Қазақша рефераттар

Аға әдепті болса іні әдепті, Апа әдепті болса сіңлі әдепті

Аға мен іні туралы мақал-мәтелдер

Қазақ дүниетанымында аға мен іні қатынасы — тәрбие, өнеге, жауапкершілік пен мейірімге құрылған байланыс. Төмендегі мақал-мәтелдер ағалықтың қадірін, інінің ізетін, сондай-ақ отбасындағы үлгінің күшін айқын көрсетеді.

Негізгі ойлар

Бұл мақал-мәтелдерде аға — бағыт беруші, іні — ізін жалғаушы; әдеп — қарым-қатынастың өзегі; ал үлгі — тәрбиенің ең әсерлі жолы ретінде көрінеді.

Өнеге, әдеп және мейірім

  • Аға — бор, іні — тас.

  • Аға адасса, іні із кеседі.

  • Аға алдында арсыз іні сөйлейді.

  • Аға алдында пейіліңді көрсет, іні алдында мейіріңді көрсет.

  • Аға әдепті болса, іні әдепті; апа әдепті болса, сіңлі әдепті.

  • Ардагер аға алдында тұрсын, әдепті іні артында тұрсын.

Ақыл, нақыл және ұстаздық

  • Аға болсаң ақыл айт, ақыл айтсаң мақұл айт.

  • Ағадан ақыл, атадан нақыл.

  • Ағадан ақыл, ініден ізет.

  • Аға ініге ұстаз, апа сіңліге ұстаз.

  • Арттағыны қозғау — ағалық, алдағыны болжау — даналық.

Үлгі, өсу және тұрмыс тәжірибесі

  • Ағадан қалғанды іні киіп өседі, ападан қалғанды сіңлі киіп өседі — көргенін бойына түйіп өседі.

  • Аға еңбекпен көркем, бала біліммен көркем.

  • Ағаны көріп іні өсер, апаны көріп сіңлі өсер.

  • Ағасына қарай інісі, апасына қарай сіңлісі.

  • Аға ішкен бұлақтан інісі де су ішеді.

Береке, дәулет және елдік

  • Амандық — ағадан.

  • Ағаның үйі — ақ жайлау.

  • Ағасы ақылдының ауылы азбайды, жеңгесі шебердің жеңі тозбайды.

  • Ел ағасыз болмас, көл жағасыз болмас.

  • Елдің баласы бола алмаған — ағасы да бола алмайды.