Бағалаудың мақсаты
Мақсаты мен өзектілігі
Мақсаты
Бүгінгі заман талабына сай жаңа өзгерістерге бейім, шешім қабылдай алатын және өздігінен білім алуға ынталы тұлғаны қалыптастыру. Критериалды бағалау арқылы оқушының белсенділігін арттырып, оқу үдерісінде жарыса әрі бәсекелесе білім алуға мүмкіндік беру.
Міндеттері
- Оқу мен оқыту сапасын жақсарту үшін бағалау түрлерін қолданудың маңызын түсіндіру.
- Суммативті, формативті және критериалды бағалауды тиімді қолдануға ықпал ету.
- Нәтижеге бағытталған бағалау мәдениетін қалыптастыру.
Күтілетін нәтиже
Мұғалімдер өз тәжірибесінде бағалаудың әр түрін жүйелі қолданады, олардың айырмашылығын нақты біледі және түсінеді.
Негізгі ұғымдар
Суммативті (жиынтық) бағалау
Оқудың нәтижесін тіркейтін бағалау. Ол оқу жетістіктерін қорытындылау, салыстыру және есеп беру үшін маңызды.
Формативті (қалыптастырушы) бағалау
Оқытуды жақсартуға бағытталған бағалау. Оқушыға уақытылы кері байланыс беріп, келесі қадамын нақтылауға көмектеседі.
Критериалды бағалау
Алдын ала анықталған критерийлер арқылы бағалау. Оқушыға да, мұғалімге де «нені» және «қалай» бағалайтынын айқын көрсетеді.
Түсіндіру үшін метафора
Егер оқушыны өсімдік деп қарастырсақ, сыртқы (жиынтық) бағалау өсімдіктің тек бойын өлшеумен тең: бұл дерек салыстыру мен талдау үшін қызықты болғанымен, өсімнің өзіне тікелей әсер етпейді. Ал ішкі (қалыптастырушы) бағалау — өсімдікті суарып, қоректендіру секілді: ол оқушының дамуына тікелей ықпал етеді.
Сабақ/коучинг құрылымы
I. Ұйымдастыру
-
Топқа бөлу:
«Алтын күз» тақырыбындағы көкөніс пен жеміс суреттерін құрастыру арқылы.
- 1-топ — бақта
- 2-топ — бақшада
- Сұрақтар: «Баға деген не?», «Бағалау дегеніміз не?», «Бағалаудың қандай түрлерін білесіздер?»
- Жұмыс форматтары: жеке, жұппен, топпен, ұжыммен.
- Қорғау уақыты: әр топ жұмысы — 5 минут.
Теориялық бөлім
Бағалау ұғымы бастапқыда «жақын отыру» мағынасын білдіреді. Бағалаудың негізгі сипаты — бір адамның басқа адамның не айтып, не істегенін мұқият бақылауы, сондай-ақ өзін-өзі бақылау барысында өз ойлауын, түсінігін және мінез-құлқын сараптауы.
Бағалаудың мақсаттары
- Оқытудың қиындықтарын анықтау
- Жетістіктер туралы кері байланыс беру (оқушыларға, мұғалімдерге және ата-аналарға)
- Болжау және сұрыптау
- Стандарттарды бақылау және орындалуын қадағалау
Практика: «Көбелек» тапсырмасы
- Қатысушыларға көбелектің суретін салу ұсынылады.
- Жұмыс аяқталған соң өзін-өзі бағалау жүргізіледі.
- Суреттермен алмасып, бірін-бірі бағалайды.
- Әр қатысушы қойған бағасының әділ екенін дәлелдеп, түсіндіреді.
Бағалау критерийлері мен шәкілі
| Критерий | 1 ұпай | 2 ұпай | 3 ұпай |
|---|---|---|---|
| Қағазда орналасуы | Қағаздың 1/3 бөлігін ғана алады | Қағаздың жартысында орналасқан | Қағаз бетін түгел алады |
| Түстердің қолданылуы | 1 ғана түс қолданылған | 2–3 түс қолданылған | 3-тен көп түс қолданылған |
| Дене мүшелерінің толықтығы (қанат, бас, т.б.) | 1–2 дене мүшесі салынған | 3–4 дене мүшесі салынған | 5 дене мүшесі салынған |
Бейнежазба бойынша талдау
Видеоролик: «Сынған құмыра»
Әр топ жұмысты сырттай бақылап, жеке, жұппен және топпен талқылайды. Бейнежазба мазмұны бойынша ой түйіндейді.
Талқылау барысында бағаның бала өміріне және ата-ана үшін маңызын түсінуге назар аударылады.
Кері байланыс: сауалнама
Қатысушылардан коучингтің тиімділігі мен мазмұны бойынша қысқа сауалнама алынады.
Автор туралы
Қызылорда облысы №8 облыстық арнайы санаториялық мектеп-интернатының бастауыш сынып мұғалімі — Өмірзақова Роза Жақсылыққызы.
Тақырып: критериалды бағалаудың тиімділігі.
Негізгі ой
Бағалау — тек қорытынды қою емес, оқушының алға жылжуына әсер ететін құрал. Критерий айқын болған жерде әділдік те, мотивация да күшейеді.