Теңдеу шешу арқылы жасырынған санды табу
Ұлттық ойындар және математика: тиімді үйлесім
Халық педагогикасының маңызды салаларының бірі — ұлттық ойындар. Математика сабақтарында халық ойындарын дидактикалық ойын ретінде қолдану оқу үдерісін жандандырып, оқушылардың есепке қызығушылығын арттырады. Мұндай тәсіл арқылы оқушы тек есеп шығарып қана қоймай, ұлттық құндылықтарды таниды, ойлау икемділігін қалыптастырады және өзара әрекеттесуге үйренеді.
Оқу нәтижелері
- Қызығушылық пен белсенділікті арттыру
- Жылдам есептеу дағдысын қалыптастыру
- Теңдеу құру және шешуді бекіту
- Коммуникация және топпен жұмыс
Оқу мазмұны
Осы мақсатта натурал сандарға амалдар қолдану, теңдеу шешу, ауызша және жазбаша есептеу сияқты тақырыптар ұлттық ойындармен байланыстырылып беріледі. Әр ойын нақты оқу мақсатына қызмет етеді.
Сабақта қолдануға болатын ойын түрлері
Төмендегі үлгілерде ойындардың шарттары оқу тапсырмасына бейімделіп беріледі. Ойын барысында оқушының әрекеті есеп шығарумен, дәлелдеумен және нәтижені түсіндірумен ұштасады.
1) Ақсүйек
Топтық жұмысОқушылар үш топқа бөлінеді: «Шеңбер», «Бөлшек», «Теңдеу». Кестеде берілген белгісіз санды табу үшін теңдеулер шешіледі. Дұрыс шешім жасырынған санды «табады».
Мақсаты: теңдеу шешу арқылы белгісіз шаманы анықтау, логикалық ойлауды дамыту.
2) Жамбы ату
Жеке жұмысОқушылар карточкадағы есептерді өз бетінше орындайды. Негізгі екпін — теңдеуді жылдам әрі дұрыс шешуге, есептеу дағдысын қалыптастыруға түседі. Карточкалардың сыртқы бетінде санға қатысты салт-дәстүрден үзінділер немесе атадан қалған нақыл сөздер беріледі; оқушылар оның мазмұнын түсіндіріп, қысқаша талдайды.
Мақсаты: өздігінен жұмыс істеу, жылдам есептеу, мәдени-танымдық байланыс құру.
3) Қазақша күрес
Білім сайысы«Білікті бірді жығар, білімді мыңды жығар» қағидасына сүйене отырып, оқушылар өзара математикалық сұрақтар қойып, жарыс түрінде жауап береді. Сұрақ қоюдың сапасы мен жауаптың дәлдігі бағаланады.
Мақсаты: ойды нақты жеткізу, дәлелдеу, білімді қолдану және бекіту.
4) Ақ серек, көк серек
Ауызша-жазбаша есептеуБұл ойын ауызша және жазбаша есептеуді жүйелі түрде жаттықтыруға қолайлы. Сабақ барысында қысқа форматтағы викториналар, жаңылтпаштар және жұмбақтар арқылы назарды шоғырландыруға болады.
Мақсаты: есептеу шапшаңдығын арттыру, тілдік-логикалық дағдыларды қатар дамыту.
5) «Көрші-көрші»
Диалог және кері байланысОқушылар бір-біріне алдын ала дайындап келген сұрақтарын қояды. Бұл тәсіл тақырыпты түсінуді тексеріп қана қоймай, дұрыс сұрақ қою мәдениетін қалыптастырады.
Мақсаты: өзара оқыту, нақтылау сұрақтарын қою, қателермен жұмыс.
Тапсырма үлгілері
«Жамбы ату» ойынына арналған карточка (№1)
Жебе тиген нөмірге сәйкес оқушы есепті орындайды.
а) Теңдеуді шеш:
(x + 1,5) · 8 = 17
б) Теңдеуді шеш:
(24 + x) : 21 = 10
Ескерту: таңбаларды (көбейту/бөлу) сынып деңгейіне сай нақтылап берген дұрыс.
6-сыныпқа: теңдеу құруға арналған мәтін есеп
Бір топ торғай ұшып келіп, ағаштың бұтақтарына қонады. Егер әр бұтаққа бір торғайдан қонса, бір торғайға орын жетпей қалады. Ал әр бұтаққа екі торғайдан қонса, бір бұтақ артық қалады. Сонда торғай саны қанша, бұтақ саны қанша?
Белгілеу: торғай саны — x, бұтақ саны — y.
Егер әр бұтаққа 1 торғайдан қонса, онда x − y = 1.