Шығармашылық жұмысымды тыңдағандарыңызға рахмет
Кіріспе
Балаларға бүгінгі жарқын өмір мен бақытты дәуір талабына сай жарасымды әрі лайықты есім қою — халық үшін маңызды мәселенің бірі. Ата-ана дүниеге келген перзентіне мағынасы айқын, әдемі де айшықты есім бергісі келеді. Алайда кейде атты таңдауда да, оны дұрыс жазуда да қиналатын сәттер болады.
Ұрпаққа жарасымды есім беру — ежелден жалғасқан игі дәстүр. Есімдер халық тіліндегі сөздер сияқты өмір сүріп, жаңарып отырады; ғасырлар үнін қарт шежіре тәрізді келешекке жеткізеді. Ат — адамға туған кезде берілетін дербес атау. «Адам атына заты сай болу керек» деген ұғым да осыдан туындайды: әр есім өз мағынасына байланысты қадірлі, әр аттың тектілігі бар.
Тектіліктің негізгі өлшемдерінің бірі — абыройлы азаматқа айналу. Осыған орай халық арасында: «Жаманнан жақсы туады — адам айтса нанғысыз, жақсыдан жаман туады — бір аяқ асқа алғысыз» деген қанатты сөз айтылады.
Жұмыстың мақсаты
Зерттей отырып, өз атымның мағынасында қандай ой жатқанын білгім келеді. Болашақта жеті атамның атына кір келтірмей, ата-анама сүйеніш болатын азамат болып өсуді мақсат етемін.
Автор туралы
Семей қаласы, Шақаман ауылы, Шақаман ЖОББМ-нің 4-сынып оқушысы — Амангельдыев Темірлан Асланұлы.
Негізгі бөлім
Ассалаумағалейкум, ұстаздарым! Сіздерге ғылыми жұмысымды ұсынамын. Мен — батырлардың атын қуған Темірлан, Амангелді мен Аслан әулетінің ұрпағымын.
Темірлан — ер адамның есімі. Бұл ат түркі халықтары арасынан тараған. Есімнің тарихи астарына тоқталсам, тарихта Темір есімімен байланысты тұлғалар көп болған: Темір Мәлік, Ақ Орда хандары, сондай-ақ Әмір Темір (Ақсақ Темір).
Әмір Темір (Ақсақ Темір) туралы
Әмір Темір (Ақсақ Темір) — қолбасшы, мемлекет қайраткері. 1336 жылы Түркістан өңірінде дүниеге келген. Барлас тайпасының биі Тарағай бектің баласы. Жас кезінде бір шайқаста аяғынан жарақат алып, содан кейін «Ақсақ Темір» атанған.
Үздіксіз соғыстардың нәтижесінде алып империя — Темір мемлекеті құрылды. 1405 жылы Қытайға жорыққа шыққанда жолай Отырарда қайтыс болып, Самарқан қаласында жерленген.
Ой түйін: Есімнің тарихи салмағы адамға мінез бен мақсатқа ұмтылу жауапкершілігін де жүктейді.
«Темір» ұғымының кең мағынасы
«Темір» — табиғатта кең таралған металл. Адамдар темірді алғашында аспаннан метеорит түскен кезде таныған деген дерек бар. Темір — алюминийден кейін ең көп таралған металдардың бірі.
Ежелгі ұсталар мыс пен қоладан еңбек құралдарын жасап жүріп, олардан мықтырақ жаңа металды байқаған. Ол — темір еді. Темір құралдардың арқасында жұмыс жеңілдеп, тұрмыс ілгерілей түсті.
Сонымен бірге Темірқазық жұлдызы да бар: ол Кіші аю шоқжұлдызындағы жарық жұлдыздардың бірі ретінде бағыт-бағдар нышаны саналған.
Есімнің қойылу себебі
Отбасым мені түрлі аңыз-әңгімелер мен тарихи мағыналарға сүйеніп Темірлан деп атаған. Үлкендердің айтуынша, бұл есім анамның түсіне аян болып кірген: «Балаңның аты Темірлан болады» деген ишара көрген.
Содан кейін ата-анам «баламыз мықты, қайратты, өжет, қарулы, ісіне мығым болсын» деген ниетпен осы есімді таңдаған.
Темірлан — қарулы, қайратты, мықты, мығым, батыл, күшті.
Зерттеу жұмысы
Зерттеу барысында Достық ауылдық округінде 1972 адам тұратынын анықтадым. Солардың ішінде Темірлан есімді 6 азамат бар екен. Байқағаным — олар өз орындарын білетін, алға қойған мақсаттарына жете алатын тұлғалар.
Өз тегіме деген құрмет
Арғынмын, баласымын Асланның — қалайша мен руымды жасырамын.
Ұрпағымын Амангелді атамның — атыма затым да сай Темірланмын.
Атамның есімі және тәрбиесі
Атам 1941 жылы, соғыс басталған тұста дүниеге келген. Соғысқа кеткен ағалары аман-есен, жеңіспен оралсын деген тілекпен оған Амангелді деп ат қойған екен.
Атам маған үнемі кішіпейіл, мейірімді, тілалғыш болуды үйретеді. Сол ақылын жүрегіме түйіп өсуге тырысамын.
Кішіпейілдік
Ақыл сөзі санамда, мақтанбауды жөн көрем.
Мейірімділік
Жасы үлкенге жол берем, құрмет қылам әр кез.
Тілалғыштық
Үлкендердің батасын алып, алғысқа бөленем.
Ескерту: «Менің жеті атам» бөлімі бастапқы мәтінде толық берілмегендіктен, бұл бөлім мазмұны қысқа түрде қорытындыланып ұсынылды.
Қорытынды
«Менің атымның мағынасы» тақырыбындағы шығармашылық жұмысымды зерттей отырып, Темірлан есімі «темірдей мықты, шыдамды», «Ақсақ Темірдей батыр әрі батыл», сондай-ақ «Темірқазықтай жарқырап, бағыт көрсетер» деген кең мағыналарды қамтитынын түсіндім.
Алдағы уақытта атыма затым сай болып, тәуелсіз елімнің Отанын қорғайтын азамат болғым келеді.
Тыңдағандарыңызға рахмет!