Фонетика термин сөз
Сабақтың тақырыбы
Фонетика туралы түсінік. Тіл туралы түсінік.
Сабақтың мақсаты
- Білімділік: оқушыларға фонетика туралы түсінік беру; тіл дыбыстарының адам өміріндегі маңызы мен құрамдары туралы ұғым қалыптастыру; жаттығулар және қосымша тапсырмалар арқылы білімді бекіту.
- Дамытушылық: оқушылардың лингвистикалық дүниетанымын кеңейту; жан-жақты тапсырмалар арқылы білімін тереңдету; фонетикалық талдау дағдыларын дамыту.
- Тәрбиелік: адамгершілікке, еңбекті дәріптеуге, ана тілін құрметтеуге тәрбиелеу.
Сабақ туралы мәлімет
- Сабақтың типі
- Жаңа сабақты түсіндіру
- Сабақтың түрі
- Дәстүрлі
- Әдіс-тәсілдері
- Түсіндіру, сұрақ-жауап, жаттығу, салыстыру
- Көрнекілігі
- Слайд арқылы сабақ кезеңдері
- Пәнаралық байланыс
- Ауыз әдебиеті
- Жаңа технология
- Сын тұрғысынан ойлау технологиясы
Сабақтың барысы
Сабақ кезеңдері құрылымды түрде ұйымдастырылады: ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру, қызығушылықты ояту және жаңа ұғымды меңгерту.
I. Ұйымдастыру кезеңі
- 1 Оқушылармен сәлемдесу.
- 2 Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру.
- 3 Оқушылардың зейінін сабаққа аудару: бүгінгі сабақ күнделікті сабақтан өзгеше өтеді.
II. Қызығушылықты ояту
Өткен тақырыптар бойынша берілген тапсырмалардың жауабын дәл тапсаңыздар, сөзжұмбақты шешіп, жаңа сабақтың тақырыбын анықтаймыз.
1) Ойды әдепті, сыпайы етіп жеткізу
Эвфемизм
2) Айтылуы бірдей, мағынасы басқа сөздер
Омоним
3) Айтылуы әр түрлі, мағынасы бірдей сөздер
Синоним
4) Дөрекі, әдепсіз сөздер
Дисфемизм
5) Атын тура айтуға болмайтын сөз
Табу
6) Тіліміздегі сөздердің жиынтығы
Лексика
7) Басқа тілден енген сөздер
Кірме сөздер
8) Белгілі бір аймақта ғана қолданылатын сөздер
Диалект сөздер
Осылайша, жаңа сабағымыздың тақырыбы фонетика екені анықталды.
Фонетика — термин сөз. Термин сөз дегеніміз не?
III. Мағынаны тану
Фонетика — грек тілінен шыққан сөз, мағынасы «дыбыс». Фонетика — тіл білімінің дыбыстық жағын зерттейтін саласы.
Тіл — дыбыстық құбылыс
Адамның тілі — дыбыстық тіл. Дыбыс болмаса, тіл өмір сүре алмас еді.
Сөз дыбыстардан құралады
Сөз дыбыстардың тіркесінен жасалады. Бір дыбыс бірнеше сөздің құрамында қайталанып қолданыла береді.
Дыбыс өзгерсе — мағына өзгереді
Дыбыстардың саны, орны немесе бір дыбыстың ауысуы сөз мағынасына әсер етеді.
1) Бір дыбыс ауысса
Дыбыс саны бірдей, бірақ бір дыбыс өзгеше болғандықтан, мағына да өзгереді:
2) Дыбыс саны әр түрлі болса
Сөздегі дыбыс саны өзгерсе, сөздің тұлғасы да өзгереді:
3) Дыбыстардың орын тәртібі өзгерсе
Дыбыстардың орны ауысқан кезде де мағына өзгеруі мүмкін:
Жұп
ТАС — САТ
Жұп
ҚАС — САҚ
Жұп
ҚАЛ — ЛАҚ