Қазақша рефераттар

Домбыраның құрылымы

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Қазақ халқының сәндік-қолданбалы өнері туралы жалпы мағлұмат беру, оның негізгі түрлерімен таныстыру.

Дамытушылық

Ұлттық бұйымдардың адам өміріндегі маңызын түсіндіру және оқушының шығармашылық қабілетін жүйелі дамыту.

Тәрбиелік

Ұлттық салт-дәстүрге құрмет, отансүйгіштік және ұлттық өнер ерекшелігін сезіне білуге тәрбиелеу.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • а Оқушылармен сәлемдесу.
  • ә Құрал-жабдықтарын тексеру.
  • б Назарларын сабаққа аудару.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Сыныппен қысқаша сұхбат жүргізіледі: үйге берілген тапсырма — автопортрет, яғни өз бейнеңді айнаға немесе суретке қарап салу.

Нақтылау сұрағы

«Автопортрет дегеніміз не?»

III. Жаңа сабақ

Сәндік-қолданбалы өнер — тек тұрмыстық қажетке жарайтын бұйым ғана емес, сонымен бірге эстетикалық мәні жоғары, көркем жасалған өндірістік немесе қолөнер арқылы дүниеге келген туынды.

Адамдар өткен замандарда да өз тұрмысын әсемдеуге ұмтылған. Сондықтан сәндік-қолданбалы өнер шығармалары адам өмірінде әрдайым ерекше орын алып келеді.

Қазақ жерінде қолөнер XV ғасырдан бастап ұлттық дәстүр аясында дамып, өзіне тән нақышын қалыптастырды.

Сәндік-қолданбалы өнерге жататын бұйымдар

  • Алаша
  • Тоқыма бұйымдар
  • Ағаштан жасалған бұйымдар
  • Темірден соғылған бұйымдар
  • Жалпы адам қолынан шыққан қолөнер туындылары

Әр істің өз шебері болады: кестеші, тігінші, тері илеуші, бояушы, музыкалық аспап жасаушы және т.б. Осы сабақта біз музыкалық аспап жасаушылыққа тоқталып, қазақтың ең кең тараған аспабы — домбыраны қарастырамыз.

IV. Тәжірибелік кезең: Домбыраны бейнелеу

Домбыра — қағып-шертіп ойналатын музыкалық аспап. Қазақтың ән-күй орындаушылық дәстүріне сай домбыраның бірнеше түрі бар: екі ішекті және үш ішекті нұсқалары кездеседі.

Домбыраның құрылымы

  1. 1Басы
  2. 2Құлағы
  3. 3Пернелері
  4. 4Мойны
  5. 5Ішегі
  6. 6Ойығы
  7. 7Шанағы
  8. 8Тиегі
  9. 9Түймесі

Бейнелеу кезеңдері (күй ойналып тұрады)

  1. 1-кезең

    Домбыраның орналасу орнын анықтау: бас, мойын және шанақ бөліктерінің орнын көз мөлшерімен белгілеу.

  2. 2-кезең

    Домбыра пішінін келтіре отырып, жартылай бөлігін сызып салу.

  3. 3-кезең

    Екінші бөлігін толықтыру, кейін құлағын, пернелерін, ішегін, ойығын, тиегін, түймесін белгілеу; артық сызықтарды өшіріп, бояуға дайындау.

  4. 4-кезең

    Домбыраның табиғи түсіне сәйкестендіріп бояу.

V. Бекіту

Жұмбақ:

Тиіп кетсе ән салған,
Даусына ел тамсанған.

Жауабы: домбыра.

VI. Қорытындылау

Сабақты қорытындылау кезінде оқушыларға төмендегі сұрақтар қойылады:

  • Бүгін біз қандай тақырыпты өттік?
  • Қолөнер бұйымдарын жасаушылар неше топқа бөлінеді?
  • Олар қандай топтар? Зергерлер, ұсталар, ісмерлер, ағаш шеберлері.

VII. Бағалау

Оқушылардың жұмыстары қаралып, белсенділігі мен орындау сапасына қарай бағаланады.

VIII. Үйге тапсырма

  1. 1 Сыныптағы жұмысты аяқтау.
  2. 2 Ер-тоқымның суретін бейнелеп келу.