Қазақша рефераттар

Сабақтың мақсатын тақырыбын хабарлау

Сабақтың тақырыбы

Ш. Мұртаза — «Бала Тұрар».

Сабақтың мақсаты мен міндеттері

Негізгі мақсат

Оқушыларды Ш. Мұртазаның «Бала Тұрар» әңгімесі арқылы қазақтың мемлекет және қоғам қайраткері Тұрар Рысқұлбеков (Рысқұлов) өмірімен таныстыру.

Дамытушылық

Оқып-ізденіп жұмыс істеуге баулу, байланыстырып сөйлеу дағдысын жетілдіру, ойын жинақтап, тұжырымдай білу қабілетін дамыту.

Тәрбиелік

Отансүйгіштікке, елін қорғайтын, шыншыл әрі жауапкершілікті азамат болуға тәрбиелеу.

Сабақ түрі

Аралас сабақ.

Әдіс-тәсілдер

Сұрақ-жауап, талдау, іздену.

Көрнекілік

Суреттер, карта.

Сабақтың жүру барысы

I. Ұйымдастыру бөлімі

Психологиялық дайындық:

Сабағымыз басталды — балаларға пайдалы.
Бәрін ұғып алыңдар, әңгімеге зер салыңдар.

II. Үй тапсырмасын сұрау

Б. Тұрсынбаев — «Алғашқы көмек».

«Қансонар» ұғымын еске түсіру: сонар — алғашқы жауған қардың ізі айқын көрінетін кез.

Пысықтау сұрағы

Қазақстанда қандай аңдарды аулауға тыйым салынған?

III. Мақсат қою кезеңі

  • Сабақтың тақырыбы мен мақсатын хабарлау.
  • Жаңа сабаққа даярлықты тексеру.
  • Қайталау сұрағы: 2–3-сыныптарда Ш. Мұртазаның қандай шығармаларын білесіңдер? («Бала Тұрар», «Интернат қоймасы», «Қызыл жебе»)

IV. Жаңа сабақты меңгерту

Кіріспе: Шерхан Мұртаза туралы

Шерхан Мұртаза (1932) — Жамбыл облысы, Жуалы ауданында дүниеге келген. Шығармаларының қатарында «Қызыл жебе», «Белгісіз солдат», «Қара маржан» романдары бар.

Әңгіме өзегі: Тұрар туралы не білеміз?

  • Тұрар — зерек, алғыр бала.
  • Тұрар Рысқұлбеков (1894–1943) — мемлекет және қоғам қайраткері, 1916 жылғы оқиғаларға қатысушы.
  • Қазіргі Алматы облысы, Талғар ауданы маңында дүниеге келгені айтылады.
  • 1907–1910 жж. орыс-қазақ бастауыш мектебінде, 1910–1914 жж. Пішпек (қазіргі Бішкек) ауыл шаруашылық училищесінде оқып, бау-бақша мамандығын алған.

Тарихи ұғым: «Репрессия»

Репрессия — мемлекеттің өз азаматтарына қолданатын қатаң жазалау шаралары. 1937–1938 жылдары қазақ зиялылары «Кеңес үкіметіне қарсы үгіт-насихат жүргізді» деген айыппен қудаланып, репрессияға ұшырады: 105 мың адам қамауға алынып, 22 мыңы атылған.

Белгілі жазушы Ш. Мұртазаның «Қызыл жебе» романынан келтірілген үзіндінің жалғасын оқи отырып, Тұрардың жарқын бейнесін тануды жалғастырамыз.

V. Мәтінмен жұмыс

  • Роман үзіндісін түсініп, жалғастырып оқу.
  • Мәтінді оқушыларға бөліп оқыту.

Картамен жұмыс

Құрлықтар мен аймақтарды картадан көрсету және атау: Азия, Еуропа, Африка, Америка, Аустралия, Антарктида, Ресей.

Талқылау сұрағы

Тұрардың фамилиясының «Қырғызбаев» болып өзгеруінің себебі неде?

VI. Дәптермен жұмыс

Тұрар Рысқұлбеков 1894 жылы 26 желтоқсанда Жетісу облысы, Верный уезіне қарасты Шығыс Талғар болысында дүниеге келген. Әкесі — Рысқұл Жылқыайдарұлы, қарапайым шаруа.

Ескерту: бастапқы мәтінде кейбір тарихи деректер әртүрлі нұсқада берілген болуы мүмкін; сабақта дереккөзбен нақтылап жұмыс істеуге болады.

VII. Сергіту сәті

Әке тілін аламын,
Ана тілін аламын.
Жақсы оқу — мақсатым,
Таудай үлкен талабым.

VIII. Сөздік жұмысы

Тілмаш Писарь Аспара

IX. Шығармашылық жұмыс

Тұрар туралы шағын әңгіме жазыңдар: оның мінезі, талпынысы, білімге құштарлығы және ел тағдырына деген жауапкершілігі туралы ойларыңды жеткізіңдер.

X. Ой толғаныс

Акростих (ТҰРАР)

  • Т — тәртіпті
  • Ұ — ұқыпты
  • Р — рухты
  • А — адам
  • Р — ризалыққа жетелейді

«Бес жол өлең» стратегиясы

Зат есім: Тұрар

Сын есім: ержүрек, зерек

Етістік: оқыды, жазды

Сөйлем: Тұрар Сталинге хат жазған.

Қорытынды сөз: қайраткер

XI. Сұрақ-жауап

  1. Картадан қандай елдермен және аймақтармен таныстық?
  2. Тұрардың фамилиясы «Қырғызбаев» болып өзгеруінің себебін қалай түсінесің?
  3. «Сібір» дегенде Тұрар неге елең ете қалды?
  4. Сахалин аралын неге сұрады деп ойлайсың?
  5. Әңгіме соңында жазушы «қоңырау сылдыры» нені еске түсіреді? Бұл теңеудің астарынан нені аңғардың?

XII. Қорытынды

Біз нені үйрендік?

Ш. Мұртазаның мәтіні арқылы тұлғаның балалық шағы, білімге ұмтылысы, тарихи кезеңнің күрделілігі және азаматтық жауапкершілік туралы түсініктерді тереңдеттік.

Үй тапсырмасы

  • Мәтіннің мазмұнын айту.
  • Елдер мен көлдердің атауларын дәптерге жазу.