Қазақша рефераттар

Абсолютті адрес

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Оқу орны

М.Мәметова атындағы гуманитарлық колледж

Пән / Оқытушы

Информатика пәні

Оқытушы: Есенова Г.А.

Тақырып

Microsoft Excel электрондық кестесінде формуламен жұмыс

Сабақтың типі

Жаңа білімді меңгеру

Сабақтың түрі

Лабораториялық сабақ

Оқыту технологиясы

  • Дамыта оқыту технологиясы (ДОТ)
  • Компьютерлік оқыту технологиясы (КОТ)
  • Деңгейлеп саралап оқыту технологиясы (ДСОТ)

Көрнекіліктер

  • Интерактивті тақта
  • Компьютер
  • Лабораториялық жұмыс нұсқасы
  • Қосымша материалдар, тест

Сабақтың мақсаты мен күтілетін нәтиже

Мақсаттар

А) Білімділік
Microsoft Excel электрондық кестесінде формула құру және қолдану дағдыларын қалыптастыру; берілген математикалық формулаларды есептеуді, түсіндіруді және мәліметтер негізінде әртүрлі әрекеттерді орындауды үйрету.
Б) Дамытушылық
Болашақ мамандыққа және сабаққа қызығушылықты арттыру; білім, білік, дағдыларды дамыту.
В) Тәрбиелік
Ізденімпаздыққа, әдептілікке, мақсатшылдыққа, мұқияттылыққа, жинақылыққа және өзіне сенімді болуға тәрбиелеу.
С) Кәсіби
Ақпараттық мәдениет пен кәсіби сауаттылықты қалыптастыра отырып, болашақ мамандыққа кәсіби бағыт беру.

Оқушыдан күтілетін нәтижелер

Оқушы білуі керек

  • Электрондық кесте терезесінің негізгі элементтері мен сипаттамаларын
  • Саймандар тақтасының қызметтерін
  • Формулалармен жұмыс істеу қағидаларын

Оқушы меңгеруі керек

  • Ұяшықтарды және блоктарды белгілеуді
  • Адрес түрлерін ажыратуды
  • Формула құруды және көшіруді

Оқыту әдістері

интерактивті түсіндіре-баяндау сұрақ-жауап миға шабуыл ой қозғау салыстыру ақпараттық әдіс көрнекілік ойын әдісі тест әдісі

Пайдаланылатын әдебиеттер

  1. «Информатикадан 30 сабақ», Бөрібаев, Балапанов
  2. «Информатика», М. Байжұманов, Л. Жапсарбаева
  3. «Информатика негіздері», Г. Жапарова
  4. «Информатика», К. Беркінбаев
  5. «Информационные технологии», О. Голицына
  6. «Халықты компьютерлік сауаттылық» (электронды оқу құралы)

Сабақ жоспары

Кезеңдер

  1. Ұйымдастыру жұмыстары
  2. Өткен материалға шолу
  3. Жаңа мағынаны тану
  4. Ой толғаныс (лабораториялық жұмыс)
  5. Қорытындылау және бекіту (ашық тест)
  6. Үй тапсырмасы
  7. Бағалау
  8. Сабақтың соңы

Ұйымдастыру бөлімі (нақты әрекеттер)

  • Сәлемдесу, оқушыларды орындарына отырғызу.
  • Зертхана тазалығын және кітап-дәптердің түгелдігін тексеру.
  • Сабаққа қатысуды журналға белгілеу, себептерін нақтылау.
  • Компьютер мен тақтаның электр желісіне дұрыс қосылғанын тексеру.
  • Ынталандыру: топ мүшелерінің бір-біріне жылы лебіз айтуы (комплимент).
  • Сабақтың мақсат-міндеттерімен таныстыру.

Өткен материалға шолу

«Жасырылған ұяшықтар» әдісі арқылы сұрақтарға жауап беру. Әр ұяшықтың астында өткен тақырыпқа қатысты бір сұрақ жасырылған. Мақсаты — теориялық білім деңгейін анықтау және тірек білімді белсендіру.

Жаңа ұғымдар: ұяшық адрестері және формула логикасы

Салыстырмалы адрес

D3, A1:H9 сияқты сілтемелер салыстырмалы адрес деп аталады. Мұндай адрестер формуланы жылжытқанда өте ыңғайлы: Excel ұяшық адресін ағымдағы ұяшыққа қатысты сақтайды.

Мысал

D4: =D1+D2

Егер формула C4 ұяшығына көшірілсе, ол автоматты түрде =C1+C2 болады; ал D5 ұяшығына көшірілсе — =D2+D3.

Абсолютті адрес

Формуланы көшіру кезінде белгілі бір ұяшыққа тұрақты түрде сілтеме қажет болса, абсолютті адрес қолданылады. Ол $ белгісімен жазылады.

Мысал

$C$15

Формула қай ұяшыққа көшірілсе де, әрдайым C15 мәні пайдаланылады.

Аралас адрес

Аралас адресте $ белгісі ұяшық адресінің бір бөлігіне ғана қойылады. Бұл қатарды немесе бағанды ғана тұрақты етуге мүмкіндік береді.

Мысал

  • $C15 — баған тұрақты, қатар өзгереді
  • C$15 — қатар тұрақты, баған өзгереді

Формула құрамының ережесі

Microsoft Excel бағдарламасында есептеулер формулалар арқылы орындалады. Формула құрамына тұрақты сандар, ұяшықтарға сілтемелер және Excel функциялары кіреді.

Лабораториялық жұмыс №8

Тақырыбы

Негізгі және қосалқы кестелерді толтыру

Мақсаты

  • Кестеге мәліметтер енгізу және оларды өңдеу
  • Адрестерді дұрыс көрсетуді үйрену
  • Кестені безендіру әдістерін меңгеру

Жұмысқа әзірлік

  • Компьютерлік үстелге дұрыс отыру
  • Компьютерді іске қосу
  • Таратпаларды алу
  • Тірек білімді қысқаша нақтылау
  • Жұмыс барысын орындау және нәтижені талдау

Қосалқы кесте үшін бастапқы берілгендер

x0 step k
-2 0,2 10

Мұндағы x0 — x-тің бастапқы мәні, step — өзгеру қадамы, k — коэффициент (const).

Орындау қадамдары (өз бетінше)

1) Негізгі кестенің баған атауларын енгізу

Кестенің тақырыбы — баған атаулары жазылған жоғарғы қатар.

  • A1 ұяшығы: №
  • B1 ұяшығы: x
  • C1 ұяшығы: k
  • D1 ұяшығы: y1 = x^2 - 1
  • E1 ұяшығы: y2 = x^2 + 1
  • F1 ұяшығы: y = k*(y1/y2) (есептеуде төмендегі формула қолданылады)
  • Баған енін барлық жазу толық көрінетіндей етіп реттеңіз.

Ескерту: бастапқы мәтіндегі кейбір баған атауларында қайталау және белгіленуі түсініксіз тұстар болды; мазмұнына сай етіп біріздендірілді.

2) A бағанын автотолтыру арқылы нөмірлеу

  • A2 ұяшығына 1, A3 ұяшығына 2
  • A2:A3 блогын белгілеңіз.
  • Толтыру маркерін (оң жақ төменгі бұрыш) A22 ұяшығына дейін сүйреп жіберіңіз.
  • Нәтиже: 1-ден 21-ге дейінгі сандар.

3) B бағанына x мәндерін жазу (абсолютті сілтеме)

  • B2 ұяшығына: =$H$2
  • B3 ұяшығына: =B2+$I$2
  • Формуланы B3:B22 аралығына көшіріңіз.

Нәтиже: -2-ден 2-ге дейін, қадам 0,2 болатын тізбек.

4) C бағанына k коэффициентін енгізу

  • C2 ұяшығына: =$J$2
  • C3 ұяшығына: =C2
  • Формуланы C3:C22 аралығына көшіріңіз.

Түсіндірме: =C2 — үстіңгі ұяшықтағы мәнді дәл сол күйі қайталайды, нәтижесінде барлық жолда 10 шығады.

5) D бағаны: y1 = x² − 1

  • D2 ұяшығына: =B2*B2-1
  • Формуланы D2:D22 аралығына көшіріңіз.

6) E бағаны: y2 = x² + 1

  • E2 ұяшығына: =B2*B2+1
  • Формуланы E2:E22 аралығына көшіріңіз.

7) F бағаны: y = k * (y1 / y2)

  • F2 ұяшығына: =C2*(D2/E2)
  • Формуланы F2:F22 аралығына көшіріңіз.

Ескерту: бастапқы мәтіндегі =C2*(D2 E2) жазылымы арифметикалық операторсыз берілген. Мазмұнына сай бөлуді қолдану арқылы нақтыланды: D2/E2.

Бақылау сұрақтары

  1. Салыстырмалы, абсолютті және аралас адрестер дегеніміз не?
  2. Олар қандай жағдайларда қолданылады?
  3. Қаріп (шрифт) форматын қалай өзгертуге болады?
  4. Ұяшықтағы және блоктағы мәліметтерді туралау қалай орындалады?
  5. Ұяшыққа немесе блокқа жиектеуді қалай қоюға болады?
  6. Кесте ішіндегі фондық түстерді таңдаудың қандай тәсілдері бар?
  7. Бағана бойынша ортаға туралау қалай орындалады?

Бекіту: ашық формадағы тест тапсырмалары

І вариант

  1. Excel бағдарламасындағы кесте деректерінің қайсысы туынды дерек деп аталады?

    • а) негізгі деректер
    • б) электрондық кестенің барлық деректері туынды
    • в) басқа ұяшықтар бойынша анықтауға болатын деректер
    • с) басқа ұяшықтар бойынша анықтауға болмайтын деректер

  2. Excel-де ұяшықтағы мәліметтерді қалай жоюға болады?

    • а) ұяшықты бөлектеу + пернесін басу арқылы
    • б) ұяшықты бөлектеу және Delete пернесін басу арқылы
    • в) ұяшықты бөлектеу, тінтуірдің сол жақ батырмасын басу, диалог терезесінен «Мазмұнды өшіру» командасын таңдау арқылы
    • с) ұяшықты бөлектеу және «Көрініс → Кәдімгі» командасын орындау арқылы

  3. Excel ұяшығында қандай пішімдеуді қолдануға болады?

    • а) нұсқалардың бәрі дұрыс
    • б) мәтінді туралау және қаріп пішімі
    • в) деректер типі, ені және биіктігі
    • с) көмкеру мен бояу

  4. Microsoft Excel — бұл...

    • а) кесте түріндегі мәліметтерді өңдеу процесінде компьютер қор көздерін басқаратын құрылғы
    • б) кесте түріндегі мәліметтерді өңдеуге арналған қолданбалы бағдарлама
    • в) кодтық кестені өңдеуге арналған қолданбалы бағдарлама
    • с) компьютер қор көздерін басқаратын жүйелік бағдарлама

  5. Толтырылған ұяшықты екі рет шерткенде қандай режим қосылады?

    • а) мазмұнын көшіру режимі
    • б) егер деректер өрнек болса — деректерді енгізу режимі
    • в) егер деректер мәтін болса — деректерді енгізу режимі
    • с) ұяшық мазмұнын өңдеу режимі

  6. Өзтолтыру (AutoFill) көмегімен ... болады

    • а) ұяшық мазмұнына өзгеріс енгізу
    • б) сандар, күндер, тоқсандар және т.б. қатарын құру
    • в) қарапайым есептеулерді өздігінен орындау
    • с) күрделі есептерді өздігінен орындау

  7. Excel жұмыс парағында жолдар ... арқылы белгіленеді

    • а) сандармен
    • б) орыс әліпбиі әріптерімен
    • в) пайдаланушы еркімен
    • с) латын әліпбиі әріптерімен

  8. Excel-де жаңа кітап жасау үшін не істеу керек?

    • а) құралдар тақтасындағы «Ашу» батырмасын басу
    • б) құралдар тақтасындағы «Қайталану» батырмасын басу
    • в) «Файл → Жаңа» командасын орындау
    • с) «Файл → Ашу» командасын орындау

  9. Жұмыс парағындағы жолдың дұрыс белгіленуі

    • а) A1
    • б) DD
    • в) 21A
    • с) 18

  10. Excel бағдарламасын қандай амалдармен іске қосуға болады?

    • а) Бастау → Бағдарламалар → Windows каталогы
    • б) Бастау → Бағдарламалар → Microsoft Office → Microsoft Office Excel
    • в) Бастау → Бағдарламалар → Қалыпталған
    • с) Бағдарламалар → Microsoft Office → Microsoft Excel

Жауап кілті (І вариант)

1) В, 2) Б, 3) А, 4) Б, 5) С, 6) Б, 7) С, 8) В, 9) С, 10) Б

ІІ вариант

  1. Ұяшықтар ауқымын қалай бөлектеуге болады?

    • а) бірінші ұяшықты шертіп, пернесін басып тұрып, басқа ұяшықтарды шерту арқылы
    • б) бірінші ұяшықты шертіп, Shift пернесін басып тұрып, соңғы ұяшықты шерту арқылы
    • в) «Өңдеу → Өту → Бөлектеу» әрекеттерін орындау арқылы
    • с) бірінші ұяшықты шертіп, Alt пернесін басып тұрып, басқа ұяшықтарды шерту арқылы

  2. Бағанның дұрыс белгіленуі

    • а) A12
    • б) AB
    • в) 21
    • с) FAS

  3. Excel біртекті деректер бірізділігін өздігінен жалғастыра ала ма?

    • а) тек натурал сандар бірізділігін ғана
    • б) тек күндер бірізділігін ғана
    • в) иә
    • с) жоқ

  4. Ұяшыққа қандай деректер енгізуге болады?

    • а) сан
    • б) мәтін
    • в) өрнек
    • с) аталғандардың бәрі

  5. Ұяшық мекенжайы неден құралады?

    • а) жол нөмірінен
    • б) баған атауынан және жол нөмірінен
    • в) баған атауынан
    • с) баған нөмірінен

  6. Іргелес емес ұяшықтарды қалай бөлектеуге болады?

    • а) «Өңдеу → Өту → Бөлектеу» әрекеттерін орындау арқылы
    • б) бірінші ұяшықты шертіп, Ctrl пернесін басып тұрып, басқа ұяшықтарды шерту арқылы
    • в) бірінші ұяшықты шертіп, Shift пернесін басып тұрып, басқа ұяшықтарды шерту арқылы
    • с) бірінші ұяшықты шертіп, Alt пернесін басып тұрып, басқа ұяшықтарды шерту арқылы

  7. Кесте деректерінің қайсысы туынды дерек деп аталады?

    • а) негізгі деректер
    • б) электрондық кестенің барлық деректері туынды
    • в) басқа ұяшықтар бойынша анықтауға болатын деректер
    • с) басқа ұяшықтар бойынша анықтауға болмайтын деректер

  8. Жұмыс парағында бағандар атауы ... арқылы белгіленеді

    • а) пайдаланушы еркімен
    • б) сандармен
    • в) орыс әліпбиі әріптерімен
    • с) латын әліпбиі әріптерімен

  9. Кесте ауқымдарының дұрыс белгіленуі

    • а) 1A
    • б) A:A2
    • в) 23:4ДЕ
    • с) A1:B2

  10. Кесте ауқымы — бұл...

    • а) бір бағанның барлық ұяшықтары
    • б) тікбұрыш пішінді құрайтын ұяшықтар жиынтығы
    • в) бір жолдың барлық ұяшықтары
    • с) мүмкін болатын көптеген мәндер

Жауап кілті (ІІ вариант)

1) Б, 2) А, 3) В, 4) С, 5) Б, 6) Б, 7) В, 8) С, 9) С, 10) Б

Үй тапсырмасы

Теориялық

«Microsoft Excel графикалық мүмкіндіктері» тақырыбында конспект жазу.

Дереккөз: «Информатика», М. Байжұманов, Л. Жапсарбаева, 104-бет.

Практикалық

Еркін математикалық өрнек бойынша Excel-де формула құрып, есептеулер жүргізу.

Ізденушілік

«Электрондық кестеде формуламен жұмыс» тақырыбы бойынша интернеттен қосымша материалдар іздеу.

Бағалау және сабақтың аяқталуы

Бағалау критерийлері

  • Деңгейлік тапсырмалар бойынша жиналған ұпай саны
  • Лабораториялық жұмыстың орындалу сапасы мен қорытындысы
  • Тест нәтижесі

Сабақтың соңы

  • Оқулықтар мен таратпа материалдарды жинақтау.
  • Компьютерді техникалық қауіпсіздік ережесіне сай дұрыс өшіру.