Қазақша рефераттар

Ұрықтың дамуының негізгі кезеңдері туралы, жүктілік кезең туралы түсіндіру

Сабақ тақырыбы

Ұрықтың дамуы (8-сынып, биология).

Сабақтың мақсаты

Ұрық дамуының негізгі кезеңдерін және жүктілік кезеңінің ерекшеліктерін түсіндіру.

Сабақ түрі мен әдістері

  • Сабақ түрі: аралас
  • Әдістері: ауызша, жазбаша, сұрақ-жауап, топтық жұмыс, модульдік технология элементтері

Құрал-жабдықтар

  • Жыныс мүшелері кестесі
  • Ұрықтану туралы бейнематериал
  • Оқулықтағы суреттер, интерактивті тақта
  • Тірек-сызба, үлестірмелі қима қағаздар

Сабақ міндеттері

Білімділік

  • Адамның жыныспен көбею ерекшеліктері, жыныс бездерінің құрылысы және жыныс жасушалары туралы түсінік қалыптастыру.
  • Ұрықтық кезеңнен бастап, дүниеге келгенге дейінгі дамуды жүйелеу және білімді бекіту.
  • Оқушылардың білімін нақтылап, өздігінен ізденуге жетелеу және жан-жақты ойлау қабілетін жетілдіру.

Дамытушылық

Ұрық дамуы тақырыбы арқылы талдау, ойлау, салыстыру және қорытындылау қабілеттерін дамыту.

Тәрбиелік

Жүктілік кезінде дұрыс тамақтану, жұқпалы аурулардың алдын алу, таза ауада тынығу туралы түсінік бере отырып, санитарлық-гигиеналық дағдыларды қалыптастыру және салауатты өмір салтына тәрбиелеу.

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • 1) Оқушылармен амандасу
  • 2) Жоқ оқушыларды түгендеу
  • 3) Зейінді сабаққа аудару

II. Үй тапсырмасын тексеру

Ой қозғау: нені білеміз?

1) Органикалық дүниеде көбеюдің қандай түрлері бар?

III. Жаңа сабақ

Іздену: нені білгіміз келеді?

Ұрықтың алғашқы дамуы

Ұрық жеке даму барысында бірден адамға ұқсап қалыптаспайды. Дамудың ерте кезеңдерінде біздің арғы тегімізге тән кейбір белгілер уақытша байқалуы мүмкін (мысалы, ұзындау құйрық, желбезек саңылауларына ұқсас құрылымдар және т.б.).

Ұрық дамуының үшінші аптасының соңында дененің кейбір бөліктері әлі толық дамымайды. Төртінші аптада ұрықтың ұзындығы шамамен 3 мм болады: аяқ-қол нышандары, сондай-ақ құлақ, көз және мұрын нышандары көрінеді.

Кейінірек жүрек соғысы байқалып, аяқ-қолдары белсендірек дами бастайды. Осы кезде ұрық өсіп, ұзындығы шамамен 15 мм-ге жетеді.

7–8 апта: негізгі құрылымдардың қалыптасуы

Жетінші-сегізінші аптада дене құрылысы айқындалып, кеуде қуысы, қарын, бас, мұрын, көз, құлақ бөліктері ажыратыла бастайды. Ұрықтың ұзындығы шамамен 2,5 см-ге жетеді, аяқ-қолдағы саусақтары дараланады. Осы уақыттан бастап ұрық шарана деп аталады.

Жүктілік кезіндегі ананың ағзасындағы өзгерістер

  • Аналық без гормондарының бөлінуі артады.
  • Сүт бездері үлкейеді.
  • Жатырдың массасы мен көлемі ұлғаяды.
  • Қан құрамы өзгеруі мүмкін, артериялық қысым жоғарылауы ықтимал.
  • Зат алмасу күшейеді (қаңқа мен жүйке жүйесінің қалыптасуына қажет).
  • Суды көбірек қажетсіну байқалуы мүмкін.
  • Ана ағзасына түсетін жүктеме артады, сондықтан күтім ерекше маңызды.

Жүктілік кезіндегі қауіпсіздік және күтім

Жүктілік — ана үшін де, ұрық үшін де жауапты кезең. Ана өз денсаулығын күтіп, дұрыс тамақтанып, гигиеналық талаптарды сақтап, тұрақты түрде медициналық бақылауда болуы қажет.

Маңызды ескерту

  • Спирттік ішімдік пен темекі қолдануға болмайды: зиянды заттар ұрықжолдас арқылы өтіп, ұрық дамуына кері әсер етуі мүмкін.
  • Дәрі-дәрмекті тек дәрігер бақылауымен қабылдау керек.
  • Күніне 7–8 сағат ұйықтау, таза ауада серуендеу, жеңіл жұмыстарды атқару ұсынылады.
  • Кең әрі жылы киім кию, өзін жайлы ұстау маңызды.

Психологиялық ерекшеліктер

  • Бастапқы кезең: психика нәзік болып, ашушаңдық пен ұйқының бұзылуы байқалуы мүмкін.
  • Екінші жартысы: әйел сабырлырақ болып, аналық сезім күшейеді.
  • Қоғамдық қолдау: қоғамдық орындарда, көлікте, үйде айналасындағылар көмек көрсетіп, қамқорлық танытуы тиіс.

Босану және нәрестенің алғашқы тынысы

Жүктілік мерзімі аяқталғанда әйел босанады. Босану кезінде жатыр қабырғасы жиырылып, ұрықты сыртқа қарай жылжытады — бұл толғақпен қатар жүреді.

Нәресте туғаннан кейін кіндігі кесіліп, байланады. Осы сәттен бастап бала өздігінен тыныс алуға кіріседі: жаңа туған нәресте қанында жиналған көмірқышқыл газы тыныс алу орталығын қоздырып, тыныс алу бұлшықеттерінің жұмысы іске қосылады. Нәтижесінде алғашқы тыныс пайда болады.

IV. Білімді қорытындылау

Ой қорыту: нені білдік?

1) Сәйкестендіру (қысқа тест)

4 апталық ұрықта нелер дами бастайды?
Құлақ, көз, мұрын нышандары; аяқ-қол нышандары.
8-аптада ұрықтың ұзындығы
Шамамен 2,5 см.
Қай кезде ұрық «шарана» деп аталады?
7–8 аптадан бастап.
Нәресте ана құрсағында неше күн жатады?
Шамамен 280 күн.

2) Биологиялық диктант

Ұрықтанудан бастап нәресте туғанға дейінгі кезең жүктілік деп аталады. Жүкті әйелге спирттік ішімдік ішуге және темекі тартуға мүлде болмайды. 7–8 сағат ұйықтау, таза ауада серуендеу, үйреншікті жеңіл жұмыстарды жасау, кең әрі жылы киім кию — жүкті әйелге қойылатын талаптарға жатады.

3) «Суреттер сыр шертеді»

Тақтадағы суреттер бойынша әр кезеңде қандай мүшелер дамитынын анықтап, сәйкес суретті таңдаңыз.

4) «Бағдаршам» тапсырмалары

  • Қызыл: «Ауырып ем іздегенше…?» тақырыбын жалғастыру.
  • Сары: зиянды әдеттерден аулақ болуға арналған жарнама құрастыру.
  • Жасыл: достарыңды салауатты өмір салтына шақыру; суреттерден зиянды заттарды табу.

Есеп

Жүкті әйелдің құрсағындағы нәрестеге 20 апта болды. Бұл — шамамен 5 ай.

V. Бағалау

Қай топ көп «ақ бота» жинаса, сол топ «өте жақсы» баға алады.

VI. Үй тапсырмасы

Оқу

§58 оқу. Кестені аяқтау.

Ой дамыту

Жануарлар дүниесі мен адамдардың жүктілік кезеңдерін салыстырып, слайд және буклет дайындау.

Мұғалім: Мырзабекова Б. М.