Вирустардың пішіні
Сабақтың мақсаттары
Білімділік
Студенттерді жасушасыз тіршілік формалары — вирустармен таныстыру. Вирустардың құрылысы, көбеюі, таралу ерекшеліктері және басқа ағзалардан айырмашылығы туралы түсінік қалыптастыру. Өз бетімен білім игеру дағдыларын дамыту.
Дамытушылық
Танымдық қызығушылықты арттыру, шығармашылық қабілеттерді қолдау. Ғылыми-тәжірибелік және зерттеушілік дағдыларды дамыту, қазіргі әлеуметтік-маңызды мәселелерді талқылауға жетелеу.
Тәрбиелік
Жауапкершілік, белсенділік, орындаушылық және өзін-өзі бағалау дағдыларын қалыптастыру. Адамгершілік ұстаным, шешім қабылдау қабілеті және өзгеге сезімталдықты дамыту.
Сабақтың ұстанымы
«Адамның алдында ақылға апаратын үш жол бар: ойлау жолы — ең жақсысы; ұқсау жолы — ең жеңілі; жеке тәжірибе жолы — ең жауаптысы, іздену жолы». Қытай ойшылы Конфуций
Сабақ құрылымы
Сабақ аралас форматта ұйымдастырылады: психологиялық тренинг, топтық жұмыс, бейнематериалдармен талдау, бекіту тапсырмалары және рефлексия кезеңі. Пәнаралық байланыс: тарих, шет тілі, математика.
Құрал-жабдықтар
- Интерактивті тақта, слайдтар, бейнероликтер
- Постер, үлестірме материалдар, маркерлер, стикерлер
- Майшам, кубик, пішіндер, бағалау парақтары
Әдіс-тәсілдер
- Психологиялық тренинг: «Көктем нұры», «Әдемі пішіндер»
- «Сиқырлы ұяшық», «Үшжақты түсіндірме күнделігі»
- «Оқы, топтас, талқыла», «Кубиктер сөйлейді»
- Биодиктант, сөзжұмбақ, сергіту сәті
Ұйымдастыру кезеңі
Амандасу және дайындық
Студенттердің сабаққа дайындығы тексеріліп, назар жаңа тақырыпқа бағытталады. Жұмыс ережелері мен топтық өзара әрекет қағидалары еске салынады.
Психологиялық ахуал: «Көктем нұры»
Студенттер шеңберге тұрып, бір-біріне «көктем нұрын» сыйлайды. Нұр ретінде майшам қолданылады: қатысушы «Мен сізге нұрды сыйлаймын, себебі сіз…» деп, қарсы адамға жылы сөз айтады. Мақсат — қолдау атмосферасын құру.
Топқа бөлу: «Әдемі пішіндер»
Тренингтен кейін студенттер ұсынылған пішіндердің бірін таңдап, соған сәйкес топтарға бірігеді. Оқытушы әр пішіннің символдық мағынасына қысқаша тоқталады.
Үшбұрыш
1-топ
Төртбұрыш
2-топ
Шеңбер
3-топ
Үй тапсырмасын тексеру
Ұраны: «Өткенді ұмытпа — ол болашақтың ұстазы». Тексеру «Сиқырлы ұяшық» әдісімен өтеді: тақтада деңгейлік сұрақтар беріліп, топ мүшелері ұяшық таңдау арқылы жауап береді және ұпай жинайды.
Сұрақ бағыттары
- Ғалымдар
- Тарих
- Әртүрлі
- Бейнесұрақ
Үлгі сұрақтар
- Ең алғаш жануар жасушасындағы ядроны сипаттап жазған кім?
- Ағзалар қандай белгісі бойынша прокариоттарға және эукариоттарға бөлінеді?
- Бактериялардың маңызы қандай?
- Егер барлық ұрпақтары өмір сүріп, ұрпақ бере алса, бір бактерия 6 сағатта қанша дарақ береді?
Жаңа сабақ: негізгі ұғымдар
«Үшжақты түсіндірме күнделігі» арқылы терминдер үш тілде бекітіледі (қазақша — орысша — ағылшынша). Рөлдер: студент — ізденуші және дәлелдеуші, ал оқытушы — бағыттаушы әрі ұйымдастырушы.
Топтық жұмыс: «Оқы, топтас, талқыла»
Оқытушы бағыт беруімен 3 топқа әртүрлі тапсырма беріледі. Әр топ қазақ, орыс және ағылшын тілдеріндегі деректерді пайдаланып, бейнероликтер, сызбанұсқалар мен суреттер негізінде постер дайындап, қорғайды. Әр топқа 11 минут беріледі.
1-топ
Вирустардың шығу тегі және зерттелу тарихы
2-топ
Вирустардың құрылысы
3-топ
Пайдасы мен зияны, вирустық аурулар
Бағалау критерийлері
- 1)Тақырыптың нақтылығы
- 2)Тақырыпты жеткізу шеберлігі
Бекіту тапсырмалары
«Кубиктер сөйлейді»
- 1Вирустарды ашқан кім?
- 2«Вирус» ұғымына анықтама бер.
- 3Вирустар қандай ағзаларды зақымдай алады? «Бактериофаг» термині нені білдіреді?
- 4Вирус қандай қалыпта көрінеді? Құрылысын сипатта.
- 5Вирустық жұқпаларды ата. Оларды алдын алудың қандай шараларын білесің?
- 6Вирустар адамзатқа қауіп төндіруі мүмкін деп есептейсің бе? Неліктен?
Биодиктант
- Адамның иммундық тапшылық вирусы (АИТВ) __________ жылы ашылды.
- АИТВ вириондарының диаметрі шамамен __________ нм, __________ тәрізді бөлшектер.
- АИТВ жұққанда __________ лимфоциттер біртіндеп тіршілігін жояды.
- ЖИТС ауруының алғашқы белгілері: __________, __________.
- ЖИТС-тің даму мерзімі __________ жылға созылады.
- Вирустық ауруларға __________, __________, __________ жатады.
Ескерту: бос орындар сабақта қарастырылған материалға сүйеніп толтырылады.
Сөзжұмбаққа арналған сұрақтар мен жауаптар
Сұрақтар
- Жасушасыз тіршілік формалары?
- Вирустардың пішіні?
- Қандай заттар вирустарды жояды?
- Лизис вирустар не туындатады?
- ДНҚ-ға көшірмелей алатын ерекше фермент қалай аталады?
- Вирустық жұқпалардың ең қауіптілерінің бірі?
- Жұқпайтын ауру?
- XVIII ғасырдың соңында шешекке қарсы екпені зерттеген ғалым?
- Вирустардың қабықшасы?
- Нуклеин қышқылы қорғалмағандықтан, қандай құбылысқа жиі ұшырайды?
Жауаптар
- Вирустар
- Сфералық
- Химиялық заттар
- Өлім
- Кері транскриптаза
- ЖИТС
- Обыр
- Э. Дженнер
- Капсид
- Мутация
Сергіту сәті
Экрандағы «Көктем» әніне қосылып, студенттер қимыл-қозғалыстарды қайталайды. Мақсат — шаршауды азайтып, жұмыс қарқынын қайта қалпына келтіру.
Қорытындылау және жүйелеу
Сабақ барысында студенттер вирустардың шығу тегі, құрылысы, көбеюі мен таралу ерекшеліктері, басқа ағзалардан айырмашылығы, пайдасы мен зияны туралы білімдерін жүйеледі. Сонымен қатар үш тілдегі терминдер арқылы шет тілдік сөздік қорын кеңейтті.
Үй тапсырмасы
- §18. «Вирустар», 139–144-беттер.
- Вирустық аурулар туралы шет тілінде слайд, бейнеролик немесе қысқаша мәнжазба дайындау.
Бағалау және кері байланыс
Топ басшылары ұпайды қорытындылайды. Оқытушы «Екі жұлдыз, бір тілек» әдісі арқылы топтарды және жеке студенттерді бағалайды.
Рефлексия
Студенттер бүгінгі сабақтан алған әсері мен түсінгенін стикерге жазып, тақтаға жапсырады.
Автор туралы мәлімет
Атырау қаласы, Атырау энергетика және құрылыс колледжі. Биология және химия пәндерінің оқытушысы — Назарова Шынар Талғатқызы.
Қажет болса, материалдың толық нұсқасын жүктеу бөлімі қосымша беріледі.