, практикалық
- Пәнаралық байланыс
- География, физика
Көрнекіліктер
- Тақырыпты ашатын слайдтар
- Шардың макеті
- Глобус
Сабақтың жоспары
I. Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылардың назарын сабаққа аудару, жұмысқа бағыттау.
II. Үй тапсырмасын тексеру
- Шеңбер мен дөңгелектің айырмашылығы мен ұқсастығы қандай?
- Радиус, диаметр, хорда, сектор ұғымдарына анықтама беріңіз.
III. Жаңа тақырыпты түсіндіру
Сфера — жарты шеңбер өз диаметрі бойымен айналғанда алынатын бет.
Шар — жарты дөңгелек өзін шектейтін диаметрі бойымен айналғанда алынатын дене.
Маңызды: шардың беті — сфера.
Элементтер
- Сфераның (шардың) кез келген екі нүктесін қосатын кесінді — хорда.
- Орталық арқылы өтетін хорда — диаметр.
Географиямен байланыс
- Жер шар тәріздес.
- Ең үлкен қиманың шеңбері — экватор.
- Қалған кіші шеңберлер — параллельдер.
- Жарты шеңберлер — меридиандар.
Қима туралы қасиет
Шарды (немесе сфераны) жазықтықпен қиғанда пайда болатын кез келген қима — дөңгелек (шеңбер) болады. Сол қиманың центрі шардың (сфераның) центрінен қиюшы жазықтыққа түсірілген перпендикулярдың табанымен сәйкес келеді.
IV. Есептер шығару
Есеп
Шардың радиусы 8 см, ал қиманың радиусы √15 см. Шардың центрінен қима жазықтығына дейінгі қашықтықты табыңыз.
Шешуі
AO² = OB² − AB²
AO² = 64 − 15 = 49
AO = 7 см
Жауабы: 7 см