Болашаққа бағдар рухани жаңғыру
Қоғам • Тәуелсіздік • Құндылықтар
Рухани жаңғыру: саяси және экономикалық өзгерістердің өзегі
Нұрсұлтан Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласында елдің қайта түлеуіндегі екі маңызды үдеріс — саяси реформа мен экономикалық жаңғыру — қатар аталады. Мақсат айқын: Қазақстанның әлемдегі ең дамыған 30 елдің қатарына қосылуы.
Негізгі ой
Саяси және экономикалық реформалар қаншалықты маңызды болса да, мақсатқа толық жету үшін қоғамның санасы іспен қатар емес, одан озық жүруі тиіс. Яғни сана дер кезінде жаңғырып, өзгерістердің тек толықтырушысы емес, өзегіне айналуы қажет.
Рухани жаңғыру: бүгін басталған жұмыс емес
Рухани жаңғыруды жаңа бастама ретінде ғана түсіну қате. Тәуелсіздік жылдарында бұл бағытта іргелі қадамдар жасалды:
-
2004 — «Мәдени мұра» бағдарламасы
Қазақстан аумағындағы тарихи-мәдени ескерткіштер мен нысандар жаңғыртылды.
-
2013 — «Халық — тарих толқынында» бағдарламасы
Әлемнің беделді архивтерінен ұлттық тарихқа қатысты құжаттар жүйелі түрде жиналып, зерттелді.
Ендігі міндет — осы жұмыстардан да ауқымды әрі терең бастамаларды қолға алып, елдің біртұтас, жауапкершілігі жоғары ұлт ретінде болашаққа қадам басу бағытын нақтылау.
Дәстүр мен жаңғыру: қарсы қою емес, сабақтастыру
Жаңғыру тарихи тәжірибе мен ұлттық дәстүрге үстірт қарамауы тиіс. Керісінше, замана сынынан өткен озық дәстүрлер табысты жаңғырудың алғышартына айналуы қажет.
Ескерту
Егер жаңғыру ұлттық-рухани тамырдан нәр алмаса, ол адасуға бастайды.
Қуаты
Рухани жаңғыру ұлттық сананың түрлі полюстерін үйлестіре алады: тарих, бүгін және болашақ бір арнаға тоғысады.
Бұл — ұлт жадының тұғырнамасы: тарлан тарихтың, жасампаз бүгінгі күннің және жарқын болашақтың көкжиектерін табиғи түрде сабақтастыру.
Ұлттық бірегейлікті сақтау
Ұлттық жаңғыру — ұлттық сананың кемелденуі. Оның екі қыры бар:
-
1) Ұлттық сананың көкжиегін кеңейту
Әлемдік өзгерістерді түсіне отырып, қоғамның ой-өрісін ашу, жаңа білім мен тәжірибені игеру.
-
2) Өзекті сақтай отырып, кей сипаттарды жаңарту
Ұлттық болмыстың діңгегін жоғалтпай, уақыт талабына сай икемді өзгеру.
Әмбебап үлгі қателігі
Қатердің бірі — жаңғыруды баршаға ортақ, әмбебап даму үлгісін күштеп таңу ретінде түсіну. Алайда тәжірибе көрсеткендей, әр өңір мен әр мемлекет өзіне тән дербес даму моделін қалыптастырады.
Ұлттық салт-дәстүр, тіл, музыка, әдебиет, жөн-жоралғы — мұның бәрі, бір сөзбен айтқанда, ұлттық рух ұрпақтан ұрпаққа жалғасып, қоғамның ішкі тұтастығын бекітеді.
Рухани мәдениет: тұлғалар мен мұра
Абайдың даналығы, Мұхтар Әуезовтің мұрасы, Жамбылдың жырлары, Құрманғазының күйлері, ғасырлар қойнауынан жеткен бабалар үні — рухани мәдениетіміздің ажырамас бөлігі.
Құндылық
Даналық
Мұра
Әдебиет
Өнер
Күй
Жад
Тарих үні
Дереккөз ретінде аталған басылым
«Егемен Қазақстан» материалдарына сілтеме жасалады.