Сабақтың түрлері
Биология, 6-сынып
Сабақ — өркеннің негізгі бөлігі және қоректік заттарды өткізу мүшесі
Сабақ — өсімдіктің жер асты мүшелері мен жер үсті мүшелерін жалғастырып тұратын орталық тірек. Ол өсімдіктің құрылымын ұстап тұрып қана қоймай, қоректік заттардың қозғалуына және мүшелердің орналасуына мүмкіндік береді.
Сабақтың мақсаты
Оқушыларға өсімдіктің сабағы, оның түрлері және түрі өзгерген сабақтар туралы мәлімет беру; сабақтың құрылысы туралы жалпы түсінік қалыптастыру.
Сабақтың негізгі қызметтері
-
Бекіту қызметі: сабаққа бүршік, жапырақ, гүл және жеміс бекінеді.
-
Өткізгіштік: қоректік заттар сабақ арқылы қозғалады.
-
Қор жинау: органикалық заттар қорға жиналады.
-
Көбею: өсімдіктің көбеюіне қатысады.
Өсімдік сабақтарының жалпы жіктелуі
Шөптекті
Жұмсақ, көбіне қысқа өмірлі өсімдіктерге тән.
Ағаштекті
Көпжылдық, діңі айқын, берік келеді.
Сүректі
Жақсы жетілген сүрек қабаты болады, төзімділігі жоғары.
Сабақтың түрлері
Тік сабақты
Тік өсіп, өсімдікке тірек қызметін айқын атқарады.
Жатаған сабақ (желі сабақ)
Өте әлсіз әрі жұмсақ болады, жер бауырлап жатады. Мұртшалары арқылы ұзарып, топыраққа тиген жерінен қосалқы тамырлар дамиды.
Шырмалғыш сабақ
Нәзік болғандықтан айналасындағы өсімдіктерге шырмалып өседі.
Қысқарған сабақ
Кейбір өсімдіктерде сабақ өте қысқа болып келеді.
Өрмелегіш сабақ
Мұртшалары, емізікше өсінділері немесе жабысқақ түктері арқылы басқа өсімдікке жабысып, өрмелеп өседі.
Сабақтың ішкі құрылысы
Қабық
Өң: ішке күн сәулесінің өтуіне ықпал етеді.
Тоз: ішке оттегінің өтуіне мүмкіндік береді.
Тін: беріктік пен мықтылық береді.
Камбий
Өсу ұлпасы; сабақты жуандатып, жаңа қабаттардың түзілуіне қатысады.
Сүрек
Негізгі тірек және өткізгіш бөлік; жыл сайын жаңа қабаттар қалыптасады.
Өзек
Сабақтың орталық бөлігі; қоректік заттардың жиналуына қатысуы мүмкін.
Сабақтың жуандап өсуі
Ағаштағы бүршіктер мен жапырақтар зақымданбаса, камбий жасушалары белсенді бөлінеді. Камбий жасушаларының бөлінуі нәтижесінде сүректе жыл сайын жаңа сүрек қабаты пайда болады. Бұл қабаттар жылдық шеңбер немесе жылдық қабат деп аталады.
Дереккөз
№10 жалпы орта мектеп. Биология пәнінің мұғалімі: Жұмабаева Г. Б.