Қазақша рефераттар

Автор орындығы

7-сынып әдебиет сабағы: Абайдың 29-қара сөзі

Бұл жоспар іскерлік пен дағды қалыптастыруға бағытталған жаңа сабақтың мазмұнын жүйелейді. Негізгі назар — Абайдың 29-қара сөзінің идеялық-тақырыптық мәнін ашу, оқушының сыни ойлауын дамыту және мәтінді дәлелмен талдату.

Білімділік мақсаты

Абайдың 29-қара сөзінің идеялық-тақырыптық мәнін ашып, мазмұндық-құрылымдық талдау жасау.

Тәрбиелік мақсаты

Абай шығармаларын, ғақлияларын түсініп оқуға баулу; сөз мәдениеті мен ой жауапкершілігін қалыптастыру.

Дамытушылық мақсаты

Оқушының сыни көзқарасын қалыптастыру, өзіндік пікірін дәлелді түрде қорғауға үйрету; түрлі іскерлік тапсырмалар арқылы талдау дағдысын жетілдіру.

Сабақтың түрі

Іскерлік пен дағды қалыптастыратын жаңа сабақ.

Көрнекіліктер

  • Мультимедиялық слайдтар
  • Интерактивті тақта
  • 29-қара сөздің аудиожазбасы

Әдіс-тәсілдер (СТО стратегиялары)

Дөңгелек үстел Бұрыш T кестесі Екі түрлі күнделік Автор орындығы

Әр стратегия сабақтың негізгі сұрағына қызмет етеді: мәтінді түсіну, салыстыру, пікір айту, дәлелдеу және қорытынды жасау.

Сабақтың барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

  • Сыныпты сабаққа дайындау, мақсат-міндеттерді қысқаша нақтылау.
  • Оқушылардың назарын сабақтың негізгі тақырыбына бағыттау.

2) Негізгі бөлім

2.1) Өткен материалды тексеру (Дөңгелек үстел)

Үй тапсырмасы

  • «Абай әлемі» (қайталау және талқылау).
  • «Қараңғы түнде тау қалғып» өлеңін талдау: тегі, түрі, сипаты, құрылысы, мәні, қорытынды.

М. Әуезов пікірінен үзінді (түйін)

«Қараңғы түнде тау қалғып» — аудармадағы көркемдік, бейнелілік, әуезділік, дәлдік өлшеміне айналған шығарма. Абай Лермонтовтағы образдарды қазақ даласының болмысына лайықтап, Гете картинасын қазақ топырағына «көшіреді». Осы тұрғыдан, Абайға Пушкиннен гөрі Лермонтов жақынырақ деуге негіз бар: ол өз жан дүниесіне қажетті ойды Лермонтовтан көбірек тапқандай.

2.2) Жаңа сабақ: Абайдың 29-қара сөзі

  • Қара сөз жанры туралы кіріспе түсінік беру.
  • Абай қара сөздерінің мәні мен мақсатын ашу.
  • 5, 6, 29-қара сөздердің тақырыптық ұқсастығын салыстыру.
  • 29-қара сөзді аудиожазба арқылы тыңдап, мәтінмен жұмыс жасау.
  • Идеялық мәнін түсіндіру, мағыналық-құрылымдық талдау (А. Байтұрсынұлы үлгісімен).

Абайдың 1-қара сөзінен (дәйексөз)

Ақыры ойладым: осы ойыма келген нәрселерді қағазға жаза берейін, ақ қағаз бен қара сияны ермек қылайын; кімде-кім ішінен керекті сөз тапса, жазып алсын я оқысын; керегі жоқ десе, «өз сөзім өзімдікі» дедім де, ақыры осыған байладым: енді мұнан басқа ешбір жұмысым жоқ.

Бастамасы

Тақырыпқа кіріспе ой, мәселені қою.

Ұсынбасы

Автор ұстанымы, бағыт-бағдар беру.

Мазмұндамасы

Негізгі ойды тарату, дәлелдерді келтіру.

Қыздырмасы

Ойды ширатып, түйінге жақындату.

Қорытпасы

Нақты қорытынды, оқырманға ой салу.

2.3) Жаңа сабақты талдау: проблемалық сұрақ

Проблема

«Мақалдың бәрі — сөз маржаны ма?»

Бұрыш стратегиясы

Оқушылар мақал-мәтелдердің мәнін талқылап, келісу/келіспеу позициясын таңдайды және дәлел келтіреді.

T кестесі: пікір дәлелдеу

Келіспеу себептерім Келісу себептерім
«Ас — адамның арқауы» «Ауру — астан»
«Есепті дос айырылмас» «Есептескен дос болмас»
«Жақсыға сөз үйір» «Жақсыға шаң жуымас»
«Әке — асқар тау» «Әкенің жақсысы жездедей-ақ»

Ескерту: кестедегі жұптар талқылауға арналған. Мақсат — қарама-қарсы мәндердің логикасын ашып, тілдік әрі мәдени астарын түсіндіру.

Екі түрлі күнделік: мағынасы бұлыңғыр, қарама-қарсы мәндес мақал-мәтелдерді бағалау

  • «Күлшелі бала сүюге жақсы»
  • «Жақсы ас қалғанша, жаман қарын жарылсын»
  • «Кісі ақылымен бай болғанша, өз ақылыңмен жарлы бол!»
  • «Шашы ұзын әйелдің ақылы қысқа»
  • «Адасқан жігіт жол таппас»

Оқушылар әр мәтінге сыни тұрғыдан қарап, тілдік бейнелілігі мен тәрбиелік мазмұнын, сондай-ақ бүгінгі құндылықтармен сәйкестігін дәлелмен бағалайды.

3) Бекіту

Халық арасына мақал болып тараған Абай сөздері

  1. Еңбек етсең ерінбей, тояды қарның тіленбей.
  2. Жаман дос — көлеңке: басыңды күн шалса, қашып құтыла алмайсың; басыңды бұлт алса, іздеп таба алмайсың.
  3. Адал бол — бай тап, адам бол — мал тап.
  4. Тамағы тоқтық, жұмысы жоқтық — аздырар адам баласын.
  5. Баяғы жартас — бір жартас.
  6. Толғауы тоқсан қызыл тіл, сөйлеймін десең — өзің біл.
  7. Ойын — арзан, күлкі — қымбат.

Автор орындығы

  • Сабақта өткен материалдар қорытындыланады.
  • Сұрақ-жауап арқылы білім бекітіледі.
  • Оқушылар мазмұнды сұрақ қоюға дағдыланады.
  • Оқушы өз ойын көпшілік алдында жүйелі жеткізуге талпынады.

4) Сабақты қорытындылау және бағалау

Қорытынды

Оқушылар 29-қара сөздің негізгі идеясын анықтап, мақал-мәтелдердің тәрбиелік әрі ойлау мәдениетіне ықпалын дәлелдер арқылы бағалайды.

Бағалау

Белсенді қатысу, дәлел сапасы, мәтінмен жұмыс, пікір айту мәдениеті және тапсырмаларды орындау деңгейі ескеріледі.

5) Үй тапсырмасы

  • Абайдың 29-қара сөзін жаттау.
  • 29-қара сөзге жан-жақты талдау жасау (идеясы, құрылымы, тілдік ерекшелігі, өзектілігі).
  • Өз пікірін жазбаша түрде негіздеп ұсыну.