Отырықшы құстар - қыстап қалатын құстар
Қыстап қалатын құстар
Бұл оқу іс-әрекеті қыс мезгілінің ерекшеліктерін таныстыруға және балалардың қыста құстарға қамқорлық жасауға деген белсенділігін арттыруға бағытталған. Сонымен бірге сөздік қорын молайтып, табиғатты қорғауға, адамгершілікке тәрбиелеуді көздейді.
Ұйымдастыру мәліметтері
- Білім беру саласы
- Таным
- Оқу іс-әрекеті
- Экология негіздері
- Көрнекіліктер
- Құстардың суреттері, тапсырмалар
1) Шаттық шеңбері
Шеңбер болып тұрайық,
Алақанды ашайық.
Таза ауаны жұтайық,
Жүрекке жылу сыйлайық.
Жиналған жылы шуақты,
Қонақтарға шашайық.
- Сұрақ: Қазір жылдың қай мезгілі? — Қыс.
- Сұрақ: Қыс айларын ата. — Желтоқсан, қаңтар, ақпан.
Жұмбақ
Қанаты бар талмаған,
Аспанда ұшып самғаған.
Жауы шыбын-шіркейдей,
Табиғатты ол қорғаған.
Жауабы: Құс
Бүгін қыстап қалатын құстармен танысамыз және олардың қыста тіршілік етуіне қалай көмектесуге болатынын талқылаймыз.
Ойын: «Қандай құс?»
Балалар құстардың атауын атап, суреттері бойынша табады.
Қазақша–орысша атаулар
Торғай
воробей
Сауысқан
сорока
Қарға
ворона
Көгершін
голубь
Шымшық
снегирь
Ескерту: аймақтық қолданыста құстардың кей атаулары әртүрлі айтылуы мүмкін.
Саяхат-сюжет: Орманға бару
Тәрбиеші: Саяхатқа шыққанды ұнатасыңдар ма?
Балалар: Иә!
Тәрбиеші: Ендеше көздеріңді жұмыңдар.
Тәрбиеші: Балалар, біз қайда келдік?
Балалар: Орманға.
Тәрбиеші: Мына кісі кім?
Балалар: Орманшы.
Тәрбиеші: Орманшы деген кім?
Балалар: Орман күзетшісі.
Орманшы: Сәлеметсіңдер ме, балалар! Құстарым қиындыққа тап болды. Маған көмектесесіңдер ме?
Балалар: Иә!
Орманшы: Ендеше тапсырмаларды орындаңдар.
Сергіту сәті
Ептеп, ептеп жерден бидай терейік,
Тергеніңді торғайларға берейік.
Торғай, торғай томпаң-томпаң секірсін,
Шаршадың ба — отыра ғой, деміңді ал.
Енді міне, әңгімеге құлақ сал.
1-тапсырма: Құстарды топтастыру
Қыстап қалатын құстарды көк шеңберге, ал жыл құстарын қызыл шеңберге жина.
Сұрақ: Жыл құстары неге жылы жаққа ұшып кетеді?
Балалардың жауабы тыңдалады (жемнің азаюы, суық, тіршілік жағдайы).
Сұрақ: Қыстап қалатын құстар қиындыққа кезіге ме?
Балалардың жауабы тыңдалады (аяз, қар, қоректің тапшылығы).
Сұрақ: Қыстап қалатын құстарға қыстан аман шығу үшін қалай көмектесеміз?
Балалардың жауабы тыңдалады (жем шашу, жемсауыт ілу, жылы орын жасау, құстарды үркітпеу).
Сөздік жұмысы
- Отырықшы құстар — қыстап қалатын құстар.
- Жыл құстары — жылы жаққа ұшып кететін құстар.
2-тапсырма: Топтық жұмыс
- 1-топ: Құстарды құрастыр.
- 2-топ: Құстардың шығу жолын ретімен көрсет.
3-тапсырма: Жұмбақтарды шеш
Өз атын атап қоймаған,
Қақсауға да тоймаған.
Ала-шұбар үстері,
Айдарлы бұл құс тегі.
Жауабы: көкек
Еркін самғап ұшсын деп,
Мәпелейміз, баптаймыз.
Бейбітшілік құсы деп,
Қайсы құсты мақтаймыз?
Жауабы: көгершін
Ұшқаны қызық жалпылдап,
Өзі сондай қарқылдақ.
Жауабы: қарға
Ауылда да, қалада да мекені.
Жолаушы жүрсең шығарып салады.
Алдыңнан шығып, жаныңды еркелетеді.
Жауабы: көгершін
4-тапсырма: Халық болжамдары
Құстарға қарап ауа райын болжауға қатысты халық даналығы көп. Мына болжамдарды айтып, мағынасын талқылауға болады:
- Сары шымшық ысқырса, шынымен күз болады.
- Торғай топыраққа аунаса, онда жаңбыр болады.
- Қарғалар оңтүстікке қарап қарқылдаса, ауа райы жылы болады.
- Қарғалар солтүстікке қарап қарқылдаса, күн суық болады.
- Қарлығаш төмен ұшса, жаңбыр болады.
Қорытынды
Орманшы: Рақмет, балалар! Сендер тапсырмаларды орындап, құстар туралы көп мағлұмат алдыңдар.
Балалармен бірге: қандай тапсырмаларды орындағанын еске түсіру, қыс мезгілінде құстарға көмектесудің жолдарын қайталау.
Ойын: «Жақсы – жаман»
Қыс мезгілінде құстарға қатысты әрекеттерді талқылау: қайсысы жақсы (жем беру, жемсауыт ілу, құстарды үркітпеу), ал қайсысы жаман (тас ату, ұяны бұзу, қорқыту).
Соңында балалар балабақшаға «қайтып келеді» және өз әсерлерімен бөліседі.